اساتید و اذن اجتهاد
سیدابوالقاسم خویی، ضمن آنکه به گفته خویش، از محمدحسین نائینی و محمدحسین اصفهانی بیشترین به کار گیری علمی را برده و زمانای بدون نقص از دانش اصول و بعضا کتابهای فقاهتی را از آنها آموخته، از اساتید دیگری مثلا روضه خوان الشریعه (درگذشته ۱۳۳۸ق)، مهدی مازندرانی (درگذشته ۱۳۴۲ق) و آقا ضیاء عراقی[۱۲] نیز خاطر مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد نموده است.
برخی دیگر از استادان خویی عبارتند از محمدجواد بلاغی نجفی در دانش حرف، عقاید و تعبیر، سید ابوتراب خوانساری در دانش رجال و درایه، سید ابوالقاسم خوانساری ریاضی (درگذشت: ۱۳۸۰ق) در دانش ریاضی ها، سید حسین بادکوبهای در فلسفه و عرفان و همینطور آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد سید علی حاکم.[۱۳]
سیدابوالقاسم در حین زمان علم آموزی خویش در حوزه علمیه نجف، با سید محمدهادی میلانی (درگذشته ۱۳۹۵ق)، سید محمدحسین طباطبایی (درگذشته ۱۴۰۲ق)، سید صدرالدین جزایری، علیمحمد بروجردی (درگذشته ۱۳۹۵ق)، سید حسین خادمی و سید محمد حسینی همدانی مباحثه رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد مینموده است.[۱۴]
خویی در سال ۱۳۵۲ق از اکثری از استادان حوزه علمیه نجف اذن اجتهاد اخذ نموده است؛ محمدحسین نائینی، محمدحسین غروی اصفهانی، آقا ضیاء عراقی، محمدحسین بلاغی، میرزا علی آقا شیرازی، و سید ابوالحسن اصفهانی از این شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد گزارهاند.[۱۵]
مرجعیت
شروع مرجعیت خویی به روشنی مشخص و معلوم وجود ندارد، ولی اکثری از منابع، شروع دور از شوخی مرجعیت اورا بعداز درگذشت بروجردی دانسته و تأکید کردهاند که بعد از درگذشت سید محسن طباطبائی حکیم، خویی مخصوصاً در عراق، مرجع بلندتر شناخته می شد[۱۶] و مقام مرجعیت وی میان شیعه ها کشور ایران هم اصلی گزارش گردیده است.[۱۷] خویی، به عنوان مثال مراجعی دانسته گردیده که دربین اکثر شیعهها، اعم از عرب و غیرعرب، نفوذ چشمگیری داشته میباشد.[۱۸]
۱۴ نفر از مجتهدین نجف مثلا صدرا بادکوبهای، سید محمدباقر صدر، سید محمد شیخ، مجتبی لنکرانی، موسی زنجانی، یوسف کربلائی، سید یوسف حکیم، و سید جعفر مرعشی اعلمیت خویی را اعلام کردند.[۱۹] سید موسی صدر از سوی مجلس اعلای اسلامی شیعهها لبنان، خویی را مرجع اعلم معرفی کرد.[۲۰]
درس دادن
درس دادن خویی در مسجد الخضراء نجف
ابوالقاسم خویی در علاوه بر علم آموزی در حوزه علمیه نجف، به درس دادن هم سرگرم بوده و به نقل از منابع متعدد، هر کتابی را که میآموخته، آن را درس دادن مینموده است.[۲۱]
بعد از درگذشت محمدحسین غروی نائینی و محمدحسین غروی اصفهانی، مجلس درس سید ابوالقاسم خویی و محمدعلی کاظمی خراسانی، از درسهای اساسی نجف گزارش گردیده و بر این محور، بعد از درگذشت کاظمی خراسانی، مجلس درس خویی، از مجالس پر اسم و رسم حوزه درسی نجف معرفی شدهاست.[۲۲] چنانکه خویی در معاشطومار خودنوشت آورده، در علاوه بر سالهای وقت گیر درس دادن، جز در روزهای بیماری و مهاجرت، هیچگاه دست از یاد دادن شاگردان خود نکشیده میباشد.[۲۳] وی به صورت کلی ۷۰ سال به درس دادن دروس سطح و بیرون در حوزه نجف پرداخته و مبتنی بر منابع، مجاورت پنجاه سال، مجلس درسی اسمآوری در حوزه علمیه نجف را ذمه دار بوده و طلابی از جمهوری اسلامی ایران، هند، افغانستان، پاکستان، عراق، لبنان و بعضی کشورهای دیگر، در درس وی حاضر میگردیدهاند.[۲۴]
خویی، یک عصر بی نقص درس بیرون فقه و شش زمان درس بیرون اصول فقه را به شاگردان خویش یاددادن بخشید. وی همینطور در یک عصر کوتاه به درس دادن تعبیروتفسیر قرآن پرداخت.[۲۵]
اساتید و اذن اجتهاد
سیدابوالقاسم خویی، ضمن آنکه به گفته خویش، از محمدحسین نائینی و محمدحسین اصفهانی بیشترین به کار گیری علمی را برده و زمانای بدون نقص از دانش اصول و بعضا کتابهای فقاهتی را از آنها آموخته، از اساتید دیگری مثلا روضه خوان الشریعه (درگذشته ۱۳۳۸ق)، مهدی مازندرانی (درگذشته ۱۳۴۲ق) و آقا ضیاء عراقی[۱۲] نیز خاطر مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد نموده است.
