شر نیست
گروهی از راهکارهای موضوع شرور را جوابهایی تشکیل می دهند که وجود حقیقی و واقعی شر در عالم را انکار مسجد غدیر بلوار معلم مشهد مینمایند.
عدمی بودن شر
یکی طرق جواب به موضوع شرور، جواب وجود نداردانگارانه یا این که عقیده عدمیبودن شرور میباشد. به گفته فیلسوفانی مثل فارابی، ابنسینا و خواجه نصیر اموری مثل مرگ یا این که نابینایی اموری عدمی می باشند و ابدا وجود فرنگی ندارند و حتی موجوداتی مثل حیوانها درنده یا این که سیل و زمین لرزه که سبب ساز سختی بشرها میشوند هر یک سری خودشان وجود دارا هستند اما مسئلهساز اموری عدمی میشوند و از همین جهت به آنها شر گفته میگردد.[۵۹]مبتنی بر این بینش، شرور حقیقتهای وجودی محسوب نمی شوند که بتوان از فاعل آن ها صحبت ذکر کرد و به این ترتیب تناقض بین آفریدگار و وجود شرور نیز برطرف مسجد غدیر فلاحی مشهد میگردد.[۶۰]
فارابی، ابنسینا، سهروردی، ملاصدرا، طباطبائی، مطهری، جوادی آملی و مصباح یزدی مثلا فیلسوفانی میباشند که با عقیده نابودیانگارانه شرور ملازمت و همراهی دارا هستند.[۶۱] اینشیوهحل که بیشتر در شر طبیعی مصرف شده میباشد، قادر است برای ناسازگاری شرّ با اصل وجود خدا و نیز ناسازگاری با یگانگی خدا مصرف شود و ثنویت را فسخ نماید.[۶۲] ولی نقل شده این جواب نمیتواند مورد شرّ ادراکی را حل نماید چون شر ادراکی از سنخ وجودات میباشد و نمیاقتدار وجودیبودن آن را انکار مسجد بابا غدیر مشهد کرد.[۶۳]
مقایسهای بودن شرور
یک کدام از جوابهای رایج به زمینه شر، مقایسهای و نسبی بودن آن میباشد. به گفته مرتضی مطهری فیلسوف شیعه، هر چیزی در مکان خویش نه میباشد و شرّی در آفرینش نیست. مشقتها و دردها در واقع پیدا میگردند کهاین موجودات سبب ساز مشقت و درد در موجودات دیگر می گردند.[۶۴] حیوان ها درنده زمانی شر محسوب می شوند که به بشرها جراحت برسانند اما در مکان خودشان شر نیستند. به گفته جوادی آملی الاهیدان شیعه، شر بِالقیاس(بِالعَرَض)، وجودی میباشد که ذاتاً نه میباشد، البته وجود آن در مقایسه و به نسبت با جان دار دیگر، شر تلقی مسجد بابا قدرت مشهد می گردد.[۶۵]
شر عقب افتاده جسمی جهل بشر (هر رنجی حکمتی دارااست؟)
به گفته بعضا متکلمان، هر چیزی که در بالا به حیث بشر شر به لحاظ میرسد، حکمی عجولانه میباشد که یا این که ناشی از جهل و ناآگاهی نسبت به بعدها و جزئیات نهفته کارها میباشد،[۶۶] یا این که ناشی از جزئینگری و بیتوجهی به بعد ها دیگر یک حادثه.[۶۷] همچون کودکی که به جهت تلخی دارو از آن متنفر میباشد ولی در واقع آن دارو هیچ چیزی جز تندستی و بهبودی برای طفل به یار ندارد، راه و روش قرآن کریم و مهربان در جواب به موضوع شر را مبنی بر همین جهل انسانی آنالیز کردهاند، و آیه ۲۱۶ سوره بقره را در همین راستا دانستهاند که میگوید چه بسیار گردد که چیزی را مکروه شمارید، اما به واقعیت نه و صلاح شما در آن باشد.[۶۸] در واقع زیرا آفریدگار فقید و میتواند و هیچ سیرتکامل جهل و بخلی ندارد، موضوع ظلمکردن نیز در ذات وی نیست، و در ورای هر رنجی که بشر آن را شرّ می داند نه و صلاحی مخفی میباشد که ممکن میباشد بشر از آن مطلع نباشد.[۶۹]
ناگزیری شر
گروهای از جوابها به زمینه شرور، بر طبق ارزیابیهایی از عالم هستی صورت گرفتهاند که وجود شر را میپذیرند البته آن را ناگزیر میدانند و معتقدند قابلیت و امکان آفرینش عالم دنیوی که عاری ازهر سیرتکامل شرّ باشد، نیست.[۷۰]
