حدیث قُرْب نَوَافِل حدیثی قُدسی میباشد که پروردگار در معراج خطاب به فرستاده(ص) ذکر کرد. این حدیث از منزلت مؤمن نزد معبود و تقرب آدم به خداوند توسط ایفا دادن فرایض (واجبات) و نَوَافل (مستحبات) صحبت گفته مسجد غدیر بلوار معلم مشهد میباشد.
دراین حدیث توهین به اماِّ معبود به منزله مبارزه باایمان دانسته گردیده و معبود از عجله برای امداد اما خویش بیشتراز هر چیزی صحبت به در میان آورده میباشد. طبق حایل دیگری از این حدیث عبد و بندهٔ مؤمن توسط جاری ساختن نوافل به پروردگار تقرب پیدا مینماید و معبود گوش و دیده وی مسجد غدیر فلاحی مشهد میگردد.
عارفان مسلمان این تعبیروتفسیر را حقیقی وواقعی و آن را شاهدی بر عقیده وحدت وجود و بیانکننده رده فنای در صفات آفریدگار یا این که فنای فیالله دانستهاند؛ البته بهاعتقاد و باور محدثان و فقیهان تفسیر ذکر شده، مجازی میباشد و به کمک الهی به مؤمن یا این که به قربت خداوند به شخص مؤمن و یا این که معانی دیگری اشاره مسجد بابا غدیر مشهد داراست.
حدیث قرب نوافل با اندکی تفاوت در منابع شیعه و سنی از نبی(ص) مسجد بابا قدرت مشهد نقل گردیدهاست.
خوی
آیهها اخلاقی
آیه ها افک • آیه اخوت • آیه اطعام • آیه نبأ • آیه نجوا • آیه مشیت • آیه بر • آیه اصلاح ذات در میان • آیه ایثار
روایات اخلاقی
حدیث قرب نوافل • حدیث مکارم خلق • حدیث معراج • حدیث جنود عقل و جهل
فضیلت ها اخلاقی
تواضع • قناعت • سخاوت • کظم غیظ • اخلاص • خشیت • حلم • زهد و تقوا • شجاعت • عفت • انصاف • اصلاح ذات البین • عیبپوشی • بلاکشی
رذایل اخلاقی
تکبر • حرص • حسد • لاف • غایب بودن • صحبتچینی • بهتان • بخل • عاق پدر و مادر • حدیث نفس • عجب • عیبجویی • سمعه • انقطاع رحم • رواج فحشاء • کفران نعمت
اصطلاحات اخلاقی
جهاد نفس • نفس لوامه • نفس اماره • نفس مطمئنه • احتساب • مراقبه • مشارطه • گناه • درس رفتار • استدراج
عالمان کردار
ملامهدی نراقی • ملا احمد نراقی • میرزا جواد ملکی تبریزی • سید علی حکم کننده • سید رضا بهاءالدینی • سید عبدالحسین دستغیب • عبدالکریم حقشناس • عزیزالله خوشوقت • محمدتقی بهجت • علیاکبر مشکینی • حسین مظاهری • محمدرضا مهدوی کنی
منابع اخلاقی
قرآن • نهج البلاغه • مصباح الشریعة • مکارم الاخلاق • المحجة البیضاء • رساله لقاءالله (کتاب) • گروه وَرّام • جامع السعادات • معراج السعادة • المراقبات
نبو
اسمگذاری
حدیث قرب نوافل، حدیثی قدسی میباشد که خداوند در معراج خطاب به نبی(ص) گفته میباشد. این حدیث جواب به سوال نبی(ص) از آفریدگار درباره مقام مؤمن نزد وی بوده میباشد.[۱] انگیزه آوازه این حدیث به «قرب نوافل» آن میباشد که قسمت انتها این حدیث، اعمالدادن نوافل به وسیله مؤمن را موجب قُرب و قربت خاصی به معبود شمرده میباشد و عارفان مسلمان با الهام از این فراز و برای اشاره به آن منزلت، از تعبیروتفسیر «قرب نوافل» به کارگیری نمودهاند.[۲] نافله به معنای هر چیز زیاده،[۳] موهبت و یا این که فعالیت مازاد[۴] میباشد.
