فضل و ادبالله کجوری، دارای اسم و رسم به روضه خوان ادبالله نوری (۱۲۵۹قـ۱۳۲۷ق)، از مجتهدان طراز اولیه در طهران و از پیشروان تکان مشروطه جمهوری اسلامی ایران بود. او با حمایت آخوند خراسانی، اصل دوم ممتم قانون اساسی ایران مشروطه بر طبق تشکیل هیئتنظار را به ثبت مجلس شورای ملی رساند البته به جهت اختلاف با دیگر نمایندگان درباره برخی از اصول متمم قانون اساسی ایران مشروطه، از مجلس گوشهگیری کرد و با فعال سازی جریانی که مشروعهخواستار اسم گرفت، اعتراضات شدیدی بر مشروطهخواستار و مشروطیت وارد مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد کرد.
روضه خوان فضل و ادبالله با ملازمت و همراهی کردن معارضان مشروطه در ماجرای به توپبستن مجلس، تودهآوری امضا از علما برای عدم بازگشایی مجلس بعداز بهتوپبستهشدن آن به وسیله محمدعلی فرمانروا و تایپ کردن رسالههایی به عنوان مثال رساله حرمت مشروطه، مخالفت مشروطهخواستار را به خویش جلب آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد کرد.
او بعداز زمان استبداد صغیر و فتح طهران بهدست مشروطهخواستار در دادگاهی محاکمه و سرنوشت اعدام شد.
میلاد و نسب
روضه خوان فضل و ادبالله کجوری دارای شهرت به نوری فرزند ملاعباس نوری طبری، در حیطه نوروفروغ مازندران در ۲ ذیالحجه ۱۲۵۹ق در کجور زاده شد.[۱] او فرزند ملاعباس نوری طبرسی میباشد. مامان وی دختر میرزامحمدتقی نوری و خواهر میرزاحسین نوری (محدث نوری) بود. روحانی فضل و ادبالله خواهری داشت که سوای فرزند رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد درگذشت.[۲]
استادان و شاگردان
او نخست جوانی به علم آموزی مقدمات علم ها متداول بعد از ظهر خویش پرداخت و برای کامل شدن تحصیلات، هم پا میرزاحسین نوری به نجف مسافرت کرد و در حوزه به درس روحانی راضی آل خضر، میرزا حبیبالله رشتی و سید محمدحسن شیرازی رویکرد یافت و بعد از نیل به جايگاه اجتهاد به اشاره میرزای شیرازی برای ارشادوراهنمایی و هدایت عموم، به طهران شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد آمد.[۳]
بعضا از شاگردان او از این قرارند:
علامه محمد قزوینی
محمدباقر قائنی بیرجندی [۴]
ملا علی معلم
روحانی غلامحسین مازندرانی[۵]
میرزا مهدی آشتیانی [۶]
فرزندان
روضه خوان فضل و ادبالله چهار پسر و شش دختر به اسمهای زیر داشته میباشد:
ضیاءالدین
هادی
مهدی
جلالالدین
انیسالشریعه
احترامالشریعه
بدیعالزمان
انورالزمان
اقدسالزمان.
دختری که از همگی مسنخیس بوده و با خانواده روحانی عبدالنبی نبوی تزویج کرده بود.[۷]
به روایتی دیگر، فرزندان او به شرح دو همسرش اینگونهاند: از همسر اولش سکینه، دختر محدث نوری (دختر خان داییاش)، سه پسر و چهار دختر که به ترتیب عبارتند از: میرزامهدی، آقاضیاءالدین کیانوری، میرزا هادی نوری، زینتالشریعه، مرضیه، احترامالشریعه، بدیعالزمان، خدیجه. از همسر دوم، یک پسر و سه دختر به اسمهای: میرزاجلالالدین کیا، منیره، اقدسالزمان، انورالزمان.[۸]
کارهای سیاسی
اصلهای نخستین و دوم متمم قانون اساسی کشور مشروطه
اصل نخستین
مذهب قانونی کشورایران اسلام و طریقة حقه جعفریه اثنی عشریه میباشد می بایست پاد شاه کشور ایران دارا و مروج این مذهب باشد.
اصل دوم
مجلس مقدس شورای ملی که بتوجه و تأیید حضرت امام بعد از ظهر عجل الله فرجه و بذل مرحمت اعلیحضرت شاهنشاه اسلام خلد الله سلطانه و حفظ حجج اسلامیه کثرالله امثالهم و عامه ملت کشور ایران تأسیس گردیده است بایستی در هیچ عصری از اعصار مواد قانونیه آن مخالفتی با قواعد مقدسة اسلام و مقررات موضوعه حضرت خیرالانام صلیالله علیه و آله و سلم نداشته باشد و مشخص و معلوم میباشد که تشخیص مخالفت مقررات موضوعه با قواعد اسلامیه بر ذمه علمای اعلام ادامالله برکات وجودهم بوده و میباشد لهذا به طور رسمیً مقرر میباشد در هر عصری از اعصار هیئتی که نادرخیس از پنج نفر نباشد از مجتهدین و فقهای متدینین که باخبر از مقتضیات مجال هم باشند باین نحوه که علمای اعلام و حجج اسلام مرجع پیروی شیعه اسلام بیست نفر از علماء که دارنده صفات مذکوره باشند معرفی بمجلس شورای ملی بنمایند پنج نفر از آنها را یا این که بیشخیس بهمقتضای بعدازظهر اعضای مجلس شورای ملی بالاتفاق یا این که بهحکم قرعه گزینش نموده بهسمت عضویت بشناسند تا موادیکه در مجلسین تیتر میشود بهتوجه مصاحبه و غوررسی نموده هرمورد از آن مواد معنونه که مخالفت با قواعد مقدسه اسلام داشته باشد طرح و ردّ کنند که تیتر قانونیت پیدا نکند و رأی این هیأت علماء دراین باب مطاع و متبع خواهد بود و این ماده تا مجال ظهور حضرت حجتبعد از ظهر عجلالله فرجه تغییر تحول پذیر نخواهد بود.
تارنما راءس استینافهای مجلس شورای اسلامی
حضور در تکان تنباکو
مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد؛ راهنمای برگزاری مراسم ختم و مجالس ترحیم