بهترین مرجع مسجد غدیر باباعلی مشهد

تردیدها
به گفته مرتضی مطهری در کتاب سرویس ها متقابل اسلام و کشور‌ایران، وصلت شهربانو با امام حسین(ع) از نگاه مدارک تاریخی مشکوک میباشد و بعضا از پژوهشگران نسبت به آن شک وتردید کرده و قصه را ساختگی می دانند.[۲۲] سید جعفر شهیدی (درگذشته ۱۳۸۶ش) در کتاب زندگانی علی بن حسین(ع)، ناشناخته بودن شهربانو را در قرن دوم نزد بنی‌هاشم از شواهد این شک وتردید بیان نموده است. وی برای ثابت این داعیه، به گزارشی تاریخی استناد نموده است. بر طبق این گزارش، منصور دوانیقی (حکومت: ۱۳۶-۱۵۸ق) از خلفای عباسی در جواب طومار محمد بن عبدالله پر اسم و رسم به نَفْس زَکیّه که فضیلت قبیله خویش را برشمرده بود، مامان امام سجاد(ع) را اُم وَلد (کنیز) معرفی مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد کرده بود.

[۲۳] به گفته سید جعفر شهیدی، منصور دوانیقی واژه و کلمه «اُم ولد» را برای تحقیر نفس زکیه به‌شغل برده میباشد. وی این نظر را دارد که در‌صورتی‌که قصه شهربانو حقیقی بود، منصور این عبارت را به فعالیت نمی‌موفقیت. همینطور، در شرایطی که این حرف لاف بود، نفس زکیه می‌توانست جواب دهد که مامان امام سجاد(ع) آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد کنیز نبوده میباشد.[۲۴]

وفات
به گفته برخی از مورخان، مامان امام سجاد(ع) هنگام ولادت وی از عالم رفته‌میباشد.[۲۵] بعداز وفات وی، وشیکه دایه امام سجاد(ع) شد از این رو امام او‌را مامان خطاب میکرد.[۲۶] به گفته علی بن حسین مسعودی (درگذشته ۳۴۶ق)، تاریخ‌نگار، زمانی امام رشد کرد وشیکه را به وصلت غلام خویش در آورد. بر همین اصل، بنی‌امیه امام را شماتت کرده و می‌گفتند: علی بن حسین مامان خویش را به وصلت غلامش در رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد آورده میباشد.

[۲۷] با این اکنون، در کتاب الطبقات الکبری (درج شده در قرن سوم قمری)، گفته شده که شهربانو بعد از امام حسین(ع) با زُبَید غلام امام، وصلت کرده و فرزندی به اسم عبدالله برای وی به جهان آورده میباشد.[۲۸] همینطور گزراش گردیده که شهربانو بعداز اتفاق کربلا از کربلا به کشور ایران رفت و در کوهی در اطراف ری ناپدید شد.[۲۹] از این رو تعزیه‌هایی درباره وی خوانده میشود.[۳۰] محدث نوری (درگذشته ۱۳۲۰ق) محدث شیعه این مورد را از تحریفات عاشورا دانسته میباشد.[۳۱] همینطور به گفته آقابزرگ تهرانی (درگذشته ۱۳۸۹ق)، کتابشناس شیعه، این داستانی فرضی میباشد که در کتاب منشور میمون (رساله ساختگی درباره نسب پادشاهان طبرستان به امام علی(ع)) شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد آمده میباشد.[۳۲]

حرم بی‌بی شهربانو در حوالی ری به شهربانو منسوب میباشد.[۳۳] اما انتساب آن به او از سوی بعضی از نویسندگان رد گردیده‌است. [۳۴]

عقیده آرتور دو گوبینو
به گفته مرتضی مطهری (درگذشته ۱۳۵۸ش)، آرتور دو گوبینو (درگذشته ۱۸۸۲م) خاورشناس فرانسوی در کتاب «فلسفه و ادیان آسیای مرکزی»، عقاید کهن ایرانیان را درباره جنبه آسمانی و الهی داشتن سلاطین ساسانی، ریشه اساسی عقاید شیعه درباره امامت و طهارت ائمه دانسته میباشد و وصلت امام حسین(ع) با شهربانو را دلیل شیوع آن نظریه اهل ایران در شیعه به شمار آورده میباشد. ادوارد براون نیز عقیده گوبینو را تأیید نموده است.[۳۵] ولی مطهری هفت جواب به‌این داعیه داده و آن را بی‌شالوده خوانده میباشد.[۳۶] به عنوان مثال اینکه در حالتی‌که این داعیه صحیح می‌بود، می‌بایست نخسیتن شیعه‌هاْ اهل ایران باشند. همینطور اکثر ایرانیانی که شیعه شدند مذهب تشیع را سپردن می‌کردند؛ البته خیر شیعه‌ها نخستین (به جز سلمان فارسی) اهل ایران بودند و خیر ایرانیان مسلمان‌گردیده شیعه. بلکه تا زمان صفویه بیشتر عالمان اهل ایران‌نژاد سنی‌مذهب بودند.[۳۷]

ماجرای دفن پیکر امام حسن(ع)
یکی اقدامات عایشه در حین حیاتش، پرهیز از دفن پیکر امام حسن(ع) کنار قبر فرستاده(ص) بود.[۸۵] از آنجا که محل دفن نبی(ص) در منزل عایشه بود و بعداز آن، خلیفه اولیه و دوم نیز دراین جا دفن گردیده بودند، با شهیدشدن امام حسن(ع)، امام حسین(ع) بر طبق با وصیت برادرش قصد داشت پیکر او‌را، کنار قبر نبی(ص) دفن نماید، البته عایشه با تحریک مروان بن حکم، بازدارنده این مبادرت شد و امام حسین(ع) برای دوری از زد خورد از این مبادرت صرف‌حیث کرد[۸۶] و لاشه امام(ع) در بقیع دفن شد.[۸۷] بعضی گزارش کرده‌اند زیرا عایشه، حال و روز را با وجود مروان بن حکم و همراهانش که با سلاح به تشییع آمده بودند، خطرناک مشاهده کرد، از دفن امام حسن(ع) جلوگیری کردن به فعالیت آورد.[۸۸][یادداشت ۲] مخالفت عایشه با دفن امام حسن(ع) در کنار رسول(ع) را یکی‌از کنش‌های عثمانیه علیه شیعه قلمداد مسجد غدیر بلوار معلم مشهد کرده‌اند.[۸۹]

ویژگی‌ها و خصوصیت‌ها
در منابع روایی و تاریخی اهل‌سنت، به‌شکل مخصوص و کامل به عایشه و فضیلت ها وی پرداخته گردیده است.[۹۰] آنها او‌را اهل دانش و متانت معرفی کرده که آن را از بابا خود فرا گرفته بود و در طب هم دستی داشت.[۹۱] همینطور درباره او اورده شده که نسبت به آیه‌ها نازل‌گردیده، احکام الهی، سنت‌های اسلامی، شعر، پیکار‌های عرب، قضاوت و نسب‌شناسی هم دانا بود.[۹۲] راجع به وصلت عایشه هم اورده شده که صرفا همسر نبی(ص) بود که قبل از وی با کس دیگری وصلت نکرده بود.[۹۳] در منابع اهل‌سنت، گزارش‌هایی درباره عشق و علاقه زیاد نبی(ص) به عایشه گفته شده و اورا زیباترین و دوست داستنی‌ترین همسر نبی(ص) معرفی مسجد غدیر فلاحی مشهد کرده‌اند.[۹۴]

طریقه شیعه‌ها
محققان شیعه در رده عیب گیری و ردّ فضیلت ها عایشه قدم برداشته‌اند و معتقدند فضایلی که منابع اهل تسنن درباره عایشه بیان شده، ساختگی و غلوآمیز بوده، تا آن‌جا که آن ها حاضر شدند برای فضیلت‌تراشی و محبوبیت‌سازی عایشه، حتی به قربانی کردن و تحقیر شخصیت رسول نیز بپردازند.[۹۵] شیعه ها در قبال تمجیدهای فراوان اهل سنت از عایشه، در کتاب ها خود به سوء متانت، شدت بخل و حسد وی اشاره کرده‌اند که‌این رفتارهای عایشه، در مواقعی سبب ساز به غم و خشم فرستاده گردیده و وی، در مواقعی از عایشه شکایت مسجد بابا غدیر مشهد نموده است.[۹۶]

به اطمینان شیعه‌ها، آلرژی عایشه در قبال بقیه زنان رسول و اقداماتِ از روی حسادت وی علیه آنها، ناپسند بوده میباشد.[۹۷] یکی‌از شواهدی که درباره عایشه در تاریخ آمده، ماجرای حسادت وی به دیگر همسران فرستاده خصوصا حضرت خدیجه(س) میباشد که درباره این خصوصیت عایشه در کتاب ها اهل‌سنت نیز فراوان چشم میشود. از خویش وی گفته شده، اینکه نبی(ص) بارها از خدیجه اسم می‌برده، حسودی می‌نموده است.[۹۸] همینطور در ارتباط حسد بردن عایشه به ماریه قبطیه، وقتی‌که مالک فرزند گردیده بود، گزارش‌هایی وجود داراست.[۹۹] نقل‌هایی هم وجود دارااست که رسول از این حسادت‌‌ورزی‌ها غمگین مسجد بابا قدرت مشهد می شد.[۱۰۰]
شیعه ها درباره زیبایی و محبوبیت عایشه نزد رسول هم گفته‌اند که زیرا بیشتر احادیث از جانب خویش عایشه و خواهرزاده وی یعنی عروة بن زبیر گفته شده، اعتبار چندانی ندارد و دلایل زیادی را در ردّ این دو خصوصیت (محبوبیت و زیبایی) ذکر کرده‌اند.[۱۰۱]

گستره
درباره گستره قوامیت مردان بر زنان دو نگرش وجود دارااست. نگرش نخستین مرتبط با عده ای میباشد که خواسته از کلمه‌های «الرجال» و «النساء» در آیه الرجال قوامون علی النساء را، مردان و زنان و خیر زن و شوهر میدانند.[۳۳] مطابق این نگرش قیم بودن مردان بر زنان منحصربه‌فرد به شوهر نسبت به زن وجود ندارد؛ بلکه حکمی جامع میباشد که برای نوع مردان بر نوع زنان اوضاع شد‌ه‌است.[۳۴] بعضا با توسل بدین حیث اموری مانند نبوت، ولایت، حکومت و قضاوت که حیات جامعه به آن بستگی داراست را در اختیار مردان مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد می دانند.[۳۵]

در مقابل بیشتر مفسران و فقها آیه را مرتبط با حوزه خانواده و خیر جامعه و اختصاصی در رابطه ها در میان زن و شوهر و رئیس مرد در خانواده میدانند.[۳۶] این گروه از عقیده‌پردازان به دلائلی مثلا این قسمت از آیه «بما انفقوا اینجانب اموالهم» که به پرداخت نفقه از سوی شوهر به زن خویش و خیر به همگی زنان اشاره داراست، استناد کرده‌اند.[۳۷] خلال این موردها نقض زیادی بر عقیده دسته نخستین وارد کرده‌اند مانند عدم قوامیت اخوی بر خواهر و ولایت مامان بر فرزندان آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد خویش.[۳۸]

در‌این فی مابین جوادی آملی از مفسران معاصر با تلفیق دو بینش فوق بر این یقین میباشد، اگرچه گزینه آیه درباره سرپرستی مرد باطن خانواده میباشد؛ اما زیرا تعلیل آیه عمومیت دارااست، رهبری جامعه را نیز دربرمی‌گیرد؛ به این ترتیب می بایست خاطرنشان کرد به جهت برتری تکوینی و طبیعی مرد، بایستی رهبر و حکم دهنده جامع رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد ه مرد باشد.[۳۹]

محدوده سرپرستی مرد داخل خانواده
درباره محدوده قوامیت مرد در داخل خانواده نیز یک سری بینش وجود دارااست. اکثری از مفسران با استناد به اطلاق جان دار در آیه محدودیتی برای سرپرستی و رئیس مرد در خانواده تصور نکرده‌اند و معتقدند زن مکلف به اطاعت مطلق از شوهر خویش میباشد.[۴۰] در مقابل بخش اعظمی از فقها دایره قوامیت مرد بر زن را مخصوص به ارتباط ها زناشویی کرده و قوامیت مرد را به اموری به عنوان مثال وجود حق جدایی در مشت وی، اطاعت زن از شوهر در فراش و حفاظت نفقه محصور کرده‌اند و در بقیه مورد ها آن دو را هم

سید محمدحسین فضل و ادب‌الله دراین مورد می گوید: «بعضی در مصداق سر کردگی مرد بر زن توسعه و گسترش می دهند تا دربرگیرنده هر چیزی بشود، به گونه ای که مرد قائم به امور و کارها متفاوت زن شود و زن هیچ ولایت و ریاستی بر کارها خود نداشته باشد؛ البته به حیث ما سر گروهی مختص به دایره زوجیت و ارتباط همسری میباشد و اسلام بر زن فرض نکرده که از شوهر به صورت مطلق اطاعت نماید، به سیرتکامل‌ای که تفکّر و خواست وی در معاش محرمانه و اجتماعیش مختل خواهد شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد شد.»[۴۲]

در‌این بین دستمزد‌دانان شمول این قوامیت را متعلق به عرف دانسته‌اند. بر طبق این دیدگاه محدوده سر گروهی مرد بر خانواده تابع عادات و رسوم هر اجتماع و مبتنی بر مصالح گوناگون میباشد.[۴۳]

مصلحت و حکمت‌
مصحلت عام تحکیم بنیان خانواده را مهم ترین حکمتِ قوامیت و سرپرستی مردان بر زنان دانسته‌اند. مطابق این حیث هر چیزی که موجب تحکیم و ثبت بنیان خانواده خواهد شد، آیتم اهتمام شارع خواهد بود؛ به همین برهان آفریدگار با دقت به خصوصیت‌های طبیعی مردان، وظیفه تأمین نیازهای خانواده (نفقه) و رئیس آن را به ذمه مردان نهاده میباشد و در مقابل از زنان نیز منظور میباشد جهت تحکیم بنیان خانواده با مردان ملازمت و همراهی کنند که به عنوان مثال معاش مشترک زوج و زوجه در منزلی میباشد که مرد گزینش می‌نماید، اما به شرطی که متناسب با شأن زوجه باشد.[۴۴]

جستارهای متعلق
آیه الرجال قوامون علی النساء
نشانه‌ها نشوز
نشوز
تنبیه بدنی زنان
پانویس
سوره نساء، آیه ۳۴.
رضایی اصفهانی، تعبیروتفسیر قرآن مهر، ۱۳۸۷ش، ج۴، ص۱۱۷.
مکارم شیرازی، تعبیر و تفسیر مثال، ۱۳۷۱ش، ج۳، ص۳۶۹.
مصطفوی شخص، «شیوه اندیشوران شیعه به معنی قوامیت مرد در آیه ۳۴ سوره نسا»، ص۸۲.
راغب اصفهانی، مفردات، زیر واژه و کلمه خویشان.
بغوی، معالم التنزیل، ۱۴۲۰ق، ج۱، ص۶۱۱.
جوادی آملی، تعبیر تسنیم، ۱۳۸۹ش، ج۱۸، ص۵۵۱.
جوادی آملی، تعبیر و تفسیر تسنیم، ۱۳۸۹ش، ج۱۸، ص۵۴۹.
طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۴، ص۳۴۳؛ قرشی بنایی، احسن الحدیث، ۱۳۷۵ش، ج۲، ص۳۵۴؛ مدرسی، اینجانب هدی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۷۳.
مغنیه، الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۲، ص۳۱۵؛ فاضل مقداد، کنز العرفان، ۱۳۷۳ش، ج۲، ص۲۱۱.
طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۳، ۶۸.
سود کاشانی، الاصفی فی تعبیروتفسیر القرآن، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۲۱۸.

