حضور جوان ها علوی در ارتش سوریه
بعداز الحاق بخش ها علویان به سوریه، جوان ها علوی با حضور در دانشگاههای افسری ارتش به ندرت توانستند از رده قابل قبولی در ارتش منتفع شوند. افسران جوان علوی به دلیل آن که خویش مزه فقر، محرومیت، ظلم و فشار را تجربیات کرده بودند و به جهت سکونت در بخش ها غیر شهری ریشههای روستایی داشتند، توانستند با شعارهایی نظیر اصلاحات ارضی، کشاورزان و دهقانان ناراضیِ علوی و غیر علوی را به تقابل با اربابان و موادسازنده سنتی تشویق مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد نمایند.[۲۴]
نفوذ علویان در دولت سوریه
این مبادرت با ظهور حزب بعث سوریه صورت دور از شوخی تری به خویش گرفت به گونه ای که عدههای عموم که مشتمل بر دهقانان، شهرستانیها و اشخاص بخشها دوردست بودند به حزب بعث گرایش نماد دادند و به نزاع با طبقه احاطه و نجبا پرداختند. رابطه بین ارتش سوریه که اقتدار آن بیشتر در مشت افسران علوی قرار گرفته بود با حزب بعث دراین عصر بیشتر شد. در دهه ۱۹۶۰م حزب بعث با حمایت کننده ارتش، اقتدار را در سوریه به دست آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد گرفت.[۲۵]
عاقبت حافظ اسد از فرماندهان علوی ارتش سوریه و از اعضای وسط رو حزب بعث، بعد از انتصاب در سمت وزیر امان، فرمانده نیروی هوایی، ابتدا وزیری و دبیر کلی حزب بعث، در ۱۹۷۱م طی کودتایی توان را در مشت گرفت و مدیریت جمهور سوریه شد. بعداز مرگ وی در سال ۲۰۰۰م فرزند وی بشار اسد مدیریت جمهور رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد شد.[۲۶]
بعد از حضور دستههای مختلف تروریستی تکفیری در سوریه از ۲۰۱۲ میلادی به بعد از آن و تصرف بخش ها متفاوت این مرزو بوم به وسیله آنها، علویان سوریه به یکیاز قربانیان اساسی حمله ها گوناگون گروههای تروریستی تکفیری شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد تبدیل شدند.
پراکندگی جغرافیایی و جمعیت علویان سوریه
علویان در زمان تاریخ در سواحل شام از شمال به انطاکیه و از جنوب تا جبال لبنان و در حلب بومی بودند. کلاً شهرها و مناطقی که علویان در قبل بومی بودند عبارتند از: حلب و حوالی آن، اسکندرون، انطاکیه، لاذقیه، صهیون، جبله، بانیاس، عمرانیه، طرطوس و کوهستانهای نصیریه.[۲۷] محل معاش علویان در زمان معاصر در چهار استان سوریه واقع گردیده است.
استان لاذقیه قسمتهای چهارگانه لاذقیه، صهیون، جبله، قرداحه.
استان طرطوس قسمتهای طرطوس، بانیاس(مرقب)، روحانی بدر(قرموس)، دریکیش و صافیتا (الحصن).
استان حماة حیطه مصیاف (العمرانیة).
استان حمص حوزه تل کلخ.[۲۸]
افزون بر آن جمعیت پاره ای از علویان به طور متفرق در دیگر بخش ها سوریه نظیر قنیطره، حوزه المیدان شهر دمشق و حلب بومی میباشند. همینطور شمار اندکی از علویان سوریه در استان مرزی حتای(آدانا)، طرسوس و انطاکیه در مرز و بوم ترکیه، ناحیه عکار در لبنان، وادی دسته، جنوب کوه هرمون در شمال نابلس و کنار دریا غربی رود اردن در فلسطین معاش مینمایند.[۲۹]
جمعیت علویان سوریه
درباره شمار جمعیت علویان اختلاف حیث میباشد. مبنی بر بعضا آمارها علویان سوریه ۱۲ تا ۱۵ درصد جمعیت سوریه را تشکیل می دهند که بر این شالوده جمعیت آنها نزدیک به چهار میلیون نفر میباشد.[۳۰] منابع دیگری جمعیت آن ها را فی مابین ۹ تا ۱۵ درصد از تمام جمعیت سوریه اعلام کردهاند. در عین حالا بر پایه ی داده های عددی قانونی جمعیت علویان تا سال ۱۹۸۵م، یازده و نیم درصد از تمام جمعیت سوریه بوده میباشد و براساس آمارهای مرکز ها آمریکایی و نیز آمارهای منابع متعلق به علویان، این نسبت به بیست درصد هم میبرسد.[۳۱]
درصورتی که که فرق شیعه در سوریه اعم از اسماعیلیه، شیعهها اثناعشری و دروزیه بر جمعیت علویان افزوده خواهد شد، داده های عددی شیعه ها در سوریه نزدیک به بیست و پنج درصد از آحاد جمعیت سوریه میباشد.[۳۲] در عین هم اکنون برخی منابع جمعیت تمام شیعه ها سوریه را تا سال ۲۰۰۶ میلادی ۱۳درصد از جمعیت این مملکت اعلام کردهاند.[۳۳]
انشعابات علویان
علویان سوریه به یکسری تیم تقسیم گردیدهاند: جعفریه، شمالیه، کلازیه، حیدریه، جنبلانیه (خَصیبیه).
