بهترین مرجع مسجد غدیر باباعلی مشهد

مسجد کوفه سو‌مین مسجد اصلی شیعه‌ها بعد از مسجدالحرام و مسجدالنبی و از دیرین‌ترین اماکن زیارتی کوفه به‌شمار میاید.

بنابر بعضا احادیث، اول هر که مسجد کوفه را نهاد گذاشت حضرت بشر(ع) بود و حضرت نوح(ع) بعد از گردباد آن را مرمت کرد. در سال ۱۷ق با حضور نخستین مسلمانها در کوفه در حین سعد بن ابی‌وَقّاص، به توصیه سلمان فارسی، این مسجد مجدد ساخته شد. این مسجد شاهد حضور اکثری از پیامبران، امام علی(ع)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع) و بعضی دیگر از امامان(ع) مسجد غدیر بلوار معلم مشهد بوده میباشد.

در سال ۳۶ق، با حضور امام علی(ع) در‌این مسجد، بر التفات و دقت به آن افزوده شوید. حضرت علی(ع) درین مسجد نماز و خطبه می‌خوانده و بعضا از کارها کشورداری، مانند قضاوت، را در آنجا ایفا می‌بخشید. وی در محراب این مسجد به شهیدشدن رسید. در کنار مسجد کوفه، منزل امام علی، دارالاماره کوفه، مرقد مسلم بن عقیل، مرقد هانی بن عروة و مرقد مختار جای دارد. این مسجد مقامات زیادی دارااست و در بخش اعظمی از آن ها انجام مخصوصی مسجد غدیر فلاحی مشهد ایفا میگیرد.

مسافر قادر است در مسجد کوفه نماز را تک تک یا این که شکسته بخواند. طبق بعضا از احادیث، مسجد کوفه از گلشن‌های بهشتی میباشد. در شرایطی‌که کسی وارد آن خواهد شد، آمرزیده میباشد. طبق احادیث، شهر کوفه راءس حکومت امام مهدی(عج) و مسجد کوفه، راس ستاد فرماندهی وی مسجد بابا غدیر مشهد خواهد بود.

منزلت و ویژگی ها

عکسی سراسرنما از مسجد کوفه
یک کدام از سابق‌ترین و مهم ترین اثرها زیارتی شهر کوفه، مسجد کوفه میباشد.[۱] که آن را می‌اقتدار سومی مسجد بعداز مسجدالحرام، مسجدالنبی به شمار آورد.[۲] مسجد کوفه، از فرصت تأسیس، یکی مرکز ها اساسی سیاسی[۳] و فرهنگی[۴] شهر کوفه به‌شمار مسجد بابا قدرت مشهد می‌رفته میباشد.

مسجد کوفه با ۱۱۰ متر ارتفاع و ۱۰۱ متر پهنا، ۱۱۱۶۲ متر مربع مساحت دارااست و با دیوارهایی به طول ۱۰ متر مراقبت میشود. مساحت فضای گشوده مسجد ۵۶۴۲ متر مربع، مساحت شبستا‌ن‌های مسجد ۵۵۲۰ متر مربع میباشد. تعداد ردیف‌های مسجد ۱۸۷ وتعداد مناره‌های آن چهارعدد با طول ۳۰ متر میباشد.[۵]

مسجد کوفه از هنگام بنای اول دارنده درهایی بوده میباشد؛[۶] اسامی این درها عبارت‌اند از باب الحُجّه، باب الثُعبان (یا این که باب الفیل)، باب الرَحْمه، باب الاَنْماط و باب السُّدَّه که اورده شده که امام علی(ع) از آن وارد می‌شد‌ه‌است.[۷] نقل شده که امروزه از درهای کهن باب الثُعْبان صرفا دری میباشد که باقیمانده میباشد.[۸][یادداشت ۱] اسم درهای مدرن مسجد کوفه اینگونه برشمرده گردیده است: باب الحجه (در اساسی)، باب الثُعبان، باب الرحمه، باب مسلم بن عقیل و باب هانی بن عُروه [۱۰]

شرایط
نوشته ی علمیٔ اساسی: کوفه
مسجد کوفه مهم ترین مسجد شهر کوفه قلمداد گردیده‌است.[۱۱] کوفه از شهرهای عراق میباشد که در جنوب این سرزمین و در ۱۰ کیلومتری شمال شرق نجف جای دارد.[۱۲] در سال ۱۷ق، یکسری ماه بعد از ساخته‌شدن شهر بصره، سعد بن ابی‌وَقّاص به فرمان قدمت بن خطاب، این شهر را تشکیل داد تا جایگاهی برای سکونت رزمندگان و نیروهای نظامی در طی فتوحات مسلمین باشد.[۱۳]

عمر و تاریخ
محور نخستین مسجد کوفه بر حسب بعضا از احادیث به حضرت بشر(ع) گشوده می گردد.[۱۴] در منابع از قسم امام علی(ع) آمده که محل تشکیل داد کشتی نوح و محل تنوری که در گردباد نوح از آن آب فوران کرده در‌این مسجد بوده میباشد.[۱۵] در منابع، مرمت این مسجد پس از گردباد نیز به حضرت نوح(ع) منسوب شده میباشد.[۱۶]

به نقل از ابن‌اثیر تاریخ‌نگار اهل‌سنت، پیشینه این مسجد به سال ۱۷ق برمی‌خواهد شد. در سال جاری لشکر مسلمان ها در مدائن حضور داشت. آب وهوای مدائن سربازانی که از حجاز آمده بودند را آزار می‌بخشید. از این‌رو حذیفه و سلمان از طرف قدمت بن خطاب مأموریت یافتند تا سرزمینی قابل قبولی بیایند. بعد از اخذ طومار خلیفه، سلمان از طرفِ باخترِ رود فرات و حذیفه از طرفِ خاورِ آن راهی شدند و هیچ سرزمینی را نپسندیدند تا اینکه به مرزوبوم کوفه رسیدند. هر دو آن مرزو بوم را برای اقامت لشکر مطلوب دیدند.[۱۷] وقتی که سعد بن ابی‌وقاص یار لشکریان به مرز و بوم کوفه رسیدند، دستورداد قبل از ساختن هر بنایی، مسجدی بسازند. به امر ابوهَیجاء اسدی، تیراندازی کارکشته بر هر طرف تیری انداخت تا حدود مسجد کوفه معلوم گردد.[۱۸]

نوسازی مسجد به وسیله بُهره‌های اسماعیلی

محمد ادله‌الدین، داعی سود‌ها، در درحال حاضر زیارت محراب شهید شدن امیر مؤمنان(ع)
نوسازی مسجد کوفه در اولیه دهه قرن ۲۱ میلادی بوسیله منفعت‌های اسماعیلی اجرا گرفت. در جریان این تجدید بنا، نماهای داخلی رواق‌ها و کف صحن مسجد با پوششی از سنگ‌های مرمرِ سپید از متاعِ خوب پوشانیده شد و در رواق‌ها و شبستان مسجد، ردیف‌هایی از سنگ مرمر نصب شوید.[۱۹]

سود‌ها همینطور دو مناره به مسجد کوفه اضافه کردند؛ یک کدام از در شمال شرقی مسجد و دیگری در شمال غربی. این دو مناره را از لحاظ جزئیات هنری و معماری، تقلیدی از مناره بنای تاریخی پر اسم و رسم به مشهد جیوشی در قاهره دانسته‌اند.[۲۰]

از بارزترین اثر ها فایده‌ها در مسجد کوفه را پنجره نقره‌ای نصب گردیده بر محراب ضربت‌میل کردن امیرمؤمنان(ع) گفته‌اند که تاثیر هنری باارزش و زیبایی به شمار میاید. این پنجره یادآور محراب‌های تاریخی زمان فاطمی در قاهره و تقلیدی از محراب مُستَنصری در مسجد ابن طولون این شهر میباشد که از زیباترین مساجد عصر فاطمی مصر به شمار میاید. از حیث پژوهشگران کلاً فایده‌ها در تجدید بنا قسمت‌های متفاوت مسجد کوفه، ارکان تزیینی فراوانی را در ساختمان مسجد کوفه گنجانده‌اند که بخشی از این تزئینات، نمادهای هنر و معماری زمان فاطمی مصر به شمار می آید.[۲۱]

ماجرای دفن پیکر امام حسن(ع)
یکی اقدامات عایشه در حین حیاتش، پرهیز از دفن پیکر امام حسن(ع) کنار قبر فرستاده(ص) بود.[۸۵] از آنجا که محل دفن نبی(ص) در منزل عایشه بود و بعداز آن، خلیفه اولیه و دوم نیز دراین جا دفن گردیده بودند، با شهیدشدن امام حسن(ع)، امام حسین(ع) بر طبق با وصیت برادرش قصد داشت پیکر او‌را، کنار قبر نبی(ص) دفن نماید، البته عایشه با تحریک مروان بن حکم، بازدارنده این مبادرت شد و امام حسین(ع) برای دوری از زد خورد از این مبادرت صرف‌حیث کرد[۸۶] و لاشه امام(ع) در بقیع دفن شد.[۸۷] بعضی گزارش کرده‌اند زیرا عایشه، حال و روز را با وجود مروان بن حکم و همراهانش که با سلاح به تشییع آمده بودند، خطرناک مشاهده کرد، از دفن امام حسن(ع) جلوگیری کردن به فعالیت آورد.[۸۸][یادداشت ۲] مخالفت عایشه با دفن امام حسن(ع) در کنار رسول(ع) را یکی‌از کنش‌های عثمانیه علیه شیعه قلمداد مسجد غدیر بلوار معلم مشهد کرده‌اند.[۸۹]

ویژگی‌ها و خصوصیت‌ها
در منابع روایی و تاریخی اهل‌سنت، به‌شکل مخصوص و کامل به عایشه و فضیلت ها وی پرداخته گردیده است.[۹۰] آنها او‌را اهل دانش و متانت معرفی کرده که آن را از بابا خود فرا گرفته بود و در طب هم دستی داشت.[۹۱] همینطور درباره او اورده شده که نسبت به آیه‌ها نازل‌گردیده، احکام الهی، سنت‌های اسلامی، شعر، پیکار‌های عرب، قضاوت و نسب‌شناسی هم دانا بود.[۹۲] راجع به وصلت عایشه هم اورده شده که صرفا همسر نبی(ص) بود که قبل از وی با کس دیگری وصلت نکرده بود.[۹۳] در منابع اهل‌سنت، گزارش‌هایی درباره عشق و علاقه زیاد نبی(ص) به عایشه گفته شده و اورا زیباترین و دوست داستنی‌ترین همسر نبی(ص) معرفی مسجد غدیر فلاحی مشهد کرده‌اند.[۹۴]

طریقه شیعه‌ها
محققان شیعه در رده عیب گیری و ردّ فضیلت ها عایشه قدم برداشته‌اند و معتقدند فضایلی که منابع اهل تسنن درباره عایشه بیان شده، ساختگی و غلوآمیز بوده، تا آن‌جا که آن ها حاضر شدند برای فضیلت‌تراشی و محبوبیت‌سازی عایشه، حتی به قربانی کردن و تحقیر شخصیت رسول نیز بپردازند.[۹۵] شیعه ها در قبال تمجیدهای فراوان اهل سنت از عایشه، در کتاب ها خود به سوء متانت، شدت بخل و حسد وی اشاره کرده‌اند که‌این رفتارهای عایشه، در مواقعی سبب ساز به غم و خشم فرستاده گردیده و وی، در مواقعی از عایشه شکایت مسجد بابا غدیر مشهد نموده است.[۹۶]

به اطمینان شیعه‌ها، آلرژی عایشه در قبال بقیه زنان رسول و اقداماتِ از روی حسادت وی علیه آنها، ناپسند بوده میباشد.[۹۷] یکی‌از شواهدی که درباره عایشه در تاریخ آمده، ماجرای حسادت وی به دیگر همسران فرستاده خصوصا حضرت خدیجه(س) میباشد که درباره این خصوصیت عایشه در کتاب ها اهل‌سنت نیز فراوان چشم میشود. از خویش وی گفته شده، اینکه نبی(ص) بارها از خدیجه اسم می‌برده، حسودی می‌نموده است.[۹۸] همینطور در ارتباط حسد بردن عایشه به ماریه قبطیه، وقتی‌که مالک فرزند گردیده بود، گزارش‌هایی وجود داراست.[۹۹] نقل‌هایی هم وجود دارااست که رسول از این حسادت‌‌ورزی‌ها غمگین مسجد بابا قدرت مشهد می شد.[۱۰۰]
شیعه ها درباره زیبایی و محبوبیت عایشه نزد رسول هم گفته‌اند که زیرا بیشتر احادیث از جانب خویش عایشه و خواهرزاده وی یعنی عروة بن زبیر گفته شده، اعتبار چندانی ندارد و دلایل زیادی را در ردّ این دو خصوصیت (محبوبیت و زیبایی) ذکر کرده‌اند.[۱۰۱]

ابوالقاسم فردوسی، (۳۲۹ق - ۴۱۱ق) شعر سرا تعالی ملی و والا‌ترین حماسه‌سرای اهل ایران میباشد. شاهنامه مطرح ترین تاثیر حماسی کشور ایران و یک کدام از مهم ترین اثرها ادبیات کشور‌ایران و عالم، سروده وی میباشد. این کتاب تیم روایت‌های حماسی و اتفاق ها تاریخی جمهوری اسلامی ایران مجال ساسانیان میباشد که به نظم درآمده و اکثر اوقات، وابسته به جمهوری اسلامی ایران خاوری و آسیای اواسط مسجد غدیر بلوار معلم مشهد میباشد.

سید حسن امین، طریق فردوسی در سرودن شاهنامه را برگرفته از نحوه قرآن میداند. برای فردوسی بزرگداشت‌هایی گرفته گردیده که برای مثال آن ها هزاره فردوسی در سال ۱۳۱۳ش بوده میباشد.

اکثر محققان ادبی و شاهنامه‌پژوهان رخداد بر شیعه‌بودن فردوسی دارا‌هستند. وی در سرآغاز کتاب و شروع و اعمال ماجرا‌ها، به تعریف و حمد معبود، رسول(ص) و طرفداری از تشیع و مدح علی(ع) مسجد غدیر فلاحی مشهد پرداخته میباشد.

مقام و عنایت
حکیم ابوالقاسم حسن بن علی فردوسی طوسی[۱] که تاریخ تولدش را حدود ۳۲۹ق و ۳۳۰ق،[۲] و مرگش را در هشتاد سالگی و به سال ۴۱۱ق گزارش کرده‌اند.[۳] دارای اسم و رسم‌ترین شعر سرا حماسه‌سرای اهل ایران و سراینده شاهنامه یکی مطرح ترین و ماندگارترین اثر ها ادبی و حماسی به گویش فارسی میباشد که در حین قرن‌ها در کلیه منزل‌ها، محله‌ها و روستاهای جمهوری اسلامی ایران خوانده می‌گردیده‌است.[۴] فردوسی با تعابیری مثل خدای کلام و بابا لهجه فارسی مدرن تعریف شد‌ه‌است.[۵] بیست و پنجم اردیبهشت ماه‌ماه در روز‌نگار ملی ایرانیان «روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی» اسم‌گذاری مسجد بابا غدیر مشهد شده است.[۶]

تصویر سنگ قبر فردوسی
حکمت فردوسی
یک سری قرن میباشد که فردوسی با کنیه حکیم شناخته میگردد.[۷] و قدیم‌ترین منبعی که‌این کنیه در آن به فعالیت رفته مجمل التواریخ در قرن ۶ هجری میباشد.[۸] اصغر اعطا کردْبِه معلم ادبیات عرفانی این نظر را دارد حکمت فردوسی حکمت ملی جمهوری اسلامی ایران یا این که به عبارتی حکمت اشراقی میباشد که به حیث نظری و معرفت شناسی مبتنی میباشد بر شهود و به حیث عملی، درحال حاضر و هوای اخلاقی دارااست، و نیازمند تزکیه درون نیز میباشد.[۹] به گفته وی فردوسی خیر صرفا زنده کننده لهجه پارسی، اساطیر اهل ایران و تاریخ کشور ایران زمین که زنده کننده حکمت ملی جمهوری اسلامی ایران، یعنی حکمت اشراقی نیز مسجد بابا قدرت مشهد می باشد.[۱۰]

سید علی خامنه‌ای فردوسی را دلباخته و مجذوب مفاهیم حکمت اسلامی و حکمت او‌را حکمت الهیِ اسلامی می داند.[۱۱] آیت‌الله عبدالله جوادی آملی، فیلسوف و الهی‌دان شیعه بر این اعتقادوباور میباشد که نظامی و امثال وی در کنار سفره گرانقدر این حکیم اسلامی(فردوسی) نشسته‌اند و اوست که مسأله توحید و ولایت و امامت و تشیع را حماسه‌ای کرده و کشور ایرانِ گیسوَحِّد و اسلامی را در سایه توحید و ولایت زنده نگه داشته میباشد.[۱۲] به گفته جوادی آملی صدر المتألهین از این مصرع فردسی که «ندانم چه‌ای، هر چه هستی توئی» در کتاب المبدأ و المعاد[۱۳] با عظمت حافظه می‌نماید و از آن شعر فایده می برد.[۱۴]

هزاره فردوسی
در سال ۱۳۱۳ هجری خورشیدی کنگره‌ای با تیتر هزاره فردوسی در دارالفنون در طهران برگزار شد، گروهی از جمهوری اسلامی ایران‌شناسان و پژوهشگران سرزمین‌های متفاوت حضور یافتند. آرامگاه مرمت‌گردیده فردوسی، بعد از برگزاری این کنگره، با حضور رضاشاه و کمپانی‌کنندگان در آن، در خراسان بهره‌برداری شد.[۱۵] پیاده سازی و مرمت تازه آرامگاه فردوسی در توس، بوسیله حسین لر زاده پیاده سازی گردیده و اشعار بقاع با خطاطی عماد الکتاب انجام یافته میباشد.[۱۶]

پوستر فیلم سینمایی فردوسی ساخته عبدالحسین سپنتا، ۱۳۱۲ش.
معاش‌طومار
درباره شعر سرا تا حدود سال ۳۶۷ق که وی گویش به سرایش شاهنامه می‌گشاید، دور اندیشی چندانی نیست. فردوسی بعد از مرگ دقیقی یا این که چنان که خویش در شاهنامه میگوید بعداز سال ۳۶۵ق نظم شاهنامه را شروع می‌نماید. فردوسی شاهنامه را هفتاد و یک سالگی در سال ۴۰۰ق به نقطه پايان میرساند.[۱۷]

نظامی عروضی، فردوسی را از دهقانان طوس میداند. دهقانان از ایرانیان اصیل بودند؛ طبقه‌ای توانگر یا این که نصفه توانگر که پیوستگی خویش را با کشور ایران قبل نگهداری کرده بودند.[۱۸] وی در روستای باژ از روستاهای طوس متولد شد. وی سفرهایی به بغداد و مازندران نیز داشته‌ میباشد.[۱۹] به نقل نظامی عروضی، فردوسی معاش مرفهی داشته، البته به گذر زمان فرصت و صرف سرمایه خود در روش نظم شاهنامه، اواخر قدمت را با تنگدستی به راز موفقیت.[۲۰] و آخر و عاقبت در هشتاد سالگی در سال ۴۱۱ق در محل تولدش درگذشت.[۲۱]

جامعةُ‌الزهراء مؤسسه‌ای آموزشی در قم برای علم آموزی علم ها فقهی بانوان میباشد. این راس در سال (۱۳۶۳ش) با حکم امام خمینی تأسیس شد و در چهار سطح به فراگیری طلاب سرگرم میباشد. طلاب به‌شکل حضوری و غیرحضوری در‌این راس علم آموزی می‌نمایند. طلاب غیر اهل ایران نیز در‌این راس تایید می گردند. سوا‌التحصیلان این راس تحت عنوان اساتید و مدیران منطقههای علمیه در سراسر جمهوری اسلامی ایران عمل می‌نمایند. به گفته مسولان، تا سال ۱۳۹۴ تعداد ۵۰ هزار شاگرد اهل ایران و غیرایرانی از جامعة الزهرا‌(س) سوا التحصیل گردیده‌اند. متوسطه و دانشگاه هدی از مرکزها متعلق جامعه‌الزهراء مسجد غدیر بلوار معلم مشهد میباشد.

تاریخچه
تولید راس یادگرفتن برای زنان دانش آموز برای اول توشه در دارالتبلیغ اسلامی شکل گرفت.[۱] در سال ۱۳۴۹ دارالزهرا تربیت طلاب خواهر را بر ذمه گرفت که‌این کار بعداز تأسیس مدرسه توحید، در آنجا مرکزیت یافت.[۲] در‌پی این شغل‌ها و بعداز انقلاب اسلامی کشور ایران و در سال ۱۳۶۳ با حکم امام خمینی جامعة الزهراء تأسیس شد.[۳] علی مشکینی، عبدالکریم موسوی اردبیلی، احمد جنتی، محمد فاضل لنکرانی، محمدعلی فقهی، محمدرضا توسّلی و حسن صانعی اعضای هیئت مؤسس این راءس بودند. هیئت مؤسس در روزگار مسئولیت خویش که تا سال ۱۳۸۰ ادامه داشت بالا‌ترین رکن دستگاه مسجد غدیر فلاحی مشهد جامعةالزهراء(س) بود.[۴]

این راس در مقام‌های تحت‌خیس مرکب از هیئت مدیره بود که بیشتر در جریان شغل‌ها و تصمیم‌گیری‌ها بودند. محمود محمدی عراقی، علی رازینی، محمدعلی نظام‌زاده، مصطفی پورمحمدی، کمال الدّین خدّامی، سید محمدرضا طباطبایی، فریده مصطفوی، مرضیه معینی و معصومه گلگیری هیئت مدیره را تشکیل می‌دادند و مدیر این راس به ذمه سید محمدرضا طباطبایی مسجد بابا غدیر مشهد بود.[۵]

در سال ۱۳۸۰ و پیرو استعفای هیئت مؤسس به انگیزه نداشتن زمان کافی برای تفحص به کارها راس، آیت الله خامنه‌ای مسئولیت جامعةالزهراء را به هیئت مدیره دیرین به انضمام مدیریت حوزه علمیه قم و دو بدن از علما به نمایندگی از سوی شورای خوب حوزه با تیتر تازه «هیئت امناء» سپرد. مرتضی مقتدایی، محمد علی فقاهتی و سید هاشم حسینی بوشهری در چارچوب تازه، به عضویت هیئت امناء درآمدند. در انتخابات سر گروهی جمهوری ۱۳۸۸ کشور‌ایران میان مدیر و طلاب اختلاف سیاسی ساخت شد و طلاب با تجمع به نگرش‌های سیاسی طباطبایی اعتراض مسجد بابا قدرت مشهد کردند.[۶]

در تیر ۱۳۹۲ و در ادامه تشکیل شورای سیاستگذاری حیطههای علمیه خواهران، آیت الله خامنه‌ای در طومار‌ای اختیارات هیئت امنای قبل را به اعضای تازه هیئت امنای منصوب از جانب شورای سیاستگذاری منطقههای علمیه خواهران واگذار کرد. در فرودین ۱۳۹۳ هیئت امنای نو سید سجاد هاشمیان را بعنوان رئیس تازه منصوب کردند که آیتم تأیید آیت الله خامنه‌ای واقع شد. در سال ۱۳۹۵/۱۰/۲۲ بااستعفای سید سجاد هاشمیان، سید محمود مدنی با تأیید شورای سیاستگذاری حوزه‌ خواهران و تنفیذ رهبری بعنوان مدیریت تازه جامعه الزهرا منصوب شد.[۷] در اسفند ۱۳۹۹ خبر استعفای مدنی از سر گروهی جامعه الزهرا اعلام شد و احمد دیانی تحت عنوان سرپرست این بنیان حوزوی معرفی شوید.[۸]

از سال ۱۴۰۰ش سیدحسن ربانی (مدیریت هیأت امنا)، علیرضا امینی (معاون هیأت امنا)، حسین رحیمیان دیندار، احمد دیّانی، محمد حسن مهدوی مهر، محمدجواد زارعان و سرکار خانم‌ها سیده زهره برقعی (مدیریت جامعةالزهرا عضو حقوقی)، مرضیه معینی، زینت مقصودی و مریم رحمتی تحت عنوان عضو هیأت امنای جامعة الزهرا منصوب گردیده‌اند.[۹]

در ۵ خرداد ماه سال ۱۴۰۰ خانم سیده زهره برقعی مطابق توصیه هیات امنا و شورای سیاست‌گذاری و تائید آیت الله خامنه‌ای به‌تیتر رئیس جامعه الزهرا منصوب شد.[۱۰] در حایل ۵ اساسنامه این راس، معرفی و رواج تمدن و معارف اسلام ناب محمدی و تربیت زنانی اندیشمند، اسلام‌شناس، صاحب و مالک‌لحاظ و سر مشق برای دیگر زنان مسلمان در باطن مرزو بوم و بقیه مرزو بوم‌ها از هدف ها این راءس مذکور میباشد.

خصوصیت‌ها و مختصات
حمید عجمی، خط معلی را همانند خط نستعلیق، تماما شهودی دانسته که موهبت‌های الهی در صورت‌گیری آن تأثیرگذار بوده میباشد.[۲۷] او روح حماسی را از خصوصیات این خط دانسته[۲۸] و این نظر را دارد که روح حماسی آن از سایر خطوط فراتر میباشد؛[۲۹] به‌سیرتکامل‌ای که نوشته شدن برخی از روایات زیرا لافتی الا علی لاسیف الا ذوالفقار، با این خط بسیار قشنگ می‌گردد.[۳۰] او خط معلی را، خط فارغ از پیشگفتار معرفی کرده که برای یادگیری آن ما یحتاج وجود ندارد خطوط دیگری زیرا نستعلیق را فرا مسجد غدیر بلوار معلم مشهد گرفت.[۳۱] [یادداشت ۲]

محمدسعید نقاشیان عضو انجمن خوشنویسان، خط معلی را یک خط قائم به ذات دانسته و این نظر را دارد که در خط معلی، رگه‌هایی از کرشمه و زیبایی‌های خط ثلث و نستعلیق قابل مشاهده میباشد؛ البته درعین هم اکنون موادسازنده نوتری نیز درین نوع خط مشاهده می شود؛ چنان‌که انرژی خط کوفی نیز در خط معلی مسجد غدیر فلاحی مشهد مشاهده می‌گردد.[۳۲]

شیب مداد در‌این خط از دیگر خطوط بیشتر میباشد و شش‌دانگ خودکار بر روی صفحه رانده میشود و در عین لطافت خطاطی، خشونت خاص خویش را دارااست.[۳۳] گردآوری‌ای معتقدند که خط معلی با فراز و فرودها و الف‌های بلندی که داراست، تاثیر را قشنگ می‌نماید و این خصوصیت سبب ساز کاهش به کارگیری از تذهیب در‌این نوع خط مسجد بابا غدیر مشهد گردیده است.[۳۴]

اسم حضرت فاطمه(س) با خط معلی
خط معلی از کم خطوطی دانسته گردیده که با چرخش لغات متفاوت، هندسه‌ آن به‌هم نمی‌ریزد و این قضیه منجر زیبایی تاثیر می‌گردد و به جهت ترفیع و نزول‌هایی که دارااست برای نگاشتن آیه ها قرآنی و احادیث مطلوب‌خیس میباشد؛ همان گونه که نستعلیق برای تایپ کردن اشعار مطلوب مسجد بابا قدرت مشهد میباشد.[۳۵]

تلف کردن گیرایی و زیبایی در طی زیاد شدن کلمه ها از معایب این خط دانسته گردیده‌است.[۳۶]

الهام از امام علی(ع)
حمید عجمی کیفیت راه و روش به خط معلی را التفات امام علی(ع) و الهام از وی میداند[۳۷] وی اعتقاد دارد که انگیزه پیدایش این خط، عمل کردن بر روی اسم امام علی(ع) بوده میباشد که سبب ساز تحول هم اکنون وی شد و پیاله مقطع یک هفته آحاد مفردات معلی را نوشت.[۳۸]

بعضی معتقدند که‌این خط دارنده خصوصیت‌های خاص بصری میباشد و تمایل فراوانی به عرفان و معنویت دارااست. این خط براساس فراز و فرود رفتاری حضرت علی(ع) صورت گرفته و در واقعیت همسو با جاذبه و دافعه امیرالمؤمنین(ع) میباشد[۳۹] و بی آلایش بودن این خط از معاش بی آلایش وی الهام گرفته میباشد.[۴۰] [یادداشت ۳]

پانویس
خبر‌ها داخلی، فصل‌پاییز ۱۳۸۳، ص۵۴.
«خط معلی-حمید عجمی»، تارنما اندیشگاه.
«دو تیر و یک آرم در موزه فلسطين»، وبسایت فرهنگستان هنر.
«گفت‌و‌گو با حمید عجمی مبدع خط معلی»، وبسایت راسخون.
برای داده ها بیشتر رجوع نمایید به: «تارنما اثر ها هنرمندان»
گفتمان با حمید عجمی، «خط معلی با الهام از مولا علی(ع)»، ص۱۸۲.
ارشی، «خصوصیت‌های ممتاز کلمه الله از منظر معناشناختی و خوش‌نویسی»، ص۹۴.
گفت‌و‌گو با حمید عجمی، «خط معلی با الهام از مولا علی(ع)»، ص۱۸۲.
خبر ها داخلی، فصل‌پاییز ۱۳۸۳، ص۵۴.
«خط معلی خطی قائم به ذات میباشد»، تارنما خبرگزاری مهر.
گفتمان‌شونده: عجمی، «این خط مالک داراست: خط ملی، هنر انقلاب»، ص۳۹.
دسترنج، «با هنرمندان/ زیبایی و معنی در نقاشیخط»، ص۸۲.
گفت‌و‌گو با حمید عجمی درباره خط معلی عشقم برسد به فریاد، ۱۳۸۶ش، شماره ۱۸۸۷۷.
«زیارت عاشورا به خط معلی نوشته شد»، وبسایت تحلیلی خبری بعد از ظهر کشور ایران.
گفتگو با حمید عجمی، «خط معلی با الهام از مولا علی»، ص۱۸۲.
رای زنی با حمید عجمی، «خط معلی از یک «علی» شروع شد»، ص۱۹-۲۶.
مذاکره‌مستمع حمید عجمی، «پیدایش خط معلی»، ص۴-۱۷.
«خط معلی خطی قائم به ذات میباشد»، وب سایت خبرگزاری مهر.
گفتمان‌مستمع حمید عجمی، «پیدایش خط معلی»، ص۴-۱۷.
گفت‌و‌گو با حمید عجمی، «خط معلی با الهام از مولا علی(ع)»، ص۱۸۲.
برای داده ها بیشتر مراجعه‌کنید به: مهرپویا، رسیدگی سطر نویسی در خط معلی، ۱۳۹۴ش.
خبرها داخلی، فصل پاییز ۱۳۸۳، ص۵۴.
«زیارت عاشورا به خط معلی نوشته شد»، وب سایت خبرگزاری کتاب کشور‌ایران.
برای داده ها بیشتر مراجعه نمایید به: مهرپویا، رسیدگی سطر نویسی در خط معلی، ۱۳۹۴ش.
«خط معلی-حمید عجمی»، وبسایت اندیشگاه.
«خط معلی در معماری اسلامی و تزیین جای ‌های مذهبی کاربرد داراست»، در مقر خبری تحلیلی دعبل نیوز.
گفت‌و‌گو‌شونده: عجمی، «این خط صاحب و مالک داراست: خط ملی، هنر انقلاب»، ص۴۲.
رای زنی‌مستمع حمید عجمی، «پیدایش خط معلی»، ص۴-۱۷.
گفت‌و‌گو‌شونده: عجمی، «این خط مالک داراست: خط ملی، هنر انقلاب»، ص۴۰.
رای زنی‌مستمع حمید عجمی، «پیدایش خط معلی»، ص۴-۱۷.
مذاکره‌مستمع حمید عجمی، «پیدایش خط معلی»، ص۴-۱۷.
«خط معلی خطی قائم به ذات میباشد»، وبسایت خبرگزاری مهر.
«معلی خطی که استفاده کننده را راضی می‌نماید»، وبسایت جوان آنلاین.
«معلی خطی که کاربر را راضی می‌نماید»، وب سایت جوان آنلاین.
«معلی خطی که کاربر را راضی می‌نماید»، وب سایت جوان آنلاین.
گفت‌و‌گو‌شونده حمید عجمی، «پیدایش خط معلی»، ص۴-۱۷.
گفتمان با حمید عجمی، «خط معلی از یک «علی» استارت شد»، ص۱۹-۲۶.
گفت‌و‌گو‌مستمع حمید عجمی، «پیدایش خط معلی»، ص۱۳.
«خط معلی-حمید عجمی»، وبسایت اندیشگاه.
رای زنی با حمید عجمی، «خط معلی با الهام از مولا علی(ع)»، ص۱۸۲.
یادداشت

تعبیر و تفسیر به رأی
نوشته‌علمیٔ مهم: تعبیر و تفسیر به رأی
مشاجره بر راز تعبیروتفسیر به رأی از آنجا استارت میشود که در صورتی مفسری برای فهم و شعور آیه، مستندی از احادیث معصومان یا این که اقوال صحابه و تابعین یا این که رأی اجماعی مفسران قبل را در مشت نداشته باشد، آیا مجاز میباشد به رأی و اجتهاد خویش مسجد غدیر بلوار معلم مشهد روی آورد.

محققان از دیرباز نسبت به تعبیروتفسیر به رأی و در جواب به اینکه آیا هر که میتواند قرآن را تعبیروتفسیر نماید، دو موضع متعارض اتخاذ کرده‌اند. گروهی در این زمینه طاقت فرسا گرفته، تعبیر قرآن را با اجتهاد صرف روا ندانسته هیچ کس، حتی دانشمندترین اشخاص، را مجاز به تعبیر و تفسیر قرآن نمی‌دانند، مگر آنکه پیمان خویش را مستند به روایتی از نبی، صحابه یا این که مسجد غدیر فلاحی مشهد تابعین نماید.

[۱۳۲]این دسته برای تأیید عقیده خویش ضمن استناد به احادیث شماتت کننده تعبیروتفسیر به رأی، دلایل دیگری بیان کرده‌اند؛ برای مثال اینکه تعبیر به رأی نسبت دادن چیزی به آفریدگار سوای دانش میباشد و این فرمان در قرآن حرام شمرده شد‌ه‌است.[۱۳۳] دیگر اینکه برخی از صحابه و تابعین از تعبیر و تفسیر دوری داشته، در‌این دستور بسیار دشوار مسجد بابا غدیر مشهد می‌گرفتند.[۱۳۴]

در مقابل، گروهی قرار دارا‌هستند که تعبیر اجتهادی قرآن را با فرض شروطی برای مفسر روا دانسته‌اند. اینان نیز در تأیید طریقه خویش استدلال‌ای آورده‌اند، نظیر این که آیه‌ها زیادی از قرآن، مسلمان ها را به تدبر در قرآن تشویق نموده است،[۱۳۵] که‌این خویش آرم دهنده تایید صلاحیت دخالت عقل و اجتهاد در ادراک قرآن میباشد. بعلاوه، اختلاف صحابه در تعبیروتفسیر آیه ها قرآن حاکی از استفاده عنصر استنباط از سوی آن‌ها در تعبیر و تفسیر مسجد بابا قدرت مشهد میباشد.[۱۳۶]

مفسران شیعه
نقش مفسران شیعه در جریان کتابت کتاب‌های تفسیری چشمگیر میباشد. ابن عباس (م ۶۸ق) طلبه حضرت علی(ع) و دیگر صحابه زیرا ابن مسعود (م ۳۲ق)، جابر بن عبدالله انصاری (م ۷۴ق)، ابی بن کعب (م ۲۰ق)، میثم تمار (م ۶۰ق) از مفسرانی می باشند که در روشنگری مفاهیم و کلمه‌های قرآن و یا این که کتابت کتابی در تعبیروتفسیر نقش بسزایی داشتند.[۱۳۷]

در زمان‌های آنگاه این کوشش ادامه مییابد و در بعد از ظهر تابعین، مفسران شیعی اکثری به ارائه و تألیف تعبیر و تفسیر پرداخته‌اند. تفسیرنگاری در‌این زمان با تعبیر سعید بن جبیر (م ۹۴ق) استارت شد. به گفتۀ قتاده (م ۱۱۸ق): سعید از همۀ تابعین به تعبیر و تفسیر داناتر بود.[۱۳۸] بعداز او، مجاهد بن جبر (درگذشته ۱۰۳ق) محصل ابن عباس میباشد. وی از ابن عباس ماجرا می‌نماید. فضل و ادب بن مبارک می گوید: از مجاهد شنیدم که می‌بیان کرد قرآن را سه توشه بر ابن عباس عرضه کردم و در هر توشه آیه به آیه می‌خواندم و از وی دربارۀ کیفیت نزول و کیفیت تعبیر آن می‌پرسیدم.[۱۳۹] سازه بر این، مجاهد طلبه ابن عباس، و ابن عباس محصل حضرت علی(ع) میباشد. اهل سنت اکثر اوقاتِ احادیث و اثرها تفسیری خویش را از مجاهد نقل می‌نمایند. از سایر شاگردان ابن عباس و متأثر از فراگیری‌های او در تعبیر، ابوصالح معیار بصری (م پس از ۱۰۰ق) میباشد. همینطور ابوعبدالله یمانی طاووس بن کیسان (م ۱۰۶ق) میباشد که از اصحاب امام زین العابدین(ع) میباشد و تعبیر و تفسیر را از ابن عباس نقل می‌نماید. عطیة بن سعید العوفی (م ۱۱۱ یا این که ۱۱۴ق) از اصحاب امام باقر(ع) از همین گروه از تابعین میباشد که تفسیری در ۵ جلد تحت عنوان تعبیر عطیه عوفی تألیف کرد. دیگر تابعین، یحیی بن یعمر (م ۱۲۹ق) دانش آموز ابوالاسود دوئلی (طلبه حضرت علی (ع) و یکی یاران مجاورت وی)، محمد بن سائب (م ۱۴۶ق) از اصحاب امام باقر(ع) و امام راستگو(ع)، جابر بن یزید جعفی (م ۱۲۸ق) از اصحاب امام باقر و اسماعیل بن عبدالرحمان کوفی ابو محمد قرشی دارای اسم و رسم به «‌سدی وسیع‌» (م ۱۲۷ق) از اصحاب امام زین العابدین و امام باقر و امام جعفر درست گو علیهم السلام میباشد.[۱۴۰]

در دورۀ تابع تابعین این مسأله بیشتر بسط می یابد و مفسران بخش اعظمی از شیعه اقدام به تألیف و تدوین کتاب‌های تفسیری می‌کنند.

صورت‌گیری مذهبها گوناگون شرعی
بعد از درگذشت نبی اسلام(ص)، شیعه‌ها که به جانشینی امام علی(ع)‌ اطمینان داشتند، مسائل فقاهتی را با او فی مابین می‌گذاشتند، ولی سایر افراد برای حل مسائل شرعی خویش به اصحاب فرستاده برگشت می‌کردند[۱۳] و هرمورد از صحابه مبتنی بر آنچه از فرستاده(ص) شنیده بود و یا این که استنباطی که از گفتار او داشت، به مسائل جواب می‌اعطا مسجد غدیر بلوار معلم مشهد کرد.[۱۴]

اختلافات فقاهتی صحابه در عصر تابعان بیشتر شد. با بدور شدن از زمان رسول اسلام، اختلاف در نقل سنت نبوی، مورد حجیت آراء صحابه تحت عنوان منبعی قابل متکی بودن و در غایت اختلاف درباره حجیت اجتهاد و محدوده آن، باعث صورت‌گیری مذهب‌ها متعدد شرعی میان اهل سنت مسجد غدیر فلاحی مشهد شد.[۱۵]

در نقطه نهایی سده در آغاز هجری تامل رایجی وجود داشت که معتقد بود واقعه لحاظ و موافقت فقیهان مناسب وجود ندارد و عموم را در تنگنا قرار می دهد و از همین رو بر این اطمینان بودند که اختلاف فی مابین فقیهان، سبب ساز به سیرتکامل‌ای آزادی برای مکلفان می شود.[۱۶] در همین راستا هنگامی از قدمت بن عبدالعزیز درخواست شد تا عموم را وادار به تاسی از مذهب واحدی نماید، از این فعالیت امتناع مسجد بابا غدیر مشهد کرد.[۱۶]

ثبت مذهبها چهارگانه
از نصفه دوم قرن چهارم هجری قمری به بعد از آن، فقیهان میل به پیروی از فقیهان قبل خویش داشتند؛ به نحوی که هر دانشمندی در ادامه یکی‌از مجتهدان قبل گردیده و به گستردن و تعبیر آرای وی می‌پرداخت.[۱۷] وجود فرقه‌های گوناگون و تعصب هوا داران آنان اختلافات بخش اعظمی را در جامعه اسلامی به وجود آورد؛ به حدی که بعضی فقیهان، تزویج با رهروان فرقه‌های دیگر را مجاز نمی دانستند و برخی دیگر اقتدا به امام جماعتی که از فرقه دیگر باشد را روا مسجد بابا قدرت مشهد نمی‌شمردند.[۱۸]

در غایت حاکمان مسلمان به‌این سود رسید که مذهب ها فقاهتی را محصور نمایند؛ در سال ۶۳۳ [۱۹] یا این که ۶۶۳[۲۰] یا این که ۶۶۵ هجری قمری[۱] حاکمی با اسم بَیبَرس بُندُقداری که بر بخش اعظمی از بخشها اسلامی به عنوان مثال مصر و شام حکومت می کرد،[۲۱] چهار حکم دهنده قانونی از چهار مذهب حنفی، مالکی، شافعی و حنبلی در قاهره منصوب کرد و بقیه مذهبها را نامعتبر بیان کرد.[۲۲] وی همینطور محدودیت‌های اکثری برای رهروان مذهب ها دیگر به وجود آورد.[۲۰] این تصمیم بعداز مدتی در بخش ها دیگر نیز انجام شد.[۲۱]

در سود مذهب‌ها چهارگانه حنفی، مالکی، شافعی و حنبلی که رهروان متعددی نیز داشتند، به طور قانونی گزینه مدد حکومت‌ها قرار گرفتند[۲۳] و با سپری شد فرصت در جامعه اهل سنت ثبت شدند.[۲۴][یادداشت ۱] مطهری(۱۳۵۸ش) نیز براین اعتقاد و باور میباشد که تا قرن هفتم هجری قمری حقّ اجتهاد دربین اهل سنت محفوظ و بابِ آن مفتوح بود. در‌این قرن به علل خاصّ تاریخی با یک شورا و اجماع ساختگی این حق از علما سلب شوید و علما ناچار شدند که برای مدام از نظر ها علمای قرن دوم و سوم هجری پیروی نمایند، و از اینجا زمینه‌ حصر مذهبها شرعی به مذهب ها چهارگانه پر اسم و رسم بوجود آمد. [۲۵]

فرقه‌های نابود گردیده
ضمن فرقه‌های ثبت گردیده، فرقه‌های دیگری نیز وجود داشتند که با سپری شد مجال و به جهت محدودیت‌هایی که حکومت‌ها برای آن‌ها به وجود آورد از در بین رفتند. بعضا از فقیهانی که پیروانی در بخش ها گوناگون داشتند عبارتند از: اوزاعی (۸۸-۱۵۷هجری قمری) که مدرسه فقاهتی‌اش در شام دوست داران بخش اعظمی داشت،[۲۶] سفیان بن سعید ثوری پر اسم و رسم به سفیان ثوری (۹۷- ۱۶۱هجری قمری) از سران مدرسه فقه بر مبنا حدیث که پیروانش در اکثری بخشها پخش گردیده بودند،[۲۷] و داوود ظاهری (۲۰۱-۲۷۱هجری قمری) که با قیاس و رأی مخالف بود و بیشتر به ظاهر حدیث حیث داشت.[۲۸] مذهب داوودیه هواداران بخش اعظمی داشت؛ به سیرتکامل‌ای که مولف‌ای در قرن چهارم هجری مذهب داوودیه را چهار‌مین مذهب مهم اهل سنت می‌دانست.[۲۹]

محمد بن جریر بن یزید طبری (۲۲۴-۳۱۰ق) از سایر فقیهانی بود که مذهبش با سپری شد فرصت هلاک شد.[۳۰] سعید بن مسیب و سلامت بن عبدالله بن قدمت در مدینه، عطاء بن أبى‌رباح در مکه، طاووس بن كیسان در یمن،[۳۱] و حسن بصری در بصره از سایر فقیهانی بودند که مذهبشان نابودشد.[۳۲]

بعضی پژوهشگران معتقدند از میان رفتن این مذهب‌ها علامت از ضعف آن ها در مقابل چهار مذهب قانونی وجود ندارد، بلکه حذف آن ها ناشی از امان نشدن به وسیله حکومت و طرد آن‌ها از سوی حاکمان بوده میباشد.[۲۱]

کارداران انحصار در مذهبها چهارگانه
مورخان و دانشمندان عواملی را در ثبت مذهب‌ها چهارگانه دینی بین اهل سنت برشمرده‌اند:

حکومت
حاکمان اسلامی در اشاعه و آنگاه ثبت مذهب ها فقاهتی نقش عمده‌ای داشته‌اند؛ هارون الرشید فردی به اسم ابویوسف را که در ادامه مذهب حنفی بود حکم کننده قرار بخشید و قضات دیگر نیز صرفا در شکل حنفی بودن تأیید می‌شدند. این عمل نقش مهمی در اشاعه مذهب حنفی داشت.[۳۳] در اندلس و مغرب نیز مذهب مالکی مقبول حکومت قرار گرفت.[۳۴] عبدالسلام بن سعید (درگذشت:۲۴۰ق)که در آفریقا حکم کننده بود، نقش فعالی در توسعه مذهب مالکی داشت.[۳۵] در شام نیز در یک عصر، مذهب شافعی رسمیت یافت.[۳۴]

ثبت و رسمیت یافتن مذهبها چهارگانه به وسیله حاکمان مسلمان، آغاز در مصر شروع شد[۳۶] و بعد در بخش ها دیگر صورت اعطا کرد.[۲۱] حاکمان همینطور در اشاعه این مذهب‌ها همت کردند و مدارسی مختص این مذهبها قرار دادند. در همین حالا فرقه‌های دیگر با محدودیت‌های کلان‌ای مواجه شدند؛ برای مثال شهید شدن رهروان مذهب‌ها دیگر در دادگاه‌ها دارای اعتبار خلا، و همینطور فقط عده ای برای سخنرانی، امامت جماعت، درس دادن علم ها شرعی و... مجاز دانسته می‌شدند که در‌پی فرقه‌های چهارگانه باشند.[۱]

شاگردان، مبلغان و موردها دیگر
یکی‌از علل رغبت عموم و حاکمان به مذهبها چهارگانه اهل سنت را توفیق پیشوایان این مذهب ها در تربیت شاگردان پر رنگ و ممتاز در جامعه دانستند به دلیل آنکه شاگردان، مذهب‌ها فقاهتی استادان خویش را رواج کرده و در جامعه تحت عنوان احکام و قوانین اسلامی ثبت کردند و فقیهان آینده نیز به تقلید از این مذهب‌ها رویکرد یافتند[۳۷] تا جایی که به تایید صلاحیت تبعیت از مذهب‌ها چهارگانه و عدم تایید صلاحیت تاسی از مذهب‌ها دیگر حکم کردند.[۳۸] همینطور وجود هوا داران بسیار و تعصبات آن ها، از دست اندرکاران اصلی ثبت مذهب‌ها چهارگانه دانسته گردیده است.[۳۹] اعتنا ویژه به تایپ کردن و کِتابت آراء و نظرها، عامل دیگری برای ثبت مذهب‌ها چهارگانه اورده شده میباشد. بر همین اصل برخی معتقدند کتابت نظرها شرعی موجب محافظت مذهبها گردیده و حاکمان موجب پیشرفت مذهب ها گردیده‌اند.[۴۰]

اهل سنت و قضیه اجتهاد
بعداز ثبت مذهبها چهارگانه بین مردم اهل سنت، اجتهاد در بین آن‌ها توقیف شد.[۳۹] آن‌ها معتقدند فقط بایستی از مذهب ها چهارگانه تاسی کرد[۴۱] و دانش به شریعت فرستاده(ص) صرفا از روش مذهب‌ها چهارگانه ممکن میباشد.[۴۱] با این هم اکنون این اعتقاد و باور به وسیله برخی اشخاص[یادداشت ۲] و مجموعه‌ها آیتم مناقشه واقع شد‌ه‌است.[۴۲][یادداشت ۳]روضه خوان محمود شلتوت از اساتید و رؤسای دانش گاه الازهر در مصر یکی افرادی میباشد که انحصار تاسی از مذهب ها اربعه را غلط دانسته و علاوه بر روا فهمیدن تاسی از مذهب جعفری که به عبارتی شیعه امامیه میباشد، تبعیت از هر مکتبی را که بطور درست اورده شده و احکام آن در کتاب ها منحصربه‌فرد به خویش مدون گشته حق هر مسلمانی دانسته و صریحاً اعلان کرد که هرکسی تقلید کننده یکی این مذهبها چهارگانه باشد قادر است به مذهب دیگری ( هر مکتبی که باشد ) منتقل گردد.[۴۳]

فقه سلفی
ابن تیمیه از فقیهان قرن هشتم هجری قمری و از مبلغان اساسی سلفی‌گری بر گشوده بودن باب اجتهاد تاکید می‌ورزید.[۴۴] احمد پاکتچی، متفحص علم ها قرآن و حدیث، این نظر را دارد ابن تیمیه را می بایست فقیهی در چارچوب مذهب حنبلی انگاشت که در بخشی از مسائل از موضع‌ها پر اسم و رسم فقه حنبلی عدول نموده است.[۴۴] محمد بن عبدالوهاب، از فقیهان قرن سیزده هجری قمری و به تبعیت از وی مُفتیانِ وهابی معتقدند که بایستی مانند سَلَف به کتاب و سنت مراجعه کرد و با دقت به آیه ها و احادیث اجتهاد نمود.[۴۵]

شر نیست
گروهی از راهکار‌های موضوع شرور را جواب‌هایی تشکیل می دهند که وجود حقیقی و واقعی شر در عالم را انکار مسجد غدیر بلوار معلم مشهد می‌نمایند.

عدمی بودن شر
یکی طرق جواب به موضوع شرور، جواب وجود ندارد‌انگارانه یا این که عقیده عدمی‌بودن شرور میباشد. به گفته فیلسوفانی مثل فارابی، ابن‌سینا و خواجه نصیر اموری مثل مرگ یا این که نابینایی اموری عدمی می باشند و ابدا وجود فرنگی ندارند و حتی موجوداتی مثل حیوان‌ها درنده یا این که سیل و زمین لرزه که سبب ساز سختی بشر‌ها میشوند هر یک سری خودشان وجود دارا هستند اما مسئله‌ساز اموری عدمی میشوند و از همین جهت به آنها شر گفته می‌گردد.[۵۹]مبتنی بر این بینش، شرور حقیقت‌های وجودی محسوب نمی شوند که بتوان از فاعل آن ها صحبت ذکر کرد و به این ترتیب تناقض بین آفریدگار و وجود شرور نیز برطرف مسجد غدیر فلاحی مشهد می‌گردد.[۶۰]

فارابی، ابن‌سینا، سهروردی، ملاصدرا، طباطبائی، مطهری، جوادی آملی و مصباح یزدی مثلا فیلسوفانی میباشند که با عقیده نابودی‌انگارانه شرور ملازمت و همراهی دارا هستند.[۶۱] این‌شیوه‌حل که بیشتر در شر طبیعی مصرف شده میباشد، قادر است برای ناسازگاری شرّ با اصل وجود خدا و نیز ناسازگاری با یگانگی خدا مصرف شود و ثنویت را فسخ نماید.[۶۲] ولی نقل شده این جواب نمی‌تواند مورد شرّ ادراکی را حل نماید چون شر ادراکی از سنخ وجودات میباشد و نمی‌اقتدار وجودی‌بودن آن را انکار مسجد بابا غدیر مشهد کرد.[۶۳]

مقایسه‌ای بودن شرور
یک کدام از جواب‌های رایج به زمینه شر، مقایسه‌ای و نسبی بودن آن میباشد. به گفته مرتضی مطهری فیلسوف شیعه، هر چیزی در مکان خویش نه میباشد و شرّی در آفرینش نیست. مشقت‌ها و دردها در واقع پیدا میگردند که‌این موجودات سبب ساز مشقت و درد در موجودات دیگر می گردند.[۶۴] حیوان ها درنده زمانی شر محسوب می شوند که به بشر‌ها جراحت برسانند اما در مکان خودشان شر نیستند. به گفته جوادی آملی الاهی‌دان شیعه، شر بِالقیاس(بِالعَرَض)، وجودی میباشد که ذاتاً نه میباشد، البته وجود آن در مقایسه و به نسبت با جان دار دیگر، شر تلقی مسجد بابا قدرت مشهد می گردد.[۶۵]

شر عقب افتاده جسمی جهل بشر (هر رنجی حکمتی دارااست؟)
به گفته بعضا متکلمان، هر چیزی که در بالا به حیث بشر شر به لحاظ میرسد، حکمی عجولانه میباشد که یا این که ناشی از جهل و ناآگاهی نسبت به بعدها و جزئیات نهفته کارها میباشد،[۶۶] یا این که ناشی از جزئی‌نگری و بی‌توجهی به بعد ها دیگر یک حادثه.[۶۷] همچون کودکی که به جهت تلخی دارو از آن متنفر میباشد ولی در واقع آن دارو هیچ چیزی جز تندستی و بهبودی برای طفل به یار ندارد، راه و روش قرآن کریم و مهربان در جواب به موضوع شر را مبنی بر همین جهل انسانی آنالیز کرده‌اند، و آیه ۲۱۶ سوره بقره را در همین راستا دانسته‌اند که میگوید چه بسیار گردد که چیزی را مکروه شمارید، اما به واقعیت نه و صلاح شما در آن باشد.[۶۸] در واقع زیرا آفریدگار فقید و می‌تواند و هیچ سیرتکامل جهل و بخلی ندارد، موضوع ظلم‌کردن نیز در ذات وی نیست، و در ورای هر رنجی که بشر آن را شرّ می داند نه و صلاحی مخفی میباشد که ممکن میباشد بشر از آن مطلع نباشد.[۶۹]

ناگزیری شر
گروه‌ای از جواب‌ها به زمینه شرور، بر طبق ارزیابی‌هایی از عالم هستی صورت گرفته‌اند که وجود شر را می‌پذیرند البته آن را ناگزیر میدانند و معتقدند قابلیت و امکان آفرینش عالم دنیوی که عاری ازهر سیرتکامل شرّ باشد، نیست.[۷۰]

نظام احسن
نوشته‌ی علمیٔ اساسی: نظام احسن
توکل بر عقیده نظام احسن یکی جواب‌های اندیشمندان مسلمان به موضوع شرور میباشد.[۷۱] نظام احسن یعنی دنیا هستی به شایسته ترین صورت ممکن آفریده گردیده‌است[۷۲] سید مرتضی، عالم و متکلم شیعی، این نظر را دارد که مطابق نظام احسن، خلقت به سیرتکامل‌ای پیاده سازی گردیده که تمامی چیز را نه و پسندیده می‌سازد و هیچ موجودی به‌تیتر شرّ مطلق نیست. که آفریدگار همگی مخلوقات را با نظمی خوشگل و متناسب خلق و خوی نموده است و وجود هرگونه شر در عالم به گونه ای با این نظام هماهنگ میباشد.[۷۳] جواب نظام احسن به دو صورت لِمّی و اِنّی آیتم اهتمام علمای مسلمان قرار گرفته میباشد.[۷۴] مرتضی مطهری فیلسوف شیعی، عامل إنّی نظام احسن را در کتاب عدل الهی و جوادی آملی مفسر و فیلسوف شیعی، ادله لِمّی آن را به صورت مبسوط ذکر کرده‌اند. این‌شیوه‌حل، بیشتر در شر طبیعی و اجتماعی مستعمل میباشد.

این جواب در سخن اسلامی به‌تیتر «قاعده اصلح» و در فلسفه اسلامی «نظام احسن» یا این که «التفات» معرفی شد‌ه‌است.[۷۵] آغازگر این مورد در فلاسفه اسلامی، فارابی در کتاب «التعلیقات» و کامل شدن‌کننده آن ابن‌سینا میباشد.[۷۶] در کتاب‌های کلامی شیعه، دیرین‌ترین اثری که به زمینه نظام احسن (وجوب اصلح) پرداخته؛ کتاب «الیاقوت فی دانش الکلام» تاثیر نوبختی و آنگاه «الذخیره فی دانش الکلام» نوشته «سید مرتضی» است.

جواب تقسیم‌گرایانه
جواب‌ تقسیم‌گرایانه پاسخی میباشد که از منظر فیلسوفانه به موضوع شر داده‌اند. در‌این جواب برای توجیه شرور طبیعی، دلیل میشود که دربین شکل‌های ممکن برای آفرینش عالم فقط صورتی قابل خلقت از سوی پروردگار میباشد که نه آن بیشتراز شر آن باشد. چون جهانی که شرّ محض باشد یا این که شر آن بیشتراز نه آن باشد از پروردگار صادر نمی شود و جهانی که نه و شر آن با هم هم اندازه باشند یک تعیین سوای برهان (ترجیح سوای مرجح) میباشد. از سوی دیگر در حالتی که معبود دانا گیتی را برای خودداری از شرور اندک اخلاق نمی کرد، بر خلاف مصالح و حکمت فعالیت کرده بود چون خیرات کلان‌ای را کنار می‌گذاشت[۷۷] جهانی که نه محض باشد نیز وجود داراست که به عبارتی فقیه مجردات میباشد که مادّی وجود ندارد و فاقد هرگونه شر میباشد. مبنی بر این نظارت آفریدگار در خلق و خوی دنیا ماده آیتم سوم را برگزیده که هر یکسری شرور اندکی داراست اما خیرات فراوانی به یار دارااست.[۷۸]

شرور لازمه سپردن
یکی جواب‌های رایج در قضیه شرور اخلاقی، با توکل بر مقام تفویض آدم صورت یافته میباشد. بر پایه ی این جواب، سپردن آدم‌ها در وقوع حادثه ها ناراحت کننده نقش دارااست و آزادی بشر موضوع‌ساز بُروز شر می شود. معبود بشر را مختار آفریده تا بتواند به کمالات دست یابد. لازمه این سپردن، قابلیت و امکان تعیین دربین مورد‌های عالی و بد میباشد؛ به این ترتیب، بشر با آزادی‌ای که داراست، می تواند آیتم‌های ناپسند را نیز برگزیند.[۷۹] برخی از اندیشمندان بر این باورند که جواب بر اساس تفویض مهم ترین راه حل پیشنهادشده برای زمینه شر به شمار می آید.[۸۰] طبق گفته جان هاسپرس فیلسوف غربی این‌راه‌حل نمی‌تواند در شرور طبیعی که فارغ از تفویض آدم فیس می‌هد پاسخگو باشد.[۸۱]

کشتار علم‌آموزان در دانش کده طهران اتفاق‌ای میباشد که در ۱۳ آبان ۱۳۵۷ش به‌دست مأموران حکومت پهلوی فیس بخشید و نقش بسیار مهمی در موفقیت انقلاب اسلامی کشور‌ایران داشت. معترضان که بیشتر آنها علم‌آموز بودند، درین روز برای بزرگداشت چهاردهمین سالگرد تبعید امام خمینی به ترکیه در محوطه کالج طهران تجمع و مبادرت به سردادن شعار نمودند؛ ولی هنگام خروج، مأموران حکومت به سمت آن ها تیراندازی کرده و ۶۵ نفر از آن ها را مسجد غدیر بلوار معلم مشهد کشتند.

بعد از این رخداد و پخش آن در تلویزیون جمهوری اسلامی ایران، امام خمینی در پیامی عموم را دعوت به طاقت کرد و به آنها وعده موفقیت پایانی بخشید. در ادامه این واقعه، وزیران وقت فراگیری‌وپرورش و علم ها و مدیر تلویزیون ملی جمهوری اسلامی ایران نیز استعفا کرده و دولت شریف‌امامی سقوط کرد و دولت نظامی ازهاری جانشین وی شد. بعد از آن محمدرضاشاه پهلوی در پیامی تلویزیونی اعتراف کرد که صدای انقلاب عموم جمهوری اسلامی ایران را شنیده میباشد. این روز در روزنگار کشور ایران به‌تیتر روز علم‌آموز تصویب مسجد غدیر فلاحی مشهد گردیده‌ میباشد.

التفات و منزلت
رخداد کشتار علم‌آموزان در ۱۳ آبان سال ۱۳۵۷ش به‌تیتر بدترین رخداد بعداز اتفاق کشتار ۱۷ شهریور در به عبارتی سال، شناخته گردیده‌است.[۱] محمدرضاشاه پهلوی بعداز این رخداد، در ۱۴ آبان ۱۳۵۷ش در نطق تلویزیونی اعتراف کرد که صدای انقلاب عموم کشور‌ایران را مسجد بابا غدیر مشهد شنیده‌ میباشد.[۲]

بعضی معتقدند که روز ۱۳ آبان ۱۳۵۷ش، نقش بسیار مهمی در برد انقلاب اسلامی کشور ایران داشته میباشد.[۳] جواد منصوری متفحص سیاسی، این روز و رویدادها بعداز آن را موجب عجله برد انقلاب اسلامی کشور‌ایران بیان نموده است.[۴]

این روز در روزنگار کشور‌ایران به‌تیتر روز علم‌آموز تصویب گردیده‌ میباشد.[۵]

مورد صورت‌گیری
به ادعای راس سندها انقلاب اسلامی، بعداز مسافرت امام خمینی از عراق به فرانسه در ۱۶ مهر ۱۳۵۷ش، طی پیامی[۶] به مناسبت شروع سال تحصیلی، خطاب به علم‌آموزان و دانشجوها، از آن ها خواست که به نبرد علیه حکومت پهلوی بپیوندند.[۷] به نقل از برخی منابع، علم‌آموزان معترض از روز ۲ آبان ۱۳۵۷ش مدرسه های را تعطیل و با تظاهرات به سمت دانشکده طهران جنبش می‌کردند. بعد از حضور در دانشکده و سردادن شعار علیه حکومت نیز از دانشکده بیرون و به سمت خیابان‌های دور و اطراف به تظاهرات ادامه مسجد بابا قدرت مشهد می‌دادند.[۸]

سخنرانی امام خمینی علیه پهلوی در ۱۴ آبان ۱۳۵۷ش:
«اینجانب نمی‌دانم از کدام مصیبت‌های ملت و از کدام جنایت‌های فرمان روا بنویسم؛ مداد اینجانب عاجز میباشد. آیا جنایاتی را که در دانش کده به دست دژخیمان فرمانروا واقع شد، متذکر نحس... عزیزان اینجانب! شکیبا باشید که موفقیت آخری مجاورت و پروردگار با صابران میباشد... صدای آزادی‌خواهی و استقلال‌طلبی شما‌را به گوش جهانیان رسانده و می رسانم.»[۹]

این جنبش علم‌آموزان، دانشجوها و عموم در روزهای آن‌گاه نیز ادامه پیدا کرد؛ البته به خونریزی و کشتار نرسید.[۱۰] حکومت نیز با تعطیل کردن مدرسه های و دانش گاه طهران و بستن دَر کالج با معترضان سرگرم شد و با آن ها تقابل کرد؛ البته برخی از آنها از شیوه فرعی خویش را به دانشکده طهران رسانده و با مفتوح کردن دَر یا این که شکستن قفل‌ها وارد دانش کده شدند. جمع‌ای دیگر نیز در دانشکده‌های گوناگون تجمع کردند.[۱۱]

مهدی عباسی
برای دیگر کاربردها المهدی بالله را ملاحظه کنید.
مهدی عباسی
داده ها فردی
اسم محمد بن عبدالله
کنیه مهدی
بابا منصور دوانیقی
فرزندان هادی عباسی، هارون الرشید
حکومت
سمت سو‌مین خلیفه مسجد غدیر بلوار معلم مشهد عباسی
سلسله عباسیان
استارت حکومت ۱۵۸ یا این که ۱۵۹ق
نقطه پايان حکومت ۱۶۹ق
هم زمان با امام کاظم
اقدامات اساسی لشکر کشی به روم و هند
قبل از هادی عباسی
بعداز منصور دوانیقی

بنی‌عباس
خلفا
تیتر زمانٔ سلطنت
سفاح عباسی ۱۳۲-۱۳۶
منصور عباسی ۱۳۶-۱۵۸
مهدی عباسی ۱۵۸-۱۶۹
هادی عباسی ۱۶۹-۱۷۰
هارون عباسی ۱۷۰-۱۹۳
امین عباسی ۱۹۳-۱۹۸
مأمون عباسی ۱۹۸-۲۱۸
معتصم عباسی ۲۱۸-۲۲۷
واثق عباسی ۲۲۷-۲۳۲
متوکل مسجد غدیر فلاحی مشهد عباسی ۲۳۲-۲۴۷
منتصر عباسی ۲۴۷-۲۴۸
مستعین عباسی ۲۴۸-۲۵۲
معتز عباسی ۲۵۲-۲۵۵
مهتدی عباسی ۲۵۵-۲۵۶
معتمد عباسی ۲۵۶-۲۷۸
معتضد عباسی ۲۷۸-۲۸۹
مکتفی ۲۸۹-۲۹۵
مقتدر ۲۹۵-۳۲۰
قاهر ۳۲۰-۳۲۲
راضی ۳۲۲-۳۲۹
متقی ۳۲۹-۳۳۳
مستکفی ۳۳۴-۳۳۳
فرمانبردار ۳۳۴-۳۶۳
طائع ۳۶۳-۳۸۱
قوی ۳۸۱-۴۲۲
عبدالله قائم ۴۲۲-۴۶۷
مقتدی ۴۶۷-۴۸۷
مستظهر ۴۸۷-۵۱۲
مسترشد ۵۱۲-۵۲۹
منصور راشد ۵۲۹-۵۳۰
مقتفی ۵۳۰-۵۵۵
مستنجد ۵۵۵-۵۶۶
مستضی ۵۶۶-۵۷۵
الناصر لدین الله ۵۷۵-۶۲۲
ظواهر ۶۲۲-۶۲۳
مستنصر ۶۲۳-۶۴۰
مستعصم ۶۴۰-۶۵۶
وزیر ها و امرای سرشناس
ابومسلم خراسانی ابوسلمه علاوه بر • یحیی بن خالد برمکی • ادب بن یحیی برمکی • جعفر بن یحیی برمکی • حمید بن قحطبه طائی • علی بن عیسی بن ماهان • فضل و ادب بن ربیع • فضل و ادب بن آسوده • طاهر بن حسین • عضدالدوله دیلمی • عیسی بن یزید مسجد بابا غدیر مشهد جلودی
امامان هم‌بعد از ظهر
امام درستگو • امام کاظم • امام رضا • امام جواد • امام هادی • امام عسکری • امام مهدی(عج)
رویدادهای اساسی
قیام محمد نفس زکیه • حادثه فخ
نبو
محمد بن عبداللهِ منصور دارای شهرت به مهدی عباسی، (۱۲۶-۱۶۹ق) سو‌مین خلیفه عباسی بعد از سفاح و منصور دوانیقی و هم‌بعدازظهر امام کاظم(ع). وی از سال ۱۵۸ق تا سال ۱۶۹ق خلافت را برعهده داشت. بعضا معتقدند که زمینه مهدویت و هدف ها موعودگرایانه پدرش منصور، در اتصاف وی به کنیه مهدی نقش داشته میباشد. مهدی عباسی در ۱۵۹ق، امام کاظم(ع) را به بغداد احضار و مدتی مسجد بابا قدرت مشهد زندانی کرد.

مهدی عباسی در اولِ خلافت خویش، از قتل و آزار شیعه‌ها دوری میکرد. وی شیعه‌ها زندانی را آزاد نمود و برای آنان مقرری مشخص کرد، ولی به ندرت سیاست خویش را در واکنش با شیعه ها تغییر‌و تحول اعطا کرد. در طول وی کودتا‌هایی شکل گرفت که به وسیله حکومت سرکوب شدند. او یکسری جايگاه به روم و هند لشکر کشید.

معاش‌طومار
محمد بن عبدالله بن محمد بن علی بن عبدالله بن عباس، ملقب به مهدی[۱] سو‌مین خلیفه عباسی بعد از سفاح و منصور دوانیقی میباشد.[۲] او در سال ۱۲۶ق در حمیمه در حوالی مکه دیده به جهان گشود.[۳] پدرش منصور دوانیقی دقت ویژه‌ای به تربیت وی داشت و از نوجوانی منصب‌های مهمی به وی واگذار می کرد.[۴]

در سال ۱۴۷ق، منصور اورا ولیعهد خویش نمود.[۵] وی در تیزهوشی و عفووبخشش و قابل انعطاف‌خویی زبانزد بود[۶] و پس از مرگ پدرش در روز ۱۷ ذی حجه سال ۱۵۸ق[۷] یا این که ۱۵۹ق[۸] به خلافت رسید.

مهدی عباسی دو پسر خویش، هادی و هارون را به ترتیب و پیاپی ولیعهد خویش کرد.[۹] هرچند در اواخر قدمت خویش از ولیعهدی هادی منصرف بود، البته چیره به تغییر تحول ولیعهد نشد.[۱۰]

اتصاف به کنیه مهدی
به اعتقاد محققان معاصر، کنیه مهدی برای محمد بن منصور، با غرض ضمانت پناه و نگهبانی عموم[۱۱] و در رویارویی با ادعای مهدویت نفس زکیه، تعیین شد‌ه‌است.[۱۲] بر این محور، نقل شده که عباسیان همت کردند مهدی عباسی را مهدی موعودِ مذکور در روایات فرستاده معرفی نمایند تا از این شیوه پشتیبانی عموم را جلب کرده و حکومت عباسی را نگهداری نمایند.[۱۳]

مرگ
مهدی عباسی، در سال ۱۶۶ق[۱۴] یا این که ۱۶۹ق[۱۵] بعد از ۱۰ سال خلافت در حیطه ماسبذان[۱۶] (ایلام مدرن) در روستای روذ درگذشت.[۱۷] درباره اینکه مهدی عباسی با سم مقتول یا این که در هم اکنون تمرین برای شکار آهو درگذشته، اختلاف وجود دارااست.[۱۸]

واکنش با امام کاظم(ع)
مهدی عباسی، امام کاظم (ع) را در سال ۱۵۹ق از مدینه به بغداد فراخواند و زندانی کرد.[۱۹] بعداز مدتی، امام هفتم شیعه ها، بعداز قسم میل کردن بر اساس عدم قیام علیه حکومت وقت، از زندان آزاد شد و تا پایان عصر حکومت مهدی عباسی ذیل‌حیث بود.[۲۰] امام کاظم(ع)، بعد از این، به یاران خویش سفارش کرد تقیه نمایند.[۲۱]

برخی دانشمندان معاصر، شهید شدن امام راست گو(ع) و انشعاب شیعه ها را منجر تضعیف وضعیت امام کاظم(ع) و در فیض، وادار شدن او به برگزیدن تقیه دانسته‌اند.[۲۲] برهمین اساس، حکومت عباسی اقدامی علیه امام کاظم(ع) و پیروانش اعمال نداد.[۲۳] با این اکنون، به‌تدریج رهروان دیگر فرقه‌های شیعه به یاران امام کاظم ملحق شدند و امامیه از سایر فرقه‌های شیعه مقتدرتر شد و به همین استدلال، مهدی عباسی، شیعه ها را محصور ایجاد کرد و امام کاظم را زندانی کرد.[۲۴]