علی بن محمد بن موسی بن فرات (۲۴۱-۳۱۲ق/۸۵۵-۹۲۴م)، وزیر شیعی مقتدر عباسی و اول شخص از قبیله فرات که به وزارت رسید. او سه توشه به منزلت وزارت رسیده میباشد. در هر جايگاه تغییراتی در خلق و خوی و شیوه وی پدید میآمد که به کلی با یکدیگر متناقض میکند. وی در اولیه عصر وزارت چندان به خیر و عدل و داد خلق و خوی کرد که موجب حمد عموم شد. البته در دومین و به ویژه در سومی دورۀ وزارتش که محسن بن فرات بر دیوانها سر گروهی یافت، به خشونت و قتل و ستم و مصادرۀ اموال عموم و دیوانیان مشغول شد، تا آنجا که عموم چنان از وی کینه ورزی یافتند که به دستاویز هجوم قرمطیان به حاجیان، اورا قرمطی خواندند و سنگبارانش کردند و سربازان بهرنج توانستند وی و کارگزارانش را از چنگ عموم مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد برهانند.
شروع فعالیت در دستگاه خلافت
اخوی ابوالحسن علی، احمد در حکومت عباسیان، مدیریت دیوان خراج و ضیاع بود و وی عمل دیوانی را تحت لحاظ برادرش استارت کرد و بعد از مرگ احمد، به سر کردگی دیوان خراج منصوب شد.[۱] به هنگام مرگ خلیفه مکتفی در ۲۹۵ق وی در دستگاه عباسیان شخص پرنفوذی بود چنانکه که عباس بن حسن جرجرائی وزیر با وی دربارهٔ جانشینی مکتفی مشاوره آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد کرد.[مستلزم منبع]
علی بن محمد با ابراز این لحاظ که نباید کسی را به خلافت نشانید که خویش صاحب و مالک رأی باشد و دستور و نهی نماید، به طرفداری از خلافت المقتدر جعفر بن معتضد خردسال پرداخت، در حالی که قوم ابنجراح به ابنمعتز تمایل داشتند. عاقبت لحاظ ابنفرات پیروز شد و مقتدرِ ۱۳ ساله به خلافت گردهمایی، ولی اندکی آنگاه دوست داران ابنمعتز، مقتدر را از خلافت عزل کردند و ابنفرات و نزدیکان خلیفه مخفی رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد شدند.[مستلزم منبع]
زمان وزارت
علی بن فرات، ۳ توشه به رده وزارت رسید. آراء متفاوتی از نویسندگان و مورّخان درباره وی ابراز کردهاند. در طول وزارتش، گروهی از امیران و دیوانیان بغداد و خادمان خلیفه به دشمنی با وی برانگیخته شد؛ اگرچه به لحاظ می رسد که تشیع وی و رغبت به استعمال از عنصرها شیعی در کارها سیاسی نیز دراین دشمنیها بیتأثیر نبوده شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میباشد.[مستلزم منبع]
اولیه عصر وزارت وی از سال ۲۹۶ تا ۲۹۹ قمری به درازا کشید. پس از اینکه ابