مرجعیت
سید محمدحسین ادبالله از فقیهان لبنان، چندین ادله را برای جلب لحاظ و مراجعه تیمهایی از عموم عراق و لبنان به محمدباقر صدر شمرده میباشد: سوابق علمی، پرداختن به مباحث روز، عمل سیاسی در حزب الدعوة الاسلامیة، مخالفت آشکار با حزب بعث و پشتیبانی ابوالقاسم مسجد غدیر بلوار معلم مشهد خویی.[۱۸]
محمدباقر صدر در کنار امام خمینی در نجف
به گفته هرایر دکمجیان توان آیتالله صدر از لحاظ شیعهها موازی با قدرت روحانی مرتضی انصاری، روحانی طوسی و علامه حلی مسجد غدیر فلاحی مشهد میباشد.[۱۹]
عملهای سیاسی و اجتماعی
تشکیل حزب الدعوة اسلامیة
نوشتهیعلمیٔ مهم: حزب الدعوة الاسلامیة
در سال ۱۳۷۷ق، محمد باقر صدر یاور با بعضا از علماء عراق، به خواسته ساماندهی عملهای سیاسی مسلمان ها عراق، حزب الدعوة الاسلامیة را تأسیس کرد. او پنح سال بعد از آن، سازه به مصالحی، از آن کنار کشید، البته به دیگر اعضای حزب پیشنهاد کرد که به شغل خویش ادامه مسجد بابا غدیر مشهد دهند.[۲۰]
همیاری با جماعة العلماء
نوشتهی علمیٔ اساسی: جماعة العلماء فی النجف الاشرف
سید محمد باقر صدر با جماعة العلماء فی النجف الاشرف که عالمانی همانند مرتضی آلیاسین، روضه خوان محمدرضا مظفر و سید مهدی حکیم در آن عضو بودند، نیز همیاری داشته میباشد. او به دلیل جوانبودن، عضو جماعه العلماء عدم وجود، ولی با آنها همیاری دورازشوخی داشت و بعضی از بیانیههای جماعة العلماء و نوشتهی علمیهای روزنامه الاضواء را وی مسجد بابا قدرت مشهد مینوشت.[۲۱]
مدد از انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران
سیدمحمدباقر صدر، از نهضت امام خمینی در کشورایران جانبداری می کرد.[۲۲] کتاب شش جلدی الاسلام یقود الحیاة (اسلام راهنمای معاش) را نیز اندکی بعد از موفقیت انقلاب اسلامی کشور ایران، به همین خواسته نوشت.[۲۳] هرایر دکمجیان اعتقاد دارد که «حکومت مرجع» متبوع صدر و «ولایت دانا» آیتالله خمینی هم معنی میباشند.[۲۴] در طی اقامت امام خمینی در نجف هم با وی رابطه مجاورت داشت. شهید صدر پاراگرافای با این مضمون درباره امام خمینی گفته میباشد که در امام خمینی ذوب گردید؛ چنانکه وی در اسلام ذوب شدهاست.[۲۵]
تحریم پیوستن به حزب بعث
شهید صدر درخواستهای صدام حسین برای همیاری با رژیم بعث را قاطعانه رد کرد[۲۶] و در عکس العمل به الزامیکردن عضویت در حزب بعث از سوی دولت عراق، با صدور فتوایی، پیوستن به آن را تحریم کرد. با این فتوا اشخاص متعددی از پیوستن بدین حزب خودداری کردند.[۲۷]
تندیس محمد باقر صدر در کالج رابطه ها میان الملل وزارت خارجه روسیه، مسکو
پندارها
سیدمحمدباقر صدر، در علمهایی زیرا اصول، فقه، فلسفه سیاست، و معرفتشناسی عقیدههای جدیدی ارائه داده میباشد. بعضی از عقیدههای پر اسم و رسم او عبارت میباشد از:
عقیده حق الطاعه
شهید صدر عقیده حق الطاعه را در مقابل عقیده پر اسم و رسمِ قبح عقاب بلا ذکر مطرح نموده است. [۲۸] طبق عقیده حق الطاعه، در شبهه ها بَدْاو، یعنی در مواقعی که احتمال وجود تکلیف می باشد، البته دلیلی برای آن نیست، عقل به برائت، حکم نمینماید و احتیاط را ما یحتاج میداند. ادله وی این میباشد که حق اطاعت از معبود محصور به تکالیفی وجود ندارد که ما به آنها اعتقادوباور داریم؛ بلکه مواقعی را که احتمال وجود تکلیف میدهیم(تکالیف مُحتَمل)، دربرمیگیرد. بدین ترتیب درینسیرتکامل مفاد، حکم عقل، بایستگی احتیاط میباشد.[۲۹]
گفتنی میباشد که شهید صدر مانند دیگر اصولیان، برائت فقاهتی را دراین موردها میپذیرد؛ یعنی اعتقاد دارد که هر یک سری عقل قبل از ورود شرع، به احتیاط حکم مینماید خیر برائت، البته آیهها و احادیث، احتیاط را مورد نیاز نمیدانند و به برائت حکم میدهند. از این رو وی در کار قائل به برائت بود خیر احتیاط.[۳۰]
اقتصادنا
بایستگی وجود حکومت اسلامی
در نگاه شهید صدر، وجود دولت ضرورتی اجتماعی و مبنی بر فطرت آدم میباشد.[۳۱] وی بر شالوده این اساس، وجود حکومت اسلامی را نیز امری ضروری میداند و میگوید: دولت اسلامی فقط یک لزوم شرعی وجود ندارد؛ بلکه علاوه بر آن، لزوم فرهنگ و تمدن بشری میباشد؛ چون فقط خط مش شکوفایی استعدادهای بشر میباشد.[۳۲]
مرجعیت
سید محمدحسین ادبالله از فقیهان لبنان، چندین ادله را برای جلب لحاظ و مراجعه تیمهایی از عموم عراق و لبنان به محمدباقر صدر شمرده میباشد: سوابق علمی، پرداختن به مباحث روز، عمل سیاسی در حزب الدعوة الاسلامیة، مخالفت آشکار با حزب بعث و پشتیبانی ابوالقاسم مسجد غدیر بلوار معلم مشهد خویی.[۱۸]
محمدباقر صدر در کنار امام خمینی در نجف
به گفته هرایر دکمجیان توان آیتالله صدر از لحاظ شیعهها موازی با قدرت روحانی مرتضی انصاری، روحانی طوسی و علامه حلی مسجد غدیر فلاحی مشهد میباشد.[۱۹]
عملهای سیاسی و اجتماعی
تشکیل حزب الدعوة اسلامیة
نوشتهیعلمیٔ مهم: حزب الدعوة الاسلامیة
در سال ۱۳۷۷ق، محمد باقر صدر یاور با بعضا از علماء عراق، به خواسته ساماندهی عملهای سیاسی مسلمان ها عراق، حزب الدعوة الاسلامیة را تأسیس کرد. او پنح سال بعد از آن، سازه به مصالحی، از آن کنار کشید، البته به دیگر اعضای حزب پیشنهاد کرد که به شغل خویش ادامه مسجد بابا غدیر مشهد دهند.[۲۰]
همیاری با جماعة العلماء
نوشتهی علمیٔ اساسی: جماعة العلماء فی النجف الاشرف
سید محمد باقر صدر با جماعة العلماء فی النجف الاشرف که عالمانی همانند مرتضی آلیاسین، روضه خوان محمدرضا مظفر و سید مهدی حکیم در آن عضو بودند، نیز همیاری داشته میباشد. او به دلیل جوانبودن، عضو جماعه العلماء عدم وجود، ولی با آنها همیاری دورازشوخی داشت و بعضی از بیانیههای جماعة العلماء و نوشتهی علمیهای روزنامه الاضواء را وی مسجد بابا قدرت مشهد مینوشت.[۲۱]
مدد از انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران
سیدمحمدباقر صدر، از نهضت امام خمینی در کشورایران جانبداری می کرد.[۲۲] کتاب شش جلدی الاسلام یقود الحیاة (اسلام راهنمای معاش) را نیز اندکی بعد از موفقیت انقلاب اسلامی کشور ایران، به همین خواسته نوشت.[۲۳] هرایر دکمجیان اعتقاد دارد که «حکومت مرجع» متبوع صدر و «ولایت دانا» آیتالله خمینی هم معنی میباشند.[۲۴] در طی اقامت امام خمینی در نجف هم با وی رابطه مجاورت داشت. شهید صدر پاراگرافای با این مضمون درباره امام خمینی گفته میباشد که در امام خمینی ذوب گردید؛ چنانکه وی در اسلام ذوب شدهاست.[۲۵]
تحریم پیوستن به حزب بعث
شهید صدر درخواستهای صدام حسین برای همیاری با رژیم بعث را قاطعانه رد کرد[۲۶] و در عکس العمل به الزامیکردن عضویت در حزب بعث از سوی دولت عراق، با صدور فتوایی، پیوستن به آن را تحریم کرد. با این فتوا اشخاص متعددی از پیوستن بدین حزب خودداری کردند.[۲۷]
تندیس محمد باقر صدر در کالج رابطه ها میان الملل وزارت خارجه روسیه، مسکو
پندارها
سیدمحمدباقر صدر، در علمهایی زیرا اصول، فقه، فلسفه سیاست، و معرفتشناسی عقیدههای جدیدی ارائه داده میباشد. بعضی از عقیدههای پر اسم و رسم او عبارت میباشد از:
عقیده حق الطاعه
شهید صدر عقیده حق الطاعه را در مقابل عقیده پر اسم و رسمِ قبح عقاب بلا ذکر مطرح نموده است. [۲۸] طبق عقیده حق الطاعه، در شبهه ها بَدْاو، یعنی در مواقعی که احتمال وجود تکلیف می باشد، البته دلیلی برای آن نیست، عقل به برائت، حکم نمینماید و احتیاط را ما یحتاج میداند. ادله وی این میباشد که حق اطاعت از معبود محصور به تکالیفی وجود ندارد که ما به آنها اعتقادوباور داریم؛ بلکه مواقعی را که احتمال وجود تکلیف میدهیم(تکالیف مُحتَمل)، دربرمیگیرد. بدین ترتیب درینسیرتکامل مفاد، حکم عقل، بایستگی احتیاط میباشد.[۲۹]
گفتنی میباشد که شهید صدر مانند دیگر اصولیان، برائت فقاهتی را دراین موردها میپذیرد؛ یعنی اعتقاد دارد که هر یک سری عقل قبل از ورود شرع، به احتیاط حکم مینماید خیر برائت، البته آیهها و احادیث، احتیاط را مورد نیاز نمیدانند و به برائت حکم میدهند. از این رو وی در کار قائل به برائت بود خیر احتیاط.[۳۰]
اقتصادنا
بایستگی وجود حکومت اسلامی
در نگاه شهید صدر، وجود دولت ضرورتی اجتماعی و مبنی بر فطرت آدم میباشد.[۳۱] وی بر شالوده این اساس، وجود حکومت اسلامی را نیز امری ضروری میداند و میگوید: دولت اسلامی فقط یک لزوم شرعی وجود ندارد؛ بلکه علاوه بر آن، لزوم فرهنگ و تمدن بشری میباشد؛ چون فقط خط مش شکوفایی استعدادهای بشر میباشد.[۳۲]
مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بهعنوان پایگاه فرهنگی در برابر تهاجم فرهنگی