محتوای حدیث
در حدیث قرب نوافل، توهین به اماّ معبود بهمنزله نزاع باایمان دانسته گردیدهاست. معبود از عجله برای امداد اماّ خویش بیش تر از هر چیز کلام بهدربین آورده و گفته میباشد که اینجانب در هیچ کاری بیشتراز وفات مؤمن شک وتردید ندارم؛ چون وی از مرگ بدش میاید و اینجانب از حزن وی بدم می آید.( اینجانب از حزن خداترس کراهت دارم و تمایل ندارم مؤمن اندوهگین باشد) همینطور درین حدیث آمده میباشد که بعضا از بندگان مؤمن تنها با فقر و نداری و بعضی دیگر صرفا با بضاعت و توان اصلاح میگردند و درصورتی که به شرایط دیگری وارد شوند، نابود میگردند.
در حدیث قرب نوافل، ایفا واجبات دوست داستنیترین فعالیت نزد معبود و وسیله تقرب عبد به وی معرفی گردیده میباشد. نوافل (مستحبات) نیز وسیلهای برای تقرب به وی تیتر گردیدهاند. همینطور آمده میباشد که درصورتی که کسی توسط نافلهای (مستحبی) به اینجانب، یعنی آفریدگار تقرب جوید، اورا دوست دارم و گوش، دیده، گویش و دست وی میشوم که توسط آنان بشنود و ببیند و در شرایطی که منرا بخواند، اورا اجابت میکنم و منظورهایش را برآورده میسازم.[۵]
تعبیر و تفسیر حدیث
بینش عارفان
عارفان مسلمان این حدیث را بهتیتر مستندی برای مباحث عرفانی خویش گزینه اعتنا قرار دادهاند.[۶] ابنعربی، لفظ ها حدیث قرب نوافل را حقیقی و واقعی تلقی کرده و آن را شاهدی بر عقیده وحدت وجود دانسته میباشد.[۷] از حیث او مراد از اینکه آفریدگار دیده و گوش عبد و بنده مؤمن می گردد، فنای آدم در صفات حق میباشد.[۸]
سید حیدر آملی آن را شاهدی بر «فنای فی الله» و یک کدام ازشدن محب و دوستداشتنی دانسته میباشد.[۹] از لحاظ عارفان، سیر و سلوک در دو مرحله «قرب فرایض» و «قرب نوافل» جاری ساختن می شود. امام خمینی قرب نوافل را ناظر به فنای افعالی، صفاتی و ذاتی دانسته و قرب فرایض را بر بقای بعداز نیستی تطبیق داده میباشد.[۱۰] مرتضی مطهری (۱۲۹۸-۱۳۵۸ش) تالیف کننده شیعه، مضمون حدیث را بر سالک مجذوب مطابقت و همخوانی کرده که در سلوکش به مرحلهای میرسد که محبت الهی اورا فرا می گیرد و دست محبت الهی اورا به سوی خودش میکشد و دراین مرحله، دیگر از آن نامونشان و منیت وی چیزی باقی نمیماند و کلیه کارها را به آفریدگار مینماید.[۱۱]
بعضی از عرفا مرحله قرب فرایض را فراتر از قرب نوافل می دانند. از لحاظ آنها سود قرب فرایض، فنای در ذات معبود و سود قرب نوافل، فنای در صفات خداست. همینطور به یقین آنها در مرحله قرب فرایض، آدم عروج و ترفیع مینماید، البته در مرحله قرب نوافل معبود نزول مینماید.[۱۲]
حدیث قُرْب نَوَافِل حدیثی قُدسی میباشد که پروردگار در معراج خطاب به فرستاده(ص) ذکر کرد. این حدیث از منزلت مؤمن نزد معبود و تقرب آدم به خداوند توسط ایفا دادن فرایض (واجبات) و نَوَافل (مستحبات) صحبت گفته مسجد غدیر بلوار معلم مشهد میباشد.