جعفریه
جعفریه علویانی می باشند که هیچ تفاوتی با امامیه ندارند. براساس برخی منابع جمعیت آنها در سوریه تا سال ۲۰۰۶م ما دربین ۲۰۰ تا ۵۰۰ هزار نفر گزارش گردیده است. اعتقادات آنها به عبارتی اطمینان شیعهها اثناعشری میباشد.[۳۴]
شمالیه
شمالیه یا این که شمسیه گروهی منشعب از علویان میباشند که بومی در سواحل لاذقیهاند.[۳۵] مثلا باورهای آن ها باور به آن میباشد که امیرالمؤمنین(ع) در قلب خورشید ظهور مینماید.[۳۶]
کلازیه
کلازیه یا این که قمریه یا این که جنوبیه، علویانی میباشند که در جبال سکونت دارا هستند.[۳۷] کلازیه منتسب به روضه خوان محمد کلازی میباشد. آن ها معتقدند حضرت علی(ع) در ماه مستقر میباشد و آن حضرت ذات ماه بوده که از دیدگان نهفته میباشد و بعد از جداگانه شدن روح هر انسانی از جسم خویش، قابل رؤیت میباشد.[۳۸] این فرقه بعد از انقلاب اسلامی کشور ایران پایین حفاظتهای فرهنگی و شرعی ایران قرار گرفت به نحوی که باورهای بزرگنمایی آمیز را کنار گذارده و شیوه اعتدالی را در پیش گرفت.[۳۹]
حَیدریه
حیدریه منسوب به حیدر کنیه امام علی(ع) میباشند. این فرقه تحت عنوان یک کدام از انشعابات علویان به شمار میرود. حیدریه دو فرقه از طریقت قلندریه میباشند. یکی از منسوب به قطب الدین حیدر زاوهای (م۶۱۸ق) و دیگری منسوب به میر قطبالدین حیدر تونی(م۸۳۰ق) میباشد. از این رو حیدریه تحت عنوان شاخه تصوف علویان به شمار آمده و جنبه شریعت میان آنها بسیار معدود رنگ بوده میباشد.[۴۰] البته این فرقه نیز مانند کلازیه از نگهبانیهای فرهنگی کشور ایران بهره مند شد و رفته رفته خط مش التزام به شریعت و پایبندی به احکام اسلامی در آن ها تقویت شد.[۴۱]
جُنْبَلانیه
جنبلانیه یا این که خصیبیه یکیاز دیگر از طریقتهای علویان میباشد. مؤسس این طریقت ابومحمد عبدالله جنبلانی (م۲۸۷ق) دارای اسم و رسم به جنان بوده میباشد. وی در عصر زعامت خویش بر علویان حسین بن حمدان خصیبی (م۳۴۶ق) شخص تاریخ ساز فرقه نصیریه را به شاگردی عهده دار شد. بعد از وی خصیبی زعامت نصریه (علویان) را برعهده گرفت. مزار خصیبی در شمال حلب به روضه خوان یابراق پر اسم و رسم میباشد که عموم آن را زیارت مینمایند. این فرقه در قرن پانزدهم هجری در خلال سوریه در عراق و کشور ایران نیز با عقاید التقاطی از شیعه، اهل سنت، تصوف و غلات همچنان به حیات خویش ادامه میدهد.[۴۲]
مرشدیه
مرشدیه جماعت نوپدید شرعی جدا و منشعب گردیده از علویان میباشد که در قرن بیستم میلادی ظهور کرد. رهبر این فرقه یک کدام از علویان به اسم سلمان مرشد میباشد. وی از اعتقادات علویان مسافت گرفت و به سوی الوهیت فردی، که نوعی کفر میباشد روی آورد. از این رو مرشدیه خویش را از علویان ندانسته و در مقابل علویان نیز مرشدیه را از خویش نمیدانند. تعداد اعضای این فرقه ۳۰۰هزار نفر میباشد که بیشتر در استانهای لاذقیه، طرطوس، حمص و حومه دمشق نظیر جُبَر و مأمونیه معاش مینمایند.[۴۳]
حضور جوان ها علوی در ارتش سوریه
بعداز الحاق بخش ها علویان به سوریه، جوان ها علوی با حضور در دانشگاههای افسری ارتش به ندرت توانستند از رده قابل قبولی در ارتش منتفع شوند. افسران جوان علوی به دلیل آن که خویش مزه فقر، محرومیت، ظلم و فشار را تجربیات کرده بودند و به جهت سکونت در بخش ها غیر شهری ریشههای روستایی داشتند، توانستند با شعارهایی نظیر اصلاحات ارضی، کشاورزان و دهقانان ناراضیِ علوی و غیر علوی را به تقابل با اربابان و موادسازنده سنتی تشویق مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد نمایند.[۲۴]