نظام احسن
نوشتهی علمیٔ اساسی: نظام احسن
توکل بر عقیده نظام احسن یکی جوابهای اندیشمندان مسلمان به موضوع شرور میباشد.[۷۱] نظام احسن یعنی دنیا هستی به شایسته ترین صورت ممکن آفریده گردیدهاست[۷۲] سید مرتضی، عالم و متکلم شیعی، این نظر را دارد که مطابق نظام احسن، خلقت به سیرتکاملای پیاده سازی گردیده که تمامی چیز را نه و پسندیده میسازد و هیچ موجودی بهتیتر شرّ مطلق نیست. که آفریدگار همگی مخلوقات را با نظمی خوشگل و متناسب خلق و خوی نموده است و وجود هرگونه شر در عالم به گونه ای با این نظام هماهنگ میباشد.[۷۳] جواب نظام احسن به دو صورت لِمّی و اِنّی آیتم اهتمام علمای مسلمان قرار گرفته میباشد.[۷۴] مرتضی مطهری فیلسوف شیعی، عامل إنّی نظام احسن را در کتاب عدل الهی و جوادی آملی مفسر و فیلسوف شیعی، ادله لِمّی آن را به صورت مبسوط ذکر کردهاند. اینشیوهحل، بیشتر در شر طبیعی و اجتماعی مستعمل میباشد.
این جواب در سخن اسلامی بهتیتر «قاعده اصلح» و در فلسفه اسلامی «نظام احسن» یا این که «التفات» معرفی شدهاست.[۷۵] آغازگر این مورد در فلاسفه اسلامی، فارابی در کتاب «التعلیقات» و کامل شدنکننده آن ابنسینا میباشد.[۷۶] در کتابهای کلامی شیعه، دیرینترین اثری که به زمینه نظام احسن (وجوب اصلح) پرداخته؛ کتاب «الیاقوت فی دانش الکلام» تاثیر نوبختی و آنگاه «الذخیره فی دانش الکلام» نوشته «سید مرتضی» است.
جواب تقسیمگرایانه
جواب تقسیمگرایانه پاسخی میباشد که از منظر فیلسوفانه به موضوع شر دادهاند. دراین جواب برای توجیه شرور طبیعی، دلیل میشود که دربین شکلهای ممکن برای آفرینش عالم فقط صورتی قابل خلقت از سوی پروردگار میباشد که نه آن بیشتراز شر آن باشد. چون جهانی که شرّ محض باشد یا این که شر آن بیشتراز نه آن باشد از پروردگار صادر نمی شود و جهانی که نه و شر آن با هم هم اندازه باشند یک تعیین سوای برهان (ترجیح سوای مرجح) میباشد. از سوی دیگر در حالتی که معبود دانا گیتی را برای خودداری از شرور اندک اخلاق نمی کرد، بر خلاف مصالح و حکمت فعالیت کرده بود چون خیرات کلانای را کنار میگذاشت[۷۷] جهانی که نه محض باشد نیز وجود داراست که به عبارتی فقیه مجردات میباشد که مادّی وجود ندارد و فاقد هرگونه شر میباشد. مبنی بر این نظارت آفریدگار در خلق و خوی دنیا ماده آیتم سوم را برگزیده که هر یکسری شرور اندکی داراست اما خیرات فراوانی به یار دارااست.[۷۸]
شرور لازمه سپردن
یکی جوابهای رایج در قضیه شرور اخلاقی، با توکل بر مقام تفویض آدم صورت یافته میباشد. بر پایه ی این جواب، سپردن آدمها در وقوع حادثه ها ناراحت کننده نقش دارااست و آزادی بشر موضوعساز بُروز شر می شود. معبود بشر را مختار آفریده تا بتواند به کمالات دست یابد. لازمه این سپردن، قابلیت و امکان تعیین دربین موردهای عالی و بد میباشد؛ به این ترتیب، بشر با آزادیای که داراست، می تواند آیتمهای ناپسند را نیز برگزیند.[۷۹] برخی از اندیشمندان بر این باورند که جواب بر اساس تفویض مهم ترین راه حل پیشنهادشده برای زمینه شر به شمار می آید.[۸۰] طبق گفته جان هاسپرس فیلسوف غربی اینراهحل نمیتواند در شرور طبیعی که فارغ از تفویض آدم فیس میهد پاسخگو باشد.[۸۱]
شر نیست
گروهی از راهکارهای موضوع شرور را جوابهایی تشکیل می دهند که وجود حقیقی و واقعی شر در عالم را انکار مسجد غدیر بلوار معلم مشهد مینمایند.