ابوالقاسم فردوسی، (۳۲۹ق - ۴۱۱ق) شعر سرا تعالی ملی و والا‌ترین حماسه‌سرای اهل ایران میباشد. شاهنامه مطرح ترین تاثیر حماسی کشور ایران و یک کدام از مهم ترین اثرها ادبیات کشور‌ایران و عالم، سروده وی میباشد. این کتاب تیم روایت‌های حماسی و اتفاق ها تاریخی جمهوری اسلامی ایران مجال ساسانیان میباشد که به نظم درآمده و اکثر اوقات، وابسته به جمهوری اسلامی ایران خاوری و آسیای اواسط مسجد غدیر بلوار معلم مشهد میباشد.

سید حسن امین، طریق فردوسی در سرودن شاهنامه را برگرفته از نحوه قرآن میداند. برای فردوسی بزرگداشت‌هایی گرفته گردیده که برای مثال آن ها هزاره فردوسی در سال ۱۳۱۳ش بوده میباشد.

اکثر محققان ادبی و شاهنامه‌پژوهان رخداد بر شیعه‌بودن فردوسی دارا‌هستند. وی در سرآغاز کتاب و شروع و اعمال ماجرا‌ها، به تعریف و حمد معبود، رسول(ص) و طرفداری از تشیع و مدح علی(ع) مسجد غدیر فلاحی مشهد پرداخته میباشد.

مقام و عنایت
حکیم ابوالقاسم حسن بن علی فردوسی طوسی[۱] که تاریخ تولدش را حدود ۳۲۹ق و ۳۳۰ق،[۲] و مرگش را در هشتاد سالگی و به سال ۴۱۱ق گزارش کرده‌اند.[۳] دارای اسم و رسم‌ترین شعر سرا حماسه‌سرای اهل ایران و سراینده شاهنامه یکی مطرح ترین و ماندگارترین اثر ها ادبی و حماسی به گویش فارسی میباشد که در حین قرن‌ها در کلیه منزل‌ها، محله‌ها و روستاهای جمهوری اسلامی ایران خوانده می‌گردیده‌است.[۴] فردوسی با تعابیری مثل خدای کلام و بابا لهجه فارسی مدرن تعریف شد‌ه‌است.[۵] بیست و پنجم اردیبهشت ماه‌ماه در روز‌نگار ملی ایرانیان «روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی» اسم‌گذاری مسجد بابا غدیر مشهد شده است.[۶]

تصویر سنگ قبر فردوسی
حکمت فردوسی
یک سری قرن میباشد که فردوسی با کنیه حکیم شناخته میگردد.[۷] و قدیم‌ترین منبعی که‌این کنیه در آن به فعالیت رفته مجمل التواریخ در قرن ۶ هجری میباشد.[۸] اصغر اعطا کردْبِه معلم ادبیات عرفانی این نظر را دارد حکمت فردوسی حکمت ملی جمهوری اسلامی ایران یا این که به عبارتی حکمت اشراقی میباشد که به حیث نظری و معرفت شناسی مبتنی میباشد بر شهود و به حیث عملی، درحال حاضر و هوای اخلاقی دارااست، و نیازمند تزکیه درون نیز میباشد.[۹] به گفته وی فردوسی خیر صرفا زنده کننده لهجه پارسی، اساطیر اهل ایران و تاریخ کشور ایران زمین که زنده کننده حکمت ملی جمهوری اسلامی ایران، یعنی حکمت اشراقی نیز مسجد بابا قدرت مشهد می باشد.[۱۰]

سید علی خامنه‌ای فردوسی را دلباخته و مجذوب مفاهیم حکمت اسلامی و حکمت او‌را حکمت الهیِ اسلامی می داند.[۱۱] آیت‌الله عبدالله جوادی آملی، فیلسوف و الهی‌دان شیعه بر این اعتقادوباور میباشد که نظامی و امثال وی در کنار سفره گرانقدر این حکیم اسلامی(فردوسی) نشسته‌اند و اوست که مسأله توحید و ولایت و امامت و تشیع را حماسه‌ای کرده و کشور ایرانِ گیسوَحِّد و اسلامی را در سایه توحید و ولایت زنده نگه داشته میباشد.[۱۲] به گفته جوادی آملی صدر المتألهین از این مصرع فردسی که «ندانم چه‌ای، هر چه هستی توئی» در کتاب المبدأ و المعاد[۱۳] با عظمت حافظه می‌نماید و از آن شعر فایده می برد.[۱۴]

هزاره فردوسی
در سال ۱۳۱۳ هجری خورشیدی کنگره‌ای با تیتر هزاره فردوسی در دارالفنون در طهران برگزار شد، گروهی از جمهوری اسلامی ایران‌شناسان و پژوهشگران سرزمین‌های متفاوت حضور یافتند. آرامگاه مرمت‌گردیده فردوسی، بعد از برگزاری این کنگره، با حضور رضاشاه و کمپانی‌کنندگان در آن، در خراسان بهره‌برداری شد.[۱۵] پیاده سازی و مرمت تازه آرامگاه فردوسی در توس، بوسیله حسین لر زاده پیاده سازی گردیده و اشعار بقاع با خطاطی عماد الکتاب انجام یافته میباشد.[۱۶]

پوستر فیلم سینمایی فردوسی ساخته عبدالحسین سپنتا، ۱۳۱۲ش.
معاش‌طومار
درباره شعر سرا تا حدود سال ۳۶۷ق که وی گویش به سرایش شاهنامه می‌گشاید، دور اندیشی چندانی نیست. فردوسی بعد از مرگ دقیقی یا این که چنان که خویش در شاهنامه میگوید بعداز سال ۳۶۵ق نظم شاهنامه را شروع می‌نماید. فردوسی شاهنامه را هفتاد و یک سالگی در سال ۴۰۰ق به نقطه پايان میرساند.[۱۷]

نظامی عروضی، فردوسی را از دهقانان طوس میداند. دهقانان از ایرانیان اصیل بودند؛ طبقه‌ای توانگر یا این که نصفه توانگر که پیوستگی خویش را با کشور ایران قبل نگهداری کرده بودند.[۱۸] وی در روستای باژ از روستاهای طوس متولد شد. وی سفرهایی به بغداد و مازندران نیز داشته‌ میباشد.[۱۹] به نقل نظامی عروضی، فردوسی معاش مرفهی داشته، البته به گذر زمان فرصت و صرف سرمایه خود در روش نظم شاهنامه، اواخر قدمت را با تنگدستی به راز موفقیت.[۲۰] و آخر و عاقبت در هشتاد سالگی در سال ۴۱۱ق در محل تولدش درگذشت.[۲۱]

از عملیات آفتاب تا عملیات فروغ و روشنایی جاویدان
گزارش گردیده که مجاهدین، در فصل بهار ۱۳۶۷ش، با اعتماد به یاری نظامی عراق مبادرت ورود به جمهوری اسلامی ایران نمود و طی دو عملیاتْ مناطقی را پایین تصرف خویش درآوردند: عملیات آفتاب در حوزه‌ فَکّه[۱۹۲] و عملیات چلچراغ در شهر مرزی مهران.[۱۹۳] به‌نقل از بعضی منابع، رجوی بعد از توفیق در عملیات دوم اظهار کرد: هنگامی خواهیم توانست در یک عملیاتْ شهری را آزاد کنیم، پس دسترسی به طهران چندان نقص‌ نخواهد مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بود.[۱۹۴]