دراین حدیث توهین به اماِّ معبود به منزله مبارزه باایمان دانسته گردیده و معبود از عجله برای امداد اما خویش بیشتراز هر چیزی صحبت به در میان آورده میباشد. طبق حایل دیگری از این حدیث عبد و بندهٔ مؤمن توسط جاری ساختن نوافل به پروردگار تقرب پیدا مینماید و معبود گوش و دیده وی مسجد غدیر فلاحی مشهد میگردد.
عارفان مسلمان این تعبیروتفسیر را حقیقی وواقعی و آن را شاهدی بر عقیده وحدت وجود و بیانکننده رده فنای در صفات آفریدگار یا این که فنای فیالله دانستهاند؛ البته بهاعتقاد و باور محدثان و فقیهان تفسیر ذکر شده، مجازی میباشد و به کمک الهی به مؤمن یا این که به قربت خداوند به شخص مؤمن و یا این که معانی دیگری اشاره مسجد بابا غدیر مشهد داراست.
حدیث قرب نوافل با اندکی تفاوت در منابع شیعه و سنی از نبی(ص) مسجد بابا قدرت مشهد نقل گردیدهاست.
خوی
آیهها اخلاقی
آیه ها افک • آیه اخوت • آیه اطعام • آیه نبأ • آیه نجوا • آیه مشیت • آیه بر • آیه اصلاح ذات در میان • آیه ایثار
روایات اخلاقی
حدیث قرب نوافل • حدیث مکارم خلق • حدیث معراج • حدیث جنود عقل و جهل
فضیلت ها اخلاقی
تواضع • قناعت • سخاوت • کظم غیظ • اخلاص • خشیت • حلم • زهد و تقوا • شجاعت • عفت • انصاف • اصلاح ذات البین • عیبپوشی • بلاکشی
رذایل اخلاقی
تکبر • حرص • حسد • لاف • غایب بودن • صحبتچینی • بهتان • بخل • عاق پدر و مادر • حدیث نفس • عجب • عیبجویی • سمعه • انقطاع رحم • رواج فحشاء • کفران نعمت
اصطلاحات اخلاقی
جهاد نفس • نفس لوامه • نفس اماره • نفس مطمئنه • احتساب • مراقبه • مشارطه • گناه • درس رفتار • استدراج
عالمان کردار
ملامهدی نراقی • ملا احمد نراقی • میرزا جواد ملکی تبریزی • سید علی حکم کننده • سید رضا بهاءالدینی • سید عبدالحسین دستغیب • عبدالکریم حقشناس • عزیزالله خوشوقت • محمدتقی بهجت • علیاکبر مشکینی • حسین مظاهری • محمدرضا مهدوی کنی
منابع اخلاقی
قرآن • نهج البلاغه • مصباح الشریعة • مکارم الاخلاق • المحجة البیضاء • رساله لقاءالله (کتاب) • گروه وَرّام • جامع السعادات • معراج السعادة • المراقبات
نبو
اسمگذاری
حدیث قرب نوافل، حدیثی قدسی میباشد که خداوند در معراج خطاب به نبی(ص) گفته میباشد. این حدیث جواب به سوال نبی(ص) از آفریدگار درباره مقام مؤمن نزد وی بوده میباشد.[۱] انگیزه آوازه این حدیث به «قرب نوافل» آن میباشد که قسمت انتها این حدیث، اعمالدادن نوافل به وسیله مؤمن را موجب قُرب و قربت خاصی به معبود شمرده میباشد و عارفان مسلمان با الهام از این فراز و برای اشاره به آن منزلت، از تعبیروتفسیر «قرب نوافل» به کارگیری نمودهاند.[۲] نافله به معنای هر چیز زیاده،[۳] موهبت و یا این که فعالیت مازاد[۴] میباشد.
محتوای حدیث
در حدیث قرب نوافل، توهین به اماّ معبود بهمنزله نزاع باایمان دانسته گردیدهاست. معبود از عجله برای امداد اماّ خویش بیش تر از هر چیز کلام بهدربین آورده و گفته میباشد که اینجانب در هیچ کاری بیشتراز وفات مؤمن شک وتردید ندارم؛ چون وی از مرگ بدش میاید و اینجانب از حزن وی بدم می آید.( اینجانب از حزن خداترس کراهت دارم و تمایل ندارم مؤمن اندوهگین باشد) همینطور درین حدیث آمده میباشد که بعضا از بندگان مؤمن تنها با فقر و نداری و بعضی دیگر صرفا با بضاعت و توان اصلاح میگردند و درصورتی که به شرایط دیگری وارد شوند، نابود میگردند.
در حدیث قرب نوافل، ایفا واجبات دوست داستنیترین فعالیت نزد معبود و وسیله تقرب عبد به وی معرفی گردیده میباشد. نوافل (مستحبات) نیز وسیلهای برای تقرب به وی تیتر گردیدهاند. همینطور آمده میباشد که درصورتی که کسی توسط نافلهای (مستحبی) به اینجانب، یعنی آفریدگار تقرب جوید، اورا دوست دارم و گوش، دیده، گویش و دست وی میشوم که توسط آنان بشنود و ببیند و در شرایطی که منرا بخواند، اورا اجابت میکنم و منظورهایش را برآورده میسازم.[۵]
تعبیر و تفسیر حدیث
بینش عارفان
عارفان مسلمان این حدیث را بهتیتر مستندی برای مباحث عرفانی خویش گزینه اعتنا قرار دادهاند.[۶] ابنعربی، لفظ ها حدیث قرب نوافل را حقیقی و واقعی تلقی کرده و آن را شاهدی بر عقیده وحدت وجود دانسته میباشد.[۷] از حیث او مراد از اینکه آفریدگار دیده و گوش عبد و بنده مؤمن می گردد، فنای آدم در صفات حق میباشد.[۸]
سید حیدر آملی آن را شاهدی بر «فنای فی الله» و یک کدام ازشدن محب و دوستداشتنی دانسته میباشد.[۹] از لحاظ عارفان، سیر و سلوک در دو مرحله «قرب فرایض» و «قرب نوافل» جاری ساختن می شود. امام خمینی قرب نوافل را ناظر به فنای افعالی، صفاتی و ذاتی دانسته و قرب فرایض را بر بقای بعداز نیستی تطبیق داده میباشد.[۱۰] مرتضی مطهری (۱۲۹۸-۱۳۵۸ش) تالیف کننده شیعه، مضمون حدیث را بر سالک مجذوب مطابقت و همخوانی کرده که در سلوکش به مرحلهای میرسد که محبت الهی اورا فرا می گیرد و دست محبت الهی اورا به سوی خودش میکشد و دراین مرحله، دیگر از آن نامونشان و منیت وی چیزی باقی نمیماند و کلیه کارها را به آفریدگار مینماید.[۱۱]
بعضی از عرفا مرحله قرب فرایض را فراتر از قرب نوافل می دانند. از لحاظ آنها سود قرب فرایض، فنای در ذات معبود و سود قرب نوافل، فنای در صفات خداست. همینطور به یقین آنها در مرحله قرب فرایض، آدم عروج و ترفیع مینماید، البته در مرحله قرب نوافل معبود نزول مینماید.[۱۲]
مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بهعنوان پایگاه فرهنگی در برابر تهاجم فرهنگی