بسياري از جوان ها به اين سبب ساز از مساجد دوري مينمایند که آن را مسجد غدیر بلوار معلم مشهد هميشه مکاني براي گريه، راهنمایی و عبادت ميدانند، درحالیکه اسلام نقش مسجد را خلال عبادت، مکاني براي فراگیری، تعليم و تربيت و شادابي جامعه معرفي نموده است؛ در حالتی که اين روحيه شادابي و طراوت همپا با محافظت مسجد غدیر فلاحی مشهد حريمهاي اسلام به مساجد برگردانده گردد، مکاني براي گرايش جوان ها خواهد بود. اجراي نرم افزارهاي فرهنگي، آموزشي و هنري و برگزاري اعياد اسلامي مثل قربان، نيمه شعبان، فطر، غدير، ميلاديههاي ائمه اطهار(ع) و ...، روح نشاط را به جامعه برميگرداند. مسجد بابا غدیر مشهد
ه) خانواده
«خانواده» يکي از دست اندرکاران اساسی در راستاي برداشتن مسافت ميان مسجد و جوان ها و ايجاد رینگ عاطفي بين آن دو میباشد. اين وظيفه والدین میباشد که کودك را از به عبارتی ابتداي کودکي با مسجد و اجرا فرايض ديني، مثل نماز و روزه آشنا نمایند که در دين اسلام توصیه زيادي به آن گردیدهاست؛ در روايات آمده میباشد: مسجد بابا قدرت مشهد «فرزندان خویش را از کودکي به نماز و روزه عادت دهيد تا تقيد به فرايض در گرانقدرسالی براي آنها مشقت بار نشود».
در صورتیکه والدین فرزند خویش را از کودکي به حضور در مسجد، قرائت نماز و عبادات عادت دهد، اين سنت پسنديده رفتهرفته در ذهن کودك نقش بسته و با آن مأنوس ميگردد. مساجد نيز ميتوانند با برپايي اپهاي آموزشي و هنري اولين گام را براي ايجاد اين ارتباط عاطفي بردارند.
ر) مکتب
امروزه، موردنیاز میباشد مدرسه ها يک عشق واقعي و باطني براي حضور همیشگی و رابطه نزديک علمآموزان با مساجد در آنها ايجاد نمایند؛ در اين راستا، مدرسه های نبايد تنها به ساختن نمازخانهها اکتفا نمایند. هرچند تشکیل داد و بسط نمازخانهها اقدامي مثبت و ارزنده براي رسيدن به قیمتها و مقدسات والاي ديني میباشد، ولی هیچگاه جاي مساجد و اثرات سازندة آن را نميگيرد؛ مایحتاج میباشد همة کارایی دستاندرکاران تعليم و تربيت بر اين باشد که پيوندي واقعي بين منزل، مکتب و جامعه (اين مثلث تربيتي) ايجاد نمایند؛ اما اين پيوند بايد دائمی خیر مقطعي میباشد. فرهنگ وتمدن انس به چنگ آوردن با مسجد و در رأس آن نماز بهتیتر يک تکان ارادي، آگاهانه و دائمی بايد از شروع زمانه کودکي در نظام تربيتي منزل، مکتب و جامعه بهتیتر يک اصل اساسی تربيتي مدنظر قرار بگيرد.
ز) ساير عامل ها پیونددهنده ميان مسجد و جوان ها
1- ترجمه و توضيح ادعیه و ذکر ها؛ بهمراد رفع بعضي شک ها و ابهامات که از سوي نوجوان ها و جوان ها مطرح ميگردد، مثل اینکه چرا يک سري کلمات را به گویش عربي ميخوانيم، درحالیکه نميدانيم کاربر ما کيست؟ حتيالمقدور سعي کنيم به همپا ادعیه، ترجمة آنان را نيز به گویش بی آلایش و جاری بيان کنيم تا رابطه بين خوانندهي دعا و استفاده کننده وی، يعني پروردگار را سفتخیس کنيم.
2- با یقین بيان روایتهاي لطيف و خاطرات زيبا و به يادماندني درباره نماز و اهميت آن در زندگي در به تصوير کشيدن طریقه و کردار پيشوايان، رهبران و الگوهاي «هنر نمايش» و استعمال بهينه از دوست داستنی در خصوص با نماز ميتواند تأثيرات بسيار مؤثر در گرايش نوجوان ها و جوان ها به مسجد و بسط تمدن نماز داشته باشد. «صداوسیما» در تهيه، توليد و پخش اینسیرتکامل نرمافزارها نقش اصلي را ميتواند ايفا نمايد و نکتهاي که در ارائه اینسیرتکامل نرمافزارها بايد رعايت گردد، دقت به ويژگيهاي سني، ذهني و شرايط فرهنگي - اجتماعي مخاطبان میباشد.
3- به دليل نياز فطري آدمي به «سر مشق و همانندسازی» در مراحل پیشرفت فرهنگ وتمدن نماز و ايجاد پيوند بين مسجد و جوان، مورد نیاز میباشد الگوهاي والاي نمازگزاران واقعي به اشخاص جامعه معرفي شوند تا نوجوان ها و جوان ها با بينش روشني به الگوگيري از آنها بپردازند. (استعمال از طریق الگويي) افرادي که عشق به نماز ندارند و يا نمازگريز میباشند، نيز به باعث وجود نداشتن الگوهاي مطلوب و عدم اهتمام والدين به اين زمینه با اشخاص بينماز و نمازگريز همانندسازي نموده و آنان را الگوي شخصيتي خويش قرار دادهاند، بنابراين والدين و مربيان بايد از نخستين زمان کودکي، هم خویش بهتیتر الگوي مطلوب براي کودک ها و نوجوان ها بوده و هم اشخاص ديگري را که اهل نماز میباشند بهتیتر سر مشق معرفي نمايند. وبالطبع نوجوان ها و جوان ها هرچه از الگوهاي مطلوبخیس و والاتري سودمند شوند، کمتر مبتلا آسيب نمازگريزي ميشوند.
4- بهکارگیری طریق محبت؛ از نيکوترين و اساسيترين نحوههاي تربيت ديني جامعه و دلیل اساسي پیشرفت فرهنگ و تمدن نماز، بهکارگیری انزجار فطرت آدمي از تندي و خشونتگرایی و «شیوه محبت» میباشد. با اعتنا به سرشت آدمي و تأثيرپذيري بشر از نرمي و دوستي، نيکوترين روش و ترسیم تربيت مذهبي خردسال ها و نوجوان ها و همینطور ادله مؤثر در ترويج فرهنگ وتمدن نماز آن ها و ايجاد رینگ بين قشرها جوان و مسجد، بهکارگیری طرز محبت میباشد.
5- يکي ديگر از طریقهای ترغيب نوجوان ها و جوان ها به نماز و تشويق آنها براي حضور در مساجد «ترسيم صورتاي زيبا و جالب از نمازگزاران و بيان ويژگيهاي اخلاقي و رفتاري آدمهاي مسجدي» میباشد تا ديگران با ديدن جلوههاي رفتاري آنها در عرصههاي گوناگون به نماز و مسجد گرايش پيدا نمایند.
6- بيان اهميت و موقعيت والاي مسجد
1) و أَنّ المساجد الله؛ «مساجد از آن خداست»؛
2) في بيوت اجازه الله ترفع و يذکر فيها اسمه؛ «مساجد، منزلهايي میباشد که آفریدگار اجازه به برپايي آن داده و اجازه داده تا اسم اورا در آن ببرند»؛
7- بيان راز و رمز نماز و اثرها و فوايد آن و آشنا کردن جوان ها با فلسفه ایفا عبادي يکي ديگر از طریقهاي جذب نوجوان ها و جوان ها به مسجد و ترويج فرهنگ وتمدن نماز میباشد؛
8- منعکس شدن فعاليتها؛ فعاليتهاي مسجد بايد در بين عموم منعکس خواهد شد (از طريق صداوسیما و ...) تا از آن با خبر شوند؛ .سوره جن آيه 72 ؛ 2 .سوره نوروفروغ آيه 24؛
اين اگاهی و آگاهي از فعاليتهاي مختلف سبب ساز تشويق و دلگرمي عموم ميخواهد شد و سامان و نظم کارها مسجد را نمايان ميسازد.
9- مساجد گرهگشای خطاها جوان ها؛ در صورتیکه عموم، بهویژه نوجوان ها و جوان ها بدانند که برخي از مشکلاتشان در مسجد رفع ميگردد، طبيعتاً به مسجد روي ميآورند، برای مثالً درصورتیکه کلاسهاي رفع گونه های و تدريس خصوصي به صورت آسوده در مسجد تشکيل گردد، يا با تشکيل صندوقهاي قرضالحسنه بخشي از نيازهاي مالي جوان ها تأمين خواهد شد، آن ها با اميد به آينده و با شم اينکه مأمني براي حل خطاها خویش داراهستند به مسجد خوشمیان گردیده و به آن روي ميآورند.
10- خادمين و هیئتامنای مساجد؛ اکثر خدام و اعضاي هیئتامنای مساجد از اشخاص قدیمیسال، بازنشسته و بیسواد يا نادرسواد می باشند و اینسیرتکامل اشخاص روحية عکس العمل با تک تک طبقات اجتماع را ندارند و ازآنجاکه خستگي روحي و پيري در اعصاب بشر تأثير ميگذارد، شايستگي موردنیاز را براي ادارة مساجد ندارند و سبب گريز نوجوان ها و جوان ها از مسجد ميشوند؛ پس بايد خادمان مسجد از اشخاص جوان، علم آموزیکرده و با خبر باشند تا اشکالات ياد گردیده پيش نيايد؛ لازمة جذب اين اشخاص نيز تأمين مسائل اقتصادي ، امنيتي و رفاهي آنها میباشد.
11- متأسفانه عکس العمل بعضي از نمازگزاران با نوجوان ها و جوان ها در مسجد بهسیرتکاملای میباشد که آنهارا از مسجد و مسجدي، متنفر ميسازد، چراکه طريقة عکس العمل با نوجوان ها و جوان ها را نميدانند؛ درحالیکه با به کار گیری از شيوههايي مثل مسئولیت دادن و ملاحظه شخصيت جوان ها، ميقدرت در جذب ايشان به مساجد مؤثر فعالیت نمود.
12- «بسته بودن مساجد» در مواقع بهغیراز برگزاري نماز جماعت و ايام خاص، مثل ماه مبارك رمضان، ماه محرم و صفر و ...، ميتواند پيامدهاي منفي داشته باشد. با هماهنگي ارگانها و اداره ها رسيدگي کننده به امورات مساجد، دستورالعملي براي مساجد تدوين و ارسال گردد تا مساجد بهتیتر يک جای عبادي، اجتماعي، فرهنگي، آموزشي، سياسي و ...، در حین روز گشوده بوده و پذيراي نوجوان ها و جوان ها و مسافرين باشد. اين دستور ميتواند به تداوم و استمرار پيوند جوان و مسجد منتهي خواهد شد.
13- معمولاً در فرهنگ و تمدن ما براي برگزاري مراسم عزاداري، سوگواري و ايام شهیدشدن ائمه اطهار(ع) تا برگزاري پای کوبیها و مراسمات خنده رو و سرور به مناسبت ميلاديههاي بزرگواران ديني بيشتر بهاء داده ميگردد. با اعتنا به روحيه نشاط طلاب، هيجان و تحرك نوجوان ها و جوان ها درصورتیکه در مساجد اپلیکیشنها و ميلاديهها در طی سال بهشکل آراسته، منظم و باشکوه و عظمت برگزار خواهد شد، اين دستور ميتواند در گرايش نوجوان ها و جوان ها به مساجد مؤثر خواهد شد که متأسفانه تا به امروز از اين زمینه غفلت گردیده است.
14- از نگاه دشوارافزاری مساجد، تقريباً ما اختلال نداريم؛ البته از نظر قابل انعطافافزاری مساجد ایراد اساسي داريم؛ معمولاً مساجد زيبا در مرزوبوم ما ساخته ميگردد، البته متأسفانه غافل از اينکه اپريزي فرهنگي براي مساجد نداريم. با دقت به کارکردهاي فرهنگي، عبادي، سياسي، اجتماعي، علمي، ديني، آموزشي و ...، مساجد، بایستگی اپلیکیشنريزي فرهنگي براي مساجد از سوي مسئولان فرهنگي و نهادهاي ذیربط از لزوم خاصي شامل است که اين فرمان ميتواند در گرايش جوان ها به مساجد تأثير بسزایی داشته باشد.