این طریقه در رهبری سازمان عاملی برای پیاده سازی عملیاتی برای فتح طهران و براندازی جمهوری اسلامی با جانبداری عراق دانسته گردیده است؛ عملیاتی ۴۸ ساعته به عنوان نور جاویدان با اپ قدم‌به‌قدم فتح قصرشیرین، کرمانشاه (اعلام جمهوری دموکراتیک اسلامی در آنجا)، همدان، قزوین، کرج و در غایت طهران.[۱۹۵] به‌نقل از بعضی منابع، این عملیات، که با تصور تامین بدون نقص عموم کشور ایران از مجاهدین[۱۹۶] پیاده سازی گردیده بود، با عملیات دفاعی مرصاد بوسیله کشور ایران جواب داده شد.[۱۹۷] نقل شده که نیروهای نظامی کشور ایران بعد از تعدادی عملیات فرعی پیروز، در ۵ مرداد ۱۳۶۷ش، ردیف نیروهای مجاهدین را در تنگه چارْزَبَر (مرصاد)، در اطراف کرمانشاه، متوقف کردند.[۱۹۸] فیض این عملیات باخت مجاهدین و روی آوردن آنها به روش سیاسی در ستیز با جمهوری اسلامی آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد دانسته گردیده‌است.[۱۹۹]

کتابی درباره جزئیات معاش مجاهدین بعد از انقلاب با رویکردی آدم‌شناسانه.[۲۰۰]
کتاب‌شناسی و فیلم‌شناسی
درباره سازمان مجاهدین اخلاق اثر ها مکتوب و سینمایی ساخت و ساز گردیده که در دو مجموعه مکتوب و سینمایی اینگونه گزارش گردیده‌اند:

اثر ها مکتوب
گامی بالاتر در افشای منافقین (۱۳۵۴ش): جزوه‌ای درج شده علیه سران تغییر و تحول ایدئولوژی در سازمان بوسیله سازمان دانشجو ها مسلمان اهل ایران در ایالات متحده.[۲۰۱] جعفریان این گزینه را او‌لین باری میداند که مجاهدین با تیتر منافقین رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد خوانده گردیده‌اند.[۲۰۲]
منافقان از نگرش ما: نوشته ابوالحسن بنی‌صدر (۱۳۱۲-۱۴۰۰ش)، اولی مدیر‌جمهور جمهوری اسلامی، کتابی انتقادی علیه مجاهدین مارکسیست بوسیله یک کدام از متحدان آتی مجاهدین بعد از انقلاب که بعداً از آن ها شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد جداگانه شد.[۲۰۳]
خاطرات برخی اعضای قبلی و برخی مرتبطان با سازمان مجاهدین رفتار؛ به عنوان مثال: سازمان مجاهدین کردار از داخل خاطرات محمدمهدی جعفری، از نهضت آزادی تا مجاهدین و آن‌ها که رفتند از لطف‌الله میثمی، خاطرات عزت شاهی، خاطرات احمد احمد، بر فراز خلیج عجم خاطرات محسن نجات‌حسینی، قمار دیگر خاطرات مصطفی ملایری.[۲۰۴]
سازمان مجاهدین خوی پیدایی تا فرجام: کتابی جامع در سه جلد بر طبق ورقه ها و خاطرات که بوسیله عده ای از پژوهشگران مؤسسه مطالعات و تفحص‌های سیاسی مهیا آمده میباشد.[۲۰۵]

سکانسی از فیلم سینمایی تعقیب سایه‌ها که درباره ترور شهروندان بوسیله مجاهدین بعد از انقلاب ایجاد شده است.[۲۰۶]
اثرها سینمایی و تلویزیونی
توهم (۱۳۶۴ش): فیلم سینمایی به کارگردانی سعید حاجی‌میری درباره پیوندها داخل‌سازمانی اعضای مجاهدین اخلاق.[۲۰۷]
پناهنده (۱۳۷۲ش): فیلم سینمایی به کارگردانی نبی ملاقلی‌پور، روایتی درباره مجاهدین جداشده از سازمان و زد خورد‌های آن ها با سازمان.[۲۰۸]
روز شیطان (۱۳۷۳): فیلم سینمایی به کارگردانی بهروز افخمی که به قصه بمب‌گذاری‌ها و ترورهای مجاهدین می پردازد؛ به عنوان مثال بمب‌گذاری در بقعه امام رضا(ع).[۲۰۹]
نفوذی (۱۳۸۷ش): فیلم سینمایی درباره شغل‌های سازمان دربین اسرای اهل ایران نبرد جمهوری اسلامی ایران و عراق.[۲۱۰]
فیلم ناتمامی برای دخترم سمیه (۱۳۹۴ش): فیلم مستندی به کارگردانی مرتضی محور‌شناس که روایتگر بخشی از معاش پدری میباشد که خواستار نجات فرزندانش از اردوگاه اشرف در عراق بوده میباشد.[۲۱۱]
سیانور (۱۳۹۴ش): فیلم سینمایی به کارگردانی بهروز شعیبی درباره ترور داخل‌سازمانی مجاهدین مسلمان به وسیله مجاهدین مارکسیست مقارن با تغییر‌و تحول ایدئولوژی.[۲۱۲]
سریال‌های سه‌گانه تلویزیونی ارمغان ظلمات (۱۳۸۹ش)، پروانه (۱۳۹۲ش) و نفس (۱۳۹۶ش): هر سه به کارگردانی جلیل سامان با ماجرا‌هایی پیرامون سازمان مجاهدین خلق و خوی.[۲۱۳]
به اسم خوی (۱۳۹۷ش): فیلم مستندی ۲۹ قسمتی به کارگردانی ایمان گودرزی که به داستان اعضای دیرین سازمان مجاهدین خلق و خوی از اولِ صورت‌گیری آن تا مجال ساخت مستند میپردازد.[۲۱۴]
ماجرای نیمروز (۱۳۹۵ش) و ماجرای نیمروز؛ رد خون (۱۳۹۷ش): دو فیلم سینمایی به کارگردانی محمدحسین مهدویان؛ قضیه فیلم نخستین داستان زد خورد نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی با مجاهدین و کشته‌شدن سران آن ها در بهمن ۱۳۶۰ش میباشد. [۲۱۵]مورد فیلم دوم اتفاقات پیرامون عملیات نوروفروغ جاویدان میباشد.[۲۱۶]
سرهنگ ثریا (۱۴۰۱ش)، فیلم سینمایی به کارگردانی لیلی عاج که قصه ماجرا مادری میباشد که فرزندش به منافقین در اردوگاه اشرف پیوسته و مامان برای نجات فرزندش از اشرف همت می‌نماید.[۲۱۷]

جامعةُ‌الزهراء مؤسسه‌ای آموزشی در قم برای علم آموزی علم ها فقهی بانوان میباشد. این راس در سال (۱۳۶۳ش) با حکم امام خمینی تأسیس شد و در چهار سطح به فراگیری طلاب سرگرم میباشد. طلاب به‌شکل حضوری و غیرحضوری در‌این راس علم آموزی می‌نمایند. طلاب غیر اهل ایران نیز در‌این راس تایید می گردند. سوا‌التحصیلان این راس تحت عنوان اساتید و مدیران منطقههای علمیه در سراسر جمهوری اسلامی ایران عمل می‌نمایند. به گفته مسولان، تا سال ۱۳۹۴ تعداد ۵۰ هزار شاگرد اهل ایران و غیرایرانی از جامعة الزهرا‌(س) سوا التحصیل گردیده‌اند. متوسطه و دانشگاه هدی از مرکزها متعلق جامعه‌الزهراء مسجد غدیر بلوار معلم مشهد میباشد.