برخی دیگر از استادان خویی عبارتند از محمدجواد بلاغی نجفی در دانش حرف، عقاید و تعبیر، سید ابوتراب خوانساری در دانش رجال و درایه، سید ابوالقاسم خوانساری ریاضی (درگذشت: ۱۳۸۰ق) در دانش ریاضی ها، سید حسین بادکوبهای در فلسفه و عرفان و همینطور آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد سید علی حاکم.[۱۳]
سیدابوالقاسم در حین زمان علم آموزی خویش در حوزه علمیه نجف، با سید محمدهادی میلانی (درگذشته ۱۳۹۵ق)، سید محمدحسین طباطبایی (درگذشته ۱۴۰۲ق)، سید صدرالدین جزایری، علیمحمد بروجردی (درگذشته ۱۳۹۵ق)، سید حسین خادمی و سید محمد حسینی همدانی مباحثه رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد مینموده است.[۱۴]
خویی در سال ۱۳۵۲ق از اکثری از استادان حوزه علمیه نجف اذن اجتهاد اخذ نموده است؛ محمدحسین نائینی، محمدحسین غروی اصفهانی، آقا ضیاء عراقی، محمدحسین بلاغی، میرزا علی آقا شیرازی، و سید ابوالحسن اصفهانی از این شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد گزارهاند.[۱۵]
مرجعیت
شروع مرجعیت خویی به روشنی مشخص و معلوم وجود ندارد، ولی اکثری از منابع، شروع دور از شوخی مرجعیت اورا بعداز درگذشت بروجردی دانسته و تأکید کردهاند که بعد از درگذشت سید محسن طباطبائی حکیم، خویی مخصوصاً در عراق، مرجع بلندتر شناخته می شد[۱۶] و مقام مرجعیت وی میان شیعه ها کشور ایران هم اصلی گزارش گردیده است.[۱۷] خویی، به عنوان مثال مراجعی دانسته گردیده که دربین اکثر شیعهها، اعم از عرب و غیرعرب، نفوذ چشمگیری داشته میباشد.[۱۸]
۱۴ نفر از مجتهدین نجف مثلا صدرا بادکوبهای، سید محمدباقر صدر، سید محمد شیخ، مجتبی لنکرانی، موسی زنجانی، یوسف کربلائی، سید یوسف حکیم، و سید جعفر مرعشی اعلمیت خویی را اعلام کردند.[۱۹] سید موسی صدر از سوی مجلس اعلای اسلامی شیعهها لبنان، خویی را مرجع اعلم معرفی کرد.[۲۰]
درس دادن
درس دادن خویی در مسجد الخضراء نجف
ابوالقاسم خویی در علاوه بر علم آموزی در حوزه علمیه نجف، به درس دادن هم سرگرم بوده و به نقل از منابع متعدد، هر کتابی را که میآموخته، آن را درس دادن مینموده است.[۲۱]
بعد از درگذشت محمدحسین غروی نائینی و محمدحسین غروی اصفهانی، مجلس درس سید ابوالقاسم خویی و محمدعلی کاظمی خراسانی، از درسهای اساسی نجف گزارش گردیده و بر این محور، بعد از درگذشت کاظمی خراسانی، مجلس درس خویی، از مجالس پر اسم و رسم حوزه درسی نجف معرفی شدهاست.[۲۲] چنانکه خویی در معاشطومار خودنوشت آورده، در علاوه بر سالهای وقت گیر درس دادن، جز در روزهای بیماری و مهاجرت، هیچگاه دست از یاد دادن شاگردان خود نکشیده میباشد.[۲۳] وی به صورت کلی ۷۰ سال به درس دادن دروس سطح و بیرون در حوزه نجف پرداخته و مبتنی بر منابع، مجاورت پنجاه سال، مجلس درسی اسمآوری در حوزه علمیه نجف را ذمه دار بوده و طلابی از جمهوری اسلامی ایران، هند، افغانستان، پاکستان، عراق، لبنان و بعضی کشورهای دیگر، در درس وی حاضر میگردیدهاند.[۲۴]
خویی، یک عصر بی نقص درس بیرون فقه و شش زمان درس بیرون اصول فقه را به شاگردان خویش یاددادن بخشید. وی همینطور در یک عصر کوتاه به درس دادن تعبیروتفسیر قرآن پرداخت.[۲۵]
آشنایی با مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد؛ بررسی جایگاه مذهبی، فرهنگی و اجتماعی این مسجد