عدمی بودن شر
یکی طرق جواب به موضوع شرور، جواب وجود نداردانگارانه یا این که عقیده عدمیبودن شرور میباشد. به گفته فیلسوفانی مثل فارابی، ابنسینا و خواجه نصیر اموری مثل مرگ یا این که نابینایی اموری عدمی می باشند و ابدا وجود فرنگی ندارند و حتی موجوداتی مثل حیوانها درنده یا این که سیل و زمین لرزه که سبب ساز سختی بشرها میشوند هر یک سری خودشان وجود دارا هستند اما مسئلهساز اموری عدمی میشوند و از همین جهت به آنها شر گفته میگردد.[۵۹]مبتنی بر این بینش، شرور حقیقتهای وجودی محسوب نمی شوند که بتوان از فاعل آن ها صحبت ذکر کرد و به این ترتیب تناقض بین آفریدگار و وجود شرور نیز برطرف مسجد غدیر فلاحی مشهد میگردد.[۶۰]
فارابی، ابنسینا، سهروردی، ملاصدرا، طباطبائی، مطهری، جوادی آملی و مصباح یزدی مثلا فیلسوفانی میباشند که با عقیده نابودیانگارانه شرور ملازمت و همراهی دارا هستند.[۶۱] اینشیوهحل که بیشتر در شر طبیعی مصرف شده میباشد، قادر است برای ناسازگاری شرّ با اصل وجود خدا و نیز ناسازگاری با یگانگی خدا مصرف شود و ثنویت را فسخ نماید.[۶۲] ولی نقل شده این جواب نمیتواند مورد شرّ ادراکی را حل نماید چون شر ادراکی از سنخ وجودات میباشد و نمیاقتدار وجودیبودن آن را انکار مسجد بابا غدیر مشهد کرد.[۶۳]
مقایسهای بودن شرور
یک کدام از جوابهای رایج به زمینه شر، مقایسهای و نسبی بودن آن میباشد. به گفته مرتضی مطهری فیلسوف شیعه، هر چیزی در مکان خویش نه میباشد و شرّی در آفرینش نیست. مشقتها و دردها در واقع پیدا میگردند کهاین موجودات سبب ساز مشقت و درد در موجودات دیگر می گردند.[۶۴] حیوان ها درنده زمانی شر محسوب می شوند که به بشرها جراحت برسانند اما در مکان خودشان شر نیستند. به گفته جوادی آملی الاهیدان شیعه، شر بِالقیاس(بِالعَرَض)، وجودی میباشد که ذاتاً نه میباشد، البته وجود آن در مقایسه و به نسبت با جان دار دیگر، شر تلقی مسجد بابا قدرت مشهد می گردد.[۶۵]
شر عقب افتاده جسمی جهل بشر (هر رنجی حکمتی دارااست؟)
به گفته بعضا متکلمان، هر چیزی که در بالا به حیث بشر شر به لحاظ میرسد، حکمی عجولانه میباشد که یا این که ناشی از جهل و ناآگاهی نسبت به بعدها و جزئیات نهفته کارها میباشد،[۶۶] یا این که ناشی از جزئینگری و بیتوجهی به بعد ها دیگر یک حادثه.[۶۷] همچون کودکی که به جهت تلخی دارو از آن متنفر میباشد ولی در واقع آن دارو هیچ چیزی جز تندستی و بهبودی برای طفل به یار ندارد، راه و روش قرآن کریم و مهربان در جواب به موضوع شر را مبنی بر همین جهل انسانی آنالیز کردهاند، و آیه ۲۱۶ سوره بقره را در همین راستا دانستهاند که میگوید چه بسیار گردد که چیزی را مکروه شمارید، اما به واقعیت نه و صلاح شما در آن باشد.[۶۸] در واقع زیرا آفریدگار فقید و میتواند و هیچ سیرتکامل جهل و بخلی ندارد، موضوع ظلمکردن نیز در ذات وی نیست، و در ورای هر رنجی که بشر آن را شرّ می داند نه و صلاحی مخفی میباشد که ممکن میباشد بشر از آن مطلع نباشد.[۶۹]
ناگزیری شر
گروهای از جوابها به زمینه شرور، بر طبق ارزیابیهایی از عالم هستی صورت گرفتهاند که وجود شر را میپذیرند البته آن را ناگزیر میدانند و معتقدند قابلیت و امکان آفرینش عالم دنیوی که عاری ازهر سیرتکامل شرّ باشد، نیست.[۷۰]
نظام احسن