تاریخچه
تولید راس یادگرفتن برای زنان دانش آموز برای اول توشه در دارالتبلیغ اسلامی شکل گرفت.[۱] در سال ۱۳۴۹ دارالزهرا تربیت طلاب خواهر را بر ذمه گرفت که‌این کار بعداز تأسیس مدرسه توحید، در آنجا مرکزیت یافت.[۲] در‌پی این شغل‌ها و بعداز انقلاب اسلامی کشور ایران و در سال ۱۳۶۳ با حکم امام خمینی جامعة الزهراء تأسیس شد.[۳] علی مشکینی، عبدالکریم موسوی اردبیلی، احمد جنتی، محمد فاضل لنکرانی، محمدعلی فقهی، محمدرضا توسّلی و حسن صانعی اعضای هیئت مؤسس این راءس بودند. هیئت مؤسس در روزگار مسئولیت خویش که تا سال ۱۳۸۰ ادامه داشت بالا‌ترین رکن دستگاه مسجد غدیر فلاحی مشهد جامعةالزهراء(س) بود.[۴]

این راس در مقام‌های تحت‌خیس مرکب از هیئت مدیره بود که بیشتر در جریان شغل‌ها و تصمیم‌گیری‌ها بودند. محمود محمدی عراقی، علی رازینی، محمدعلی نظام‌زاده، مصطفی پورمحمدی، کمال الدّین خدّامی، سید محمدرضا طباطبایی، فریده مصطفوی، مرضیه معینی و معصومه گلگیری هیئت مدیره را تشکیل می‌دادند و مدیر این راس به ذمه سید محمدرضا طباطبایی مسجد بابا غدیر مشهد بود.[۵]

در سال ۱۳۸۰ و پیرو استعفای هیئت مؤسس به انگیزه نداشتن زمان کافی برای تفحص به کارها راس، آیت الله خامنه‌ای مسئولیت جامعةالزهراء را به هیئت مدیره دیرین به انضمام مدیریت حوزه علمیه قم و دو بدن از علما به نمایندگی از سوی شورای خوب حوزه با تیتر تازه «هیئت امناء» سپرد. مرتضی مقتدایی، محمد علی فقاهتی و سید هاشم حسینی بوشهری در چارچوب تازه، به عضویت هیئت امناء درآمدند. در انتخابات سر گروهی جمهوری ۱۳۸۸ کشور‌ایران میان مدیر و طلاب اختلاف سیاسی ساخت شد و طلاب با تجمع به نگرش‌های سیاسی طباطبایی اعتراض مسجد بابا قدرت مشهد کردند.[۶]

در تیر ۱۳۹۲ و در ادامه تشکیل شورای سیاستگذاری حیطههای علمیه خواهران، آیت الله خامنه‌ای در طومار‌ای اختیارات هیئت امنای قبل را به اعضای تازه هیئت امنای منصوب از جانب شورای سیاستگذاری منطقههای علمیه خواهران واگذار کرد. در فرودین ۱۳۹۳ هیئت امنای نو سید سجاد هاشمیان را بعنوان رئیس تازه منصوب کردند که آیتم تأیید آیت الله خامنه‌ای واقع شد. در سال ۱۳۹۵/۱۰/۲۲ بااستعفای سید سجاد هاشمیان، سید محمود مدنی با تأیید شورای سیاستگذاری حوزه‌ خواهران و تنفیذ رهبری بعنوان مدیریت تازه جامعه الزهرا منصوب شد.[۷] در اسفند ۱۳۹۹ خبر استعفای مدنی از سر گروهی جامعه الزهرا اعلام شد و احمد دیانی تحت عنوان سرپرست این بنیان حوزوی معرفی شوید.[۸]

از سال ۱۴۰۰ش سیدحسن ربانی (مدیریت هیأت امنا)، علیرضا امینی (معاون هیأت امنا)، حسین رحیمیان دیندار، احمد دیّانی، محمد حسن مهدوی مهر، محمدجواد زارعان و سرکار خانم‌ها سیده زهره برقعی (مدیریت جامعةالزهرا عضو حقوقی)، مرضیه معینی، زینت مقصودی و مریم رحمتی تحت عنوان عضو هیأت امنای جامعة الزهرا منصوب گردیده‌اند.[۹]

در ۵ خرداد ماه سال ۱۴۰۰ خانم سیده زهره برقعی مطابق توصیه هیات امنا و شورای سیاست‌گذاری و تائید آیت الله خامنه‌ای به‌تیتر رئیس جامعه الزهرا منصوب شد.[۱۰] در حایل ۵ اساسنامه این راس، معرفی و رواج تمدن و معارف اسلام ناب محمدی و تربیت زنانی اندیشمند، اسلام‌شناس، صاحب و مالک‌لحاظ و سر مشق برای دیگر زنان مسلمان در باطن مرزو بوم و بقیه مرزو بوم‌ها از هدف ها این راءس مذکور میباشد.

ولایت عالم
به لحاظ معلم مطهری، ولایت فقید به معنای رهبری سیاسی - اجتماعی جامعه بر ذمه فقید کارشناس و دارای شرایط میباشد.[۵۶] اما نقش عالم در یک مرز و بوم اسلامی رسیدگی بر اجرای درست عقیده‌های اسلام و آنالیز صلاحیت مجریان ضابطه میباشد، خیر اینکه خویش سر کردگی دولت را به ذمه مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد گیرد.[۵۷]

تمدن اسلامی
مطهری معتقد بود اصول عقاید و دنیا بینی اسلامی بایستی در کل صحنه‌های معاش و در مجموع امور و عمل‌های شخصی و اجتماعی، فکری و علمی نمایان گردد زیرا لازمه آشنایی اسلام دوراندیشی به تک تک آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بعد ها آن میباشد.[۵۸]

فرهنگی غربی
بعضا نویسندگان معتقدند مطهری به فرهنگ وتمدن اسلام و غرب آشنا بود و در موضوع‌های مختلفی مانند فلسفه، روانشناسی، اقتصاد و جامعه‌شناسی احاطه داشت. وی انحراف‌های پندار غرب را توضیح می‌بخشید و بر شالوده‌های پندار اسلامی تاکید رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میکرد.[۵۹]

تحریفات عاشورا
مطهری کتاب حماسه حسینی را با نگاهی انتقادی به باورهای رایج درباره عاشورا و سوگواری‌ها و حتی تاریخ عاشورا منتشر کرد. وی در کتاب خویش برخی از نقل‌های تاریخی دارای اسم و رسم مثل عروسی قاسم بن حسن در کربلا را نفی کرد؛[۶۰] و نیز وجود دختری به اسم رقیه را تحریف شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد شمرد.[۶۱]

مساله عفاف
برخی از دانشمندان میگویند مطهری مسئله پوشش زن را تحت عنوان یک زمینه تحقیق نموده است.[۶۲] مطهری گفته میباشد مسأله پوشش زن بالاتر از حضور وی در اجتماع میباشد، بلکه مرتبط با این میباشد که آیا مردان حق دارا هستند از زنان فارغ از هیچ قید و شرطی به کارگیری نمایند یا این که خیر؟ اسلام تاکید داراست که مردان صرفا بایستی در چهارچوب خانواده و با تعهدات رسمی از زنان تحت عنوان همسران خویش لذت ببرند و به کارگیری از زنان بیگانه در اجتماع ممنوع میباشد، همینطور، زنان نیز نباید به مردان در سوا خانواده امداد نمایند.[۶۳]

اختلاف با شریعتی
سید هادی خسروشاهی تاریخ نگار شیعه‌؛ گفته میباشد مهم‌ترین اختلاف مطهری و شریعتی در ارتباط فلسفه تاریخ بوده میباشد.[۶۴] به گزارش علی احمدی میانجی عالم شیعه؛ مطهری گفته میباشد ایالات متحده برای اشاعه اسلام منهای روحانیت کسی خوب از شریعتی را پیدا نکرده میباشد.[۶۵]

تالیفات
نوشته‌ی‌علمیٔ اساسی: تیم اثر ها مرتضی مطهری

مرتضی مطهری، از سال ۱۳۲۵ ش استارت به تألیف اثراتی در موضوع‌های گوناگون فلسفی، اجتماعی، اخلاقی، دینی و تاریخی کرد. بیش تر از ۷۰ تاثیر از وی نشر یافته میباشد. او درخصوص نوشته‌های خویش گفته میباشد اینجانب در اولِ جوانی تا هم اکنون، حتی یک سطر هم ننوشته‌ام که بعداً ببینم که اشتباه بود. بحمدالله هر چه از به عبارتی روزهای نخستین تا درحال حاضر نوشته‌ام و اندیشیده‌ام، هنوز هم بر به عبارتی نظریه‌ام. ... اینجانب این را یکی‌از لطف ها گران قدر الهی به خودم می دانم.[۶۶]

در سال ۱۳۴۴ش به خیال نشر رمان راستان غالب به اخذ مشوق از یونسكو شد.[۶۷]