نفوذ علویان در دولت سوریه
این مبادرت با ظهور حزب بعث سوریه صورت دور از شوخی تری به خویش گرفت به گونه ای که عدههای عموم که مشتمل بر دهقانان، شهرستانیها و اشخاص بخشها دوردست بودند به حزب بعث گرایش نماد دادند و به نزاع با طبقه احاطه و نجبا پرداختند. رابطه بین ارتش سوریه که اقتدار آن بیشتر در مشت افسران علوی قرار گرفته بود با حزب بعث دراین عصر بیشتر شد. در دهه ۱۹۶۰م حزب بعث با حمایت کننده ارتش، اقتدار را در سوریه به دست آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد گرفت.[۲۵]
عاقبت حافظ اسد از فرماندهان علوی ارتش سوریه و از اعضای وسط رو حزب بعث، بعد از انتصاب در سمت وزیر امان، فرمانده نیروی هوایی، ابتدا وزیری و دبیر کلی حزب بعث، در ۱۹۷۱م طی کودتایی توان را در مشت گرفت و مدیریت جمهور سوریه شد. بعداز مرگ وی در سال ۲۰۰۰م فرزند وی بشار اسد مدیریت جمهور رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد شد.[۲۶]
بعد از حضور دستههای مختلف تروریستی تکفیری در سوریه از ۲۰۱۲ میلادی به بعد از آن و تصرف بخش ها متفاوت این مرزو بوم به وسیله آنها، علویان سوریه به یکیاز قربانیان اساسی حمله ها گوناگون گروههای تروریستی تکفیری شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد تبدیل شدند.
پراکندگی جغرافیایی و جمعیت علویان سوریه
علویان در زمان تاریخ در سواحل شام از شمال به انطاکیه و از جنوب تا جبال لبنان و در حلب بومی بودند. کلاً شهرها و مناطقی که علویان در قبل بومی بودند عبارتند از: حلب و حوالی آن، اسکندرون، انطاکیه، لاذقیه، صهیون، جبله، بانیاس، عمرانیه، طرطوس و کوهستانهای نصیریه.[۲۷] محل معاش علویان در زمان معاصر در چهار استان سوریه واقع گردیده است.
استان لاذقیه قسمتهای چهارگانه لاذقیه، صهیون، جبله، قرداحه.
استان طرطوس قسمتهای طرطوس، بانیاس(مرقب)، روحانی بدر(قرموس)، دریکیش و صافیتا (الحصن).
استان حماة حیطه مصیاف (العمرانیة).
استان حمص حوزه تل کلخ.[۲۸]
افزون بر آن جمعیت پاره ای از علویان به طور متفرق در دیگر بخش ها سوریه نظیر قنیطره، حوزه المیدان شهر دمشق و حلب بومی میباشند. همینطور شمار اندکی از علویان سوریه در استان مرزی حتای(آدانا)، طرسوس و انطاکیه در مرز و بوم ترکیه، ناحیه عکار در لبنان، وادی دسته، جنوب کوه هرمون در شمال نابلس و کنار دریا غربی رود اردن در فلسطین معاش مینمایند.[۲۹]
جمعیت علویان سوریه
درباره شمار جمعیت علویان اختلاف حیث میباشد. مبنی بر بعضا آمارها علویان سوریه ۱۲ تا ۱۵ درصد جمعیت سوریه را تشکیل می دهند که بر این شالوده جمعیت آنها نزدیک به چهار میلیون نفر میباشد.[۳۰] منابع دیگری جمعیت آن ها را فی مابین ۹ تا ۱۵ درصد از تمام جمعیت سوریه اعلام کردهاند. در عین حالا بر پایه ی داده های عددی قانونی جمعیت علویان تا سال ۱۹۸۵م، یازده و نیم درصد از تمام جمعیت سوریه بوده میباشد و براساس آمارهای مرکز ها آمریکایی و نیز آمارهای منابع متعلق به علویان، این نسبت به بیست درصد هم میبرسد.[۳۱]
درصورتی که که فرق شیعه در سوریه اعم از اسماعیلیه، شیعهها اثناعشری و دروزیه بر جمعیت علویان افزوده خواهد شد، داده های عددی شیعه ها در سوریه نزدیک به بیست و پنج درصد از آحاد جمعیت سوریه میباشد.[۳۲] در عین هم اکنون برخی منابع جمعیت تمام شیعه ها سوریه را تا سال ۲۰۰۶ میلادی ۱۳درصد از جمعیت این مملکت اعلام کردهاند.[۳۳]
انشعابات علویان
علویان سوریه به یکسری تیم تقسیم گردیدهاند: جعفریه، شمالیه، کلازیه، حیدریه، جنبلانیه (خَصیبیه).
جعفریه
جعفریه علویانی می باشند که هیچ تفاوتی با امامیه ندارند. براساس برخی منابع جمعیت آنها در سوریه تا سال ۲۰۰۶م ما دربین ۲۰۰ تا ۵۰۰ هزار نفر گزارش گردیده است. اعتقادات آنها به عبارتی اطمینان شیعهها اثناعشری میباشد.[۳۴]
شمالیه
شمالیه یا این که شمسیه گروهی منشعب از علویان میباشند که بومی در سواحل لاذقیهاند.[۳۵] مثلا باورهای آن ها باور به آن میباشد که امیرالمؤمنین(ع) در قلب خورشید ظهور مینماید.[۳۶]
کلازیه
کلازیه یا این که قمریه یا این که جنوبیه، علویانی میباشند که در جبال سکونت دارا هستند.[۳۷] کلازیه منتسب به روضه خوان محمد کلازی میباشد. آن ها معتقدند حضرت علی(ع) در ماه مستقر میباشد و آن حضرت ذات ماه بوده که از دیدگان نهفته میباشد و بعد از جداگانه شدن روح هر انسانی از جسم خویش، قابل رؤیت میباشد.[۳۸] این فرقه بعد از انقلاب اسلامی کشور ایران پایین حفاظتهای فرهنگی و شرعی ایران قرار گرفت به نحوی که باورهای بزرگنمایی آمیز را کنار گذارده و شیوه اعتدالی را در پیش گرفت.[۳۹]
حَیدریه
حیدریه منسوب به حیدر کنیه امام علی(ع) میباشند. این فرقه تحت عنوان یک کدام از انشعابات علویان به شمار میرود. حیدریه دو فرقه از طریقت قلندریه میباشند. یکی از منسوب به قطب الدین حیدر زاوهای (م۶۱۸ق) و دیگری منسوب به میر قطبالدین حیدر تونی(م۸۳۰ق) میباشد. از این رو حیدریه تحت عنوان شاخه تصوف علویان به شمار آمده و جنبه شریعت میان آنها بسیار معدود رنگ بوده میباشد.[۴۰] البته این فرقه نیز مانند کلازیه از نگهبانیهای فرهنگی کشور ایران بهره مند شد و رفته رفته خط مش التزام به شریعت و پایبندی به احکام اسلامی در آن ها تقویت شد.[۴۱]
جُنْبَلانیه
جنبلانیه یا این که خصیبیه یکیاز دیگر از طریقتهای علویان میباشد. مؤسس این طریقت ابومحمد عبدالله جنبلانی (م۲۸۷ق) دارای اسم و رسم به جنان بوده میباشد. وی در عصر زعامت خویش بر علویان حسین بن حمدان خصیبی (م۳۴۶ق) شخص تاریخ ساز فرقه نصیریه را به شاگردی عهده دار شد. بعد از وی خصیبی زعامت نصریه (علویان) را برعهده گرفت. مزار خصیبی در شمال حلب به روضه خوان یابراق پر اسم و رسم میباشد که عموم آن را زیارت مینمایند. این فرقه در قرن پانزدهم هجری در خلال سوریه در عراق و کشور ایران نیز با عقاید التقاطی از شیعه، اهل سنت، تصوف و غلات همچنان به حیات خویش ادامه میدهد.[۴۲]
مرشدیه
مرشدیه جماعت نوپدید شرعی جدا و منشعب گردیده از علویان میباشد که در قرن بیستم میلادی ظهور کرد. رهبر این فرقه یک کدام از علویان به اسم سلمان مرشد میباشد. وی از اعتقادات علویان مسافت گرفت و به سوی الوهیت فردی، که نوعی کفر میباشد روی آورد. از این رو مرشدیه خویش را از علویان ندانسته و در مقابل علویان نیز مرشدیه را از خویش نمیدانند. تعداد اعضای این فرقه ۳۰۰هزار نفر میباشد که بیشتر در استانهای لاذقیه، طرطوس، حمص و حومه دمشق نظیر جُبَر و مأمونیه معاش مینمایند.[۴۳]

مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بهعنوان پایگاه فرهنگی در برابر تهاجم فرهنگی