نوشتهی علمیٔ اساسی: نظام احسن
توکل بر عقیده نظام احسن یکی جوابهای اندیشمندان مسلمان به موضوع شرور میباشد.[۷۱] نظام احسن یعنی دنیا هستی به شایسته ترین صورت ممکن آفریده گردیدهاست[۷۲] سید مرتضی، عالم و متکلم شیعی، این نظر را دارد که مطابق نظام احسن، خلقت به سیرتکاملای پیاده سازی گردیده که تمامی چیز را نه و پسندیده میسازد و هیچ موجودی بهتیتر شرّ مطلق نیست. که آفریدگار همگی مخلوقات را با نظمی خوشگل و متناسب خلق و خوی نموده است و وجود هرگونه شر در عالم به گونه ای با این نظام هماهنگ میباشد.[۷۳] جواب نظام احسن به دو صورت لِمّی و اِنّی آیتم اهتمام علمای مسلمان قرار گرفته میباشد.[۷۴] مرتضی مطهری فیلسوف شیعی، عامل إنّی نظام احسن را در کتاب عدل الهی و جوادی آملی مفسر و فیلسوف شیعی، ادله لِمّی آن را به صورت مبسوط ذکر کردهاند. اینشیوهحل، بیشتر در شر طبیعی و اجتماعی مستعمل میباشد.
این جواب در سخن اسلامی بهتیتر «قاعده اصلح» و در فلسفه اسلامی «نظام احسن» یا این که «التفات» معرفی شدهاست.[۷۵] آغازگر این مورد در فلاسفه اسلامی، فارابی در کتاب «التعلیقات» و کامل شدنکننده آن ابنسینا میباشد.[۷۶] در کتابهای کلامی شیعه، دیرینترین اثری که به زمینه نظام احسن (وجوب اصلح) پرداخته؛ کتاب «الیاقوت فی دانش الکلام» تاثیر نوبختی و آنگاه «الذخیره فی دانش الکلام» نوشته «سید مرتضی» است.
جواب تقسیمگرایانه
جواب تقسیمگرایانه پاسخی میباشد که از منظر فیلسوفانه به موضوع شر دادهاند. دراین جواب برای توجیه شرور طبیعی، دلیل میشود که دربین شکلهای ممکن برای آفرینش عالم فقط صورتی قابل خلقت از سوی پروردگار میباشد که نه آن بیشتراز شر آن باشد. چون جهانی که شرّ محض باشد یا این که شر آن بیشتراز نه آن باشد از پروردگار صادر نمی شود و جهانی که نه و شر آن با هم هم اندازه باشند یک تعیین سوای برهان (ترجیح سوای مرجح) میباشد. از سوی دیگر در حالتی که معبود دانا گیتی را برای خودداری از شرور اندک اخلاق نمی کرد، بر خلاف مصالح و حکمت فعالیت کرده بود چون خیرات کلانای را کنار میگذاشت[۷۷] جهانی که نه محض باشد نیز وجود داراست که به عبارتی فقیه مجردات میباشد که مادّی وجود ندارد و فاقد هرگونه شر میباشد. مبنی بر این نظارت آفریدگار در خلق و خوی دنیا ماده آیتم سوم را برگزیده که هر یکسری شرور اندکی داراست اما خیرات فراوانی به یار دارااست.[۷۸]
شرور لازمه سپردن
یکی جوابهای رایج در قضیه شرور اخلاقی، با توکل بر مقام تفویض آدم صورت یافته میباشد. بر پایه ی این جواب، سپردن آدمها در وقوع حادثه ها ناراحت کننده نقش دارااست و آزادی بشر موضوعساز بُروز شر می شود. معبود بشر را مختار آفریده تا بتواند به کمالات دست یابد. لازمه این سپردن، قابلیت و امکان تعیین دربین موردهای عالی و بد میباشد؛ به این ترتیب، بشر با آزادیای که داراست، می تواند آیتمهای ناپسند را نیز برگزیند.[۷۹] برخی از اندیشمندان بر این باورند که جواب بر اساس تفویض مهم ترین راه حل پیشنهادشده برای زمینه شر به شمار می آید.[۸۰] طبق گفته جان هاسپرس فیلسوف غربی اینراهحل نمیتواند در شرور طبیعی که فارغ از تفویض آدم فیس میهد پاسخگو باشد.[۸۱]
مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بهعنوان پایگاه فرهنگی در برابر تهاجم فرهنگی