15- در «روز جهاني مساجد» از مساجد فعال تقدير خواهد شد و از آن ها حمايت خواهد شد تا يک رقابتي در جذب جوان ها به مساجد ايجاد خواهد شد؛
16- «شوراهاي محلي» به مساجد، با تشکيل و واگذار کردن بعضي از موضوعاتي که قرار میباشد عموم در آن خصوص با مساجد رابطه برقرار نمایند، رابطه بين عموم بهویژه جوان ها با مسجد تقويت مييابد؛
17- به نوجوان ها و جوان ها زمان داده گردد که در تصميمگيريهاي مساجد نقش داشته باشند؛
18- حضور روحانيون در مساجد برجستهخیس باشد و با تشکيل «راءس مشورت کردن ديني» در مساجد ميقدرت به بسياري از مسائل ديني و اجتماعي عموم جواب بخشید؛ از جملهً مياقتدار در ارتباط تزویج و جدایی و يا ساير مسائل خانواده از مساجد بهره برد؛
19- نظم، مسجد بايد منظم باشد و معین باشد چه ساعتي در مسجد گشوده و چه ساعتي بسته ميخواهد شد تا عموم حیران و بلاتکليف نباشند و فرصت گشوده و بسته بودن مسجد در تابلو اطلاعات جلوي مسجد استحضاررسانی خواهد شد.
20- نرمافزارریزی؛ مسجد براي هر سليقه و جمعيتي بايد نرم افزار مطلوب داشته باشد؛ براي هر يک از خردسالان، بلندمرتبهسالان، دانشجويان، جوان ها و ... بايد اپ خاصي داشت؛
21- عدم مزاحمت؛ مسجد نبايد براي همسايههايش مزاحمت ايجاد نماید؛ متأسفانه بعضي از مساجد به شکلي میباشد که درحالتی که کسي بخواهد منزل بخرد، منزل کنار مسجد را نميکوچک براي اينکه بلندگو را روي پشتبام گذاردهاند و تا ساعت 12 شب نرم افزار از آن پخش ميخواهد شد. مگر مستمعين روي پشتبام می باشند که اين عمل مایحتاج باشد؟ ما تنها موقع اذان ميتوانيم صداي اذان را با بلندگو به تمامی شهر برسانيم. بلند کردن صداي بلندگو براي نرمافزارهاي گوناگون، خلا پارکينگ براي مسجد، بد بودن وضعيت فاضلاب مسجد و ... از دست اندرکاران ايجاد مزاحمت براي عموم میباشد.
22- خوشرفتاری؛ امام جماعت، هیئتامنا، خادم و کلیه بايد با احترام با نوجوان ها و جوان ها عکس العمل نمایند؛ درصورتیکه طفلاي به صف نخستین جماعت آمد، اشکالي ندارد، در حالتیکه اورا بگيرند و بهصف ديگر پرت نمایند، ديگر مسجد نميآيد. نوپاها را ميگردد با احترام جابجا کرد؛ متأسفانه خشونت در برخوردها و عدم رعايت آداب، سبب فراروگریز بعضي از عموم از مساجد شدهاست.
تودهبندی
نوجوان ها و جوان ها ما بهطور طبيعي به کارهاي جدید و اذهان جديد عشقمند می باشند؛ آن ها شيفته مطالب و مقاله ها نو و مدلهاي نوين زمان خویش می باشند؛ به سخنان جديد باکمال توجه گوش ميدهند و درباره مطالب تازه با عشق و علاقه فراوان اذعان کرد وگو مينمایند؛ بنابراين مسجدهاي ما بايد متحول شوند و پاسخگوي نيازهاي روز جوان ها باشند. مسجدها بايد به تجهیزات و ابزارهاي آموزشي و استحضاررسانی روز دنيا مانند کامپيوتر، اشکال سراچههای مذهبي و فرهنگي، اپهاي آموزشي در فنهاي گوناگون و ...، مجهز شوند. مساجد می بایست جاذبههاي کافي را براي جذب نوجوان ها و جوان ها به خویش داشته باشند؛ وضعيت ظاهري مساجد، طولاني نشدن نمازهاي جماعت، ويژگيهاي امام جماعت، کتابخانه، فعاليت کانونهاي فرهنگي، هیئت امناء و ... از عامل ها مؤثر در جذب نوجوان ها و جوان ها به مساجد و پیشرفت و ترويج تمدن نماز میباشند.
آشنایی با مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد؛ بررسی جایگاه مذهبی، فرهنگی و اجتماعی این مسجد