برخی از اثرها وی در حین حیات و بعضی دیگر بعد از درگذشت او به وسیله انتشارات صدرا چاپ شد‌ه‌است. سخنرانی‌ها و درس‌های مطهری هم در جلدهای متعدد چاپ و منتشر گردیده است. ضمن مفاد مذکور، در حدود سی هزار برگ یادداشت و فیش تحقیقی نیز از مطهری ما‌نده میباشد.[۶۸] گروه اثر ها مرتضی مطهری، دسته‌ای ۲۸ جلدی دربردارنده کلیه اثرها منتشر گردیده از او میباشد که کتاب‌های با موضوعات شبیه، در مجلدات پیاپی گردآوری‌آوری گردیده است. این اثر ها به تفکیک مسئله عبارتند از:

پرونده:تیم اثر ها مطهری.jpg
تصویر روی جلد نخستین از گروه اثر ها شهید مطهری
اصول عقاید، از جلد یک تا چهار: دربردارنده اثراتی مانند عدل الهی، علل تمایل به مادیگری، عالم‌بینی توحیدی، جامعه و تاریخ، ولاها و ولایت‌ها، رئیس و رهبری در اسلام، و توحید.
فلسفه، از جلد پنج عدد ۱۳: دربردارنده اثراتی مانند سیر فلسفه در اسلام، تفصیل منظومه، اصول فلسفه و شیوه رئالیسم، موضوع آشنایی، و نقدی بر مارکسیسم.
تاریخ، جلد ۱۴ و ۱۵: دربردارنده کتاب سرویس ها متقابل اسلام و جمهوری اسلامی ایران، و همینطور فلسفه تاریخ.
سیره معصومین، از جلد ۱۶ تا ۱۸: دربردارنده اثراتی مثلا سیری در سیره نبوی، جاذبه و دافعه علی(ع)، سیری در نهج‌البلاغه، صلح امام حسن(ع)، حماسه حسینی، و قصه راستان.
فقه و حقوق و دستمزد، از جلد ۱۹ تا ۲۱: دربردارنده اثراتی مثلا نظام دستمزد زن در اسلام، قضیه عفاف و حجاب، خلق جنسی، فرمان به دارای شهرت و نهی از منکر، نظری به نظام اقتصادی اسلام، و اسلام و نیازهای مجال.
اخلاق و رفتار و عرفان، جلد ۲۲ و ۲۳: دربردارنده اثراتی مثلا حکمت عملی،‌ فلسفه خلق، آموختن و تربیت در اسلام، آزادی معنوی، احترام دستمزد و تحقیر جهان، و دعا.
اجتماعی-سیاسی، جلد ۲۴ و ۲۵: دربردارنده اثراتی برای مثال نهضت‌های اسلامی در صد ساله اخیر، آتی انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران، آزادی نظریه، ایراد مهم در سازمان روحانیت، رهبری نسل جوان، و رابطه ها دربین‌الملل اسلامی.
تعبیر و تفسیر، جلد ۲۶ تا ۲۸: دربردارنده کتاب شناخت با قرآن.
نرم افزار تیم اثر ها
راس پژوهش ها کامپیوتری علم ها اسلامی اپ دسته اثرها شهید مطهری را به توصیه انتشارات صدرا (راءس انتشار اثرها مدرس شهید مطهری) به لهجه فارسی ساخت و ساز و عرضه نموده است.[۶۹] این راس، همینطور اپ یادداشت‌های شهید مطهری را در موضوعات متعدد ساخت و ساز نموده است.[

خصوصیت‌ها و مختصات
حمید عجمی، خط معلی را همانند خط نستعلیق، تماما شهودی دانسته که موهبت‌های الهی در صورت‌گیری آن تأثیرگذار بوده میباشد.[۲۷] او روح حماسی را از خصوصیات این خط دانسته[۲۸] و این نظر را دارد که روح حماسی آن از سایر خطوط فراتر میباشد؛[۲۹] به‌سیرتکامل‌ای که نوشته شدن برخی از روایات زیرا لافتی الا علی لاسیف الا ذوالفقار، با این خط بسیار قشنگ می‌گردد.[۳۰] او خط معلی را، خط فارغ از پیشگفتار معرفی کرده که برای یادگیری آن ما یحتاج وجود ندارد خطوط دیگری زیرا نستعلیق را فرا مسجد غدیر بلوار معلم مشهد گرفت.[۳۱] [یادداشت ۲]

محمدسعید نقاشیان عضو انجمن خوشنویسان، خط معلی را یک خط قائم به ذات دانسته و این نظر را دارد که در خط معلی، رگه‌هایی از کرشمه و زیبایی‌های خط ثلث و نستعلیق قابل مشاهده میباشد؛ البته درعین هم اکنون موادسازنده نوتری نیز درین نوع خط مشاهده می شود؛ چنان‌که انرژی خط کوفی نیز در خط معلی مسجد غدیر فلاحی مشهد مشاهده می‌گردد.[۳۲]

شیب مداد در‌این خط از دیگر خطوط بیشتر میباشد و شش‌دانگ خودکار بر روی صفحه رانده میشود و در عین لطافت خطاطی، خشونت خاص خویش را دارااست.[۳۳] گردآوری‌ای معتقدند که خط معلی با فراز و فرودها و الف‌های بلندی که داراست، تاثیر را قشنگ می‌نماید و این خصوصیت سبب ساز کاهش به کارگیری از تذهیب در‌این نوع خط مسجد بابا غدیر مشهد گردیده است.[۳۴]

اسم حضرت فاطمه(س) با خط معلی
خط معلی از کم خطوطی دانسته گردیده که با چرخش لغات متفاوت، هندسه‌ آن به‌هم نمی‌ریزد و این قضیه منجر زیبایی تاثیر می‌گردد و به جهت ترفیع و نزول‌هایی که دارااست برای نگاشتن آیه ها قرآنی و احادیث مطلوب‌خیس میباشد؛ همان گونه که نستعلیق برای تایپ کردن اشعار مطلوب مسجد بابا قدرت مشهد میباشد.[۳۵]

تلف کردن گیرایی و زیبایی در طی زیاد شدن کلمه ها از معایب این خط دانسته گردیده‌است.[۳۶]

الهام از امام علی(ع)
حمید عجمی کیفیت راه و روش به خط معلی را التفات امام علی(ع) و الهام از وی میداند[۳۷] وی اعتقاد دارد که انگیزه پیدایش این خط، عمل کردن بر روی اسم امام علی(ع) بوده میباشد که سبب ساز تحول هم اکنون وی شد و پیاله مقطع یک هفته آحاد مفردات معلی را نوشت.[۳۸]

بعضی معتقدند که‌این خط دارنده خصوصیت‌های خاص بصری میباشد و تمایل فراوانی به عرفان و معنویت دارااست. این خط براساس فراز و فرود رفتاری حضرت علی(ع) صورت گرفته و در واقعیت همسو با جاذبه و دافعه امیرالمؤمنین(ع) میباشد[۳۹] و بی آلایش بودن این خط از معاش بی آلایش وی الهام گرفته میباشد.[۴۰] [یادداشت ۳]

پانویس
خبر‌ها داخلی، فصل‌پاییز ۱۳۸۳، ص۵۴.
«خط معلی-حمید عجمی»، تارنما اندیشگاه.
«دو تیر و یک آرم در موزه فلسطين»، وبسایت فرهنگستان هنر.
«گفت‌و‌گو با حمید عجمی مبدع خط معلی»، وبسایت راسخون.
برای داده ها بیشتر رجوع نمایید به: «تارنما اثر ها هنرمندان»
گفتمان با حمید عجمی، «خط معلی با الهام از مولا علی(ع)»، ص۱۸۲.
ارشی، «خصوصیت‌های ممتاز کلمه الله از منظر معناشناختی و خوش‌نویسی»، ص۹۴.
گفت‌و‌گو با حمید عجمی، «خط معلی با الهام از مولا علی(ع)»، ص۱۸۲.
خبر ها داخلی، فصل‌پاییز ۱۳۸۳، ص۵۴.
«خط معلی خطی قائم به ذات میباشد»، تارنما خبرگزاری مهر.
گفتمان‌شونده: عجمی، «این خط مالک داراست: خط ملی، هنر انقلاب»، ص۳۹.
دسترنج، «با هنرمندان/ زیبایی و معنی در نقاشیخط»، ص۸۲.
گفت‌و‌گو با حمید عجمی درباره خط معلی عشقم برسد به فریاد، ۱۳۸۶ش، شماره ۱۸۸۷۷.
«زیارت عاشورا به خط معلی نوشته شد»، وبسایت تحلیلی خبری بعد از ظهر کشور ایران.
گفتگو با حمید عجمی، «خط معلی با الهام از مولا علی»، ص۱۸۲.
رای زنی با حمید عجمی، «خط معلی از یک «علی» شروع شد»، ص۱۹-۲۶.
مذاکره‌مستمع حمید عجمی، «پیدایش خط معلی»، ص۴-۱۷.
«خط معلی خطی قائم به ذات میباشد»، وب سایت خبرگزاری مهر.
گفتمان‌مستمع حمید عجمی، «پیدایش خط معلی»، ص۴-۱۷.
گفت‌و‌گو با حمید عجمی، «خط معلی با الهام از مولا علی(ع)»، ص۱۸۲.
برای داده ها بیشتر مراجعه‌کنید به: مهرپویا، رسیدگی سطر نویسی در خط معلی، ۱۳۹۴ش.
خبرها داخلی، فصل پاییز ۱۳۸۳، ص۵۴.
«زیارت عاشورا به خط معلی نوشته شد»، وب سایت خبرگزاری کتاب کشور‌ایران.
برای داده ها بیشتر مراجعه نمایید به: مهرپویا، رسیدگی سطر نویسی در خط معلی، ۱۳۹۴ش.
«خط معلی-حمید عجمی»، وبسایت اندیشگاه.
«خط معلی در معماری اسلامی و تزیین جای ‌های مذهبی کاربرد داراست»، در مقر خبری تحلیلی دعبل نیوز.
گفت‌و‌گو‌شونده: عجمی، «این خط صاحب و مالک داراست: خط ملی، هنر انقلاب»، ص۴۲.
رای زنی‌مستمع حمید عجمی، «پیدایش خط معلی»، ص۴-۱۷.
گفت‌و‌گو‌شونده: عجمی، «این خط مالک داراست: خط ملی، هنر انقلاب»، ص۴۰.
رای زنی‌مستمع حمید عجمی، «پیدایش خط معلی»، ص۴-۱۷.
مذاکره‌مستمع حمید عجمی، «پیدایش خط معلی»، ص۴-۱۷.
«خط معلی خطی قائم به ذات میباشد»، وبسایت خبرگزاری مهر.
«معلی خطی که استفاده کننده را راضی می‌نماید»، وبسایت جوان آنلاین.
«معلی خطی که کاربر را راضی می‌نماید»، وب سایت جوان آنلاین.
«معلی خطی که کاربر را راضی می‌نماید»، وب سایت جوان آنلاین.
گفت‌و‌گو‌شونده حمید عجمی، «پیدایش خط معلی»، ص۴-۱۷.
گفتمان با حمید عجمی، «خط معلی از یک «علی» استارت شد»، ص۱۹-۲۶.
گفت‌و‌گو‌مستمع حمید عجمی، «پیدایش خط معلی»، ص۱۳.
«خط معلی-حمید عجمی»، وبسایت اندیشگاه.
رای زنی با حمید عجمی، «خط معلی با الهام از مولا علی(ع)»، ص۱۸۲.
یادداشت

عیب گیری مشاهیرالنساء
اعتمادالسلطنه گاه به عیب گیری آرای مؤلف مشاهیرالنساء برخاسته و بر او خرده گرفته[۲۰] و دست چین معانی[۲۱] پاره‌ای از ایرادات اعتمادالسلطنه و داده ها اشتباه کتاب را یاد‌آوری مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد داده میباشد.

سرقت ادبی از کتاب
میرزا محمد بن محمدرفیع ملک الکتاب شیرازی، قسمتی از خیرات حسان اعتمادالسلطنه را با به عبارتی پیشگفتار انتحال کرده و بعداز حذف اسم مؤلف، جاری ساختن برخی تصرفات نابجا و اضافه کردن تفصیل هم اکنون ملکه ویکتوریا[۲۲] آن را به اسم پادشاه‌عالم‌بیگم، حکمران بهوپال کرده[۲۳] و با تیتر تذکرة الخواتین، دربرگیرنده بیان ۲۳۷ بدن (از آمنه بنت وهب تا یاسمن رایحه) در ۱۳۰۶، در بمبئی به چاپ سنگی آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد رسانده میباشد.[۲۴]

همینطور هلال الدین اسماعیل خویی، متخلص به «روانی» در سال ۱۳۱۲، از متن منتحل تذکرة الخواتین، منتخبی مهیا نموده است.[۲۵]

چاپ‌های کتاب
خیرات حسان، اولیه توشه در سه مجلد، به جدا رحلی، جلد در ۱۳۰۴، جلد دوم در ۱۳۰۵ و جلد سوم در ۱۳۰۷ به خط نسخه ها خوب محمدصادق شمس‌الکتاب، در طهران، چاپ سنگی شد‌ه‌است. در نقطه پايان جلد اولیه روز‌نگار هر ساله و در نقطه پايان هر سه جلد ضمیمه‌ای دربرگیرنده فهرست اسامی سلاطین قاجار، بیان سلطنت ناصرالدین فرمانروا و فهرست اسامی قوم سلطنتی، خان‌های قاجار، رجال و صاحبان مناصب و مشاغل دولتی و نیز فهرست ممالک بیرون الحاق گردیده است. این تذکره در سال‌های ۱۳۱۱ تا ۱۳۱۲ش تجدید رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد چاپ شد.[۲۶]

اثرها همنام
اثرها دیگری، با این کتاب هم اسم میباشد، مثلا الخیرات الحسان، تألیف حکم کننده نورالله شوشتری (متوفای ۱۰۱۹ق، مؤلف مجالس المؤمنین)[۲۷] و الخیرات الحسان فی تعبیر و تفسیر القرآن، تألیف روحانی محمدرضا بن قاسم غراوی نجفی[۲۸] که مسئله آنها با مسئله این کتاب شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد متعدد میباشد.

پانویس
کتاب ادبیات فارسی سال دوم دبیرستان، چاپ هفتم، ۱۳۸۳، شیت ۱۵۸
دائره‌المعارف گرانقدر اسلامی
همانجا؛ نیز: به عبارتی، ج ۳، ص۹۱
ج ۱، ص۷۰
ج ۲، ص۱۳۶
ج ۳، ص۱۹-۲۰
اعتمادالسلطنه، ج ۱، سرآغاز محمدجعفر نتیجه مهدوی، ص۲
الطهرانی، آقا بزرک، الذّریعة إلی تصانیف الشّیعة، چاپ اسماعیلیان، ج۷، ص۲۸۶.
ص۱۵۳-۱۷۱
ص۳-۶
ج ۲، ص۲۰۱
ص ۲۰۱-۲۰۵
ج ۲، ص۲۰۵-۲۰۷
ص ۱۵۵-۱۹۷
ج ۱، ص۶۱۰
ج ۲، ص۲۳-۲۳، ۲۶-۲۹
ج ۲، ص۸۴-۸۵
ج ۱، ص۲
ج ۱، ص۶۳؛ ج ۲، ص۹۹
دست چین معانی، ج ۱، ۱۳۴۸ش، ص۶۱۰-۶۱۱
ملک الکتاب، ص۱۶۸-۱۷۵
به عبارتی، ص۱۷۷
دستچین معانی، ج ۱، ص۲۲۳-۲۲۵
تذکرة الخواتین، چاپ سنگی بمبئی، ۱۳۰۶ق، ج ۲، ص۳۲۱
مشار، ج ۲، ردیف ۱۹۶۷
نفیسی، ج ۱، ص۶۶۳
آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ۴۰۸ق،ج ۷، ص۲۸۶
یادداشت
اسم این کتاب گاهی مشاهیر النساء وگاهی مشاهیر النسوان مذکور میباشد. الذریعه اقابزرگ ج۴ ص۳۱ و ج۷ ص۲۸۶
منابع
آقابزرگ تهرانی، الذریعه.
محمدحسن بن علی علی اعتمادالسلطنه.
خیرات حسان، چاپ سنگی، طهران، ۱۳۰۴-۱۳۰۷ش.
احمد دستچین معانی، تاریخ تذکره‌های فارسی، طهران ۱۳۴۸ش.
خانبابا مشار، فهرست کتاب‌های چاپی فارسی، طهران، ۱۳۵۰-۱۳۵۵ش.
محمد بن محمد رفیع ملک الکتّاب، کتاب تذکرة الخواتین، چاپ سنگی بمبئی، ۱۳۰۶ق.
سعید نفیسی، تاریخ نظم و نثر در کشور ایران و در گویش فارسی تا نقطه پايان قرن دهم هجری، طهران، ۱۳۴۴ش.
لینک و پیوند به خارج

پیامدهای اقتصادی، سیاسی و امنیتی
بعضا از پیامدهای اقتصادی، سیاسی و امنیتی عملیات گردباد الاقصیٰ به ذکر تحت میباشد:تظاهرات ضد صهیونیستی در لندن در تامین از عملیات گردباد الاقصیٰ، با مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد شعار «آزادی فلسطین».
عکس العمل علما و مراجع تاسی شیعه
سید علی خامنه‌ای رهبر ایران در سخنرانی و سید علی سیستانی از مراجع تبعیت مستقر نجف با صدور بیانیه‌ای، حمله نیروهای اسرائیلی به غزه را محکوم کردند. نوری همدانی، مکارم شیرازی، جعفر سبحانی و جوادی آملی از سایر مراجع تبعیت بودند که به‌این حمله و در پناه از فلسطینیان،‌ عکس العمل نشانه دادند.[۴۱] آیت‌الله خامنه‌ای، کشتار فلسطینی‌ها بوسیله اسرائیل را نسل‌کشی آشکار تعریف کردند و خواهان محاکمه رژیم صهیونیستی و جدا فوری بمباران آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد غزه شدند.[۴۲]

خیزش دانشجویی و اعتراضات مردمی در امان از فلسطین
به دنبال تهاجم ها رژیم صهیونیستی به غزه، از ۱۷ آوریل ۲۰۲۴م اعتراضات مسالمت‌آمیز دانشجو ها در برخورد به نسل‌کشی و کشتار عموم غزه به وسیله اسرئیل از دانش گاه‌های امریکا شروع شد و به‌تدریج دامنه آن به دانش کده‌های دیگر کشورهای غربی نیز کشیده میباشد.[۴۳] سرکوب، دستگیر و اخراج دانشجوها معترض از سوی دولت امریکا و دیگر دولت‌های غربی برخورد‌های مختلفی را در ادامه داشت.[۴۴] برای مثال آیت‌الله خامنه‌ای رهبر کشور ایران با صدور طومار‌ای خطاب به دانشجو ها پشتوانه فلسطین با مبادرت آنان ابراز همبستگی و همدلی کرد. وی درین طومار جوان ها پشتوانه فلسطین در امریکا را بخشی از جناح مقاومت خواند که برخلاف دولتشان، جنگ شرافتمندانه‌ای را علیه اسرائیل استارت کرده‌اند و در طرف صحیح تاریخ ایستاده‌اند و به آن‌ها پیشنهاد کرد با قرآن رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد آشنا شوند.[۴۵]

همینطور راهپیمایی‌هایی در اعتراض به اقدامات ارتش اسرائیل در کشتار عموم غزه در نواحی مختلفی از عالم اسلام و کشورهای غیرمسلمان به راه و روش به‌زمین‌خورد. ترکیه، کشور‌ایران،‌ مالزی، استرالیا، انگلستان و ایالات متحده برای مثال کشورهایی بودند که شاهد راهپیمایی در حفاظت از نیروهای مقاومت شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بودند.[۴۶]

خنثیٰ‌شدن نقشه ایالات متحده و اسرائیل برای اشراف بر عالم اسلام
به گفته آیت‌الله خامنه‌ای رهبر کشور ایران، عملیّات گردباد‌الاقصیٰ نقشه‌ای که بوسیله ایالات متحده، اسرائیل و بعضی از دولت‌های حوزه‌ برای مسلط‌کردن رژیم صهیونیستی بر اقتصاد و سیاست ناحیه غرب آسیا و حتی دنیا اسلام پیاده سازی گردیده بود را بر هم زد. مطابق این نقشه قرار بود رابطه رژیم صهیونیستی با دولت‌های حیطه غرب آسیا طبق منظور اسرئیل تهیه و تنظیم بشود.[۴۷] همینطور براساس بعضا گزارش‌ها، بعد از عملیات گردباد الاقصیٰ ایالات متحده عربی سعودی نرم افزار معمولی‌سازی رابطه ها با اسرائیل را به تعلیق درآورد.[۴۸]

ریزش بازارهای مالی اسرائیل
سقوط شدید بورس، کاهش قیمت پول و تضعیف درجه اعتباری اسرائیل در جامعه ها دربین‌المللی از پیامدهای این عملیات تحلیل شد‌ه‌است. همینطور از پیامدهای درازمدت این عملیات، به پایین آمدن معیار سرمایه‌گذاری در اسرائیل اشاره شد‌ه‌است.[۴۹] همینطور خبرگزاری عجم، از تعطیلی شعبه‌های برخی از کمپانی‌های در میان‌المللی مانند کمپانی سوئیسی نستله و کمپانی اسپانیایی اینتدیتکس در مرزوبوم‌های اشغالی خبر داده میباشد.[۵۰]

زد خورد حزب‌الله با اسرائیل در شمال مملکت‌های اشغالی
نوشته ی علمیٔ مهم: حمله رژیم صهیونیستی به لبنان (۲۰۲۴)
حزب‌الله لبنان دو روز بعداز عملیات حماس، در پیامی از این تکان دفاع کرد.[۵۱] حزب‌الله با مقصود توقف حمله ها اسرائیل و خودداری از کشتار عموم غزه به وسیله این رژیم، موضع‌ها ارتش اسرائیل را در شمال مرزو بوم‌های اشغالی غرض قرار می‌اعطا کرد. ارتش اسرائيل در برخورد به نگهبانی حزب‌الله از حماس و عموم غزه، شماری از فرماندهان و اعضای ارشد این حرکت همانند فؤاد شکر، ابراهیم عقیل، نبیل قاووق و علی کرکی را ترور کرد و با انفجار پیجرهای حزب‌الله تنی چند از اعضای حزب‌الله را مصدوم و شهید کرد. همینطور با غرض قراردادن پایگاه فرماندهی حزب‌الله در ضاحیه بیروت، سید حسن نصرالله دبیرکل وقت حزب‌الله را ترور کرد.

هجرت معکوس صهیونیست‌ها از میهن‌های اشغالی
سازه بر آنالیز یک دارای تخصص مسائل فی مابین‌الملل، عملیات گردباد الاقصیٰ سبب ساز به تشدید هجرت صهیونیست‌ها از زمین ها اشغالی می گردد.[۵۲] همینطور به گفته محمدحسین قدیری ابیانه متخصص مسائل راهبردی، با عملیات گردباد الاقصیٰ خیر صرفا مسافرت به کشور‌های اشغالی متوقف گردیده‌است؛ بلکه هجرت از مملکت‌های اشغالی استارت گردیده است.[۵۳] کانال العالم از ایلان پاپه، مورخ اسرائیلی، نقل کرده که بنابر منابع قابل متکی بودن، از شروع پیکار غزه، ۷۰۰ هزار صهیونیست، فلسطین اشغالی را شکاف کرده‌اند.[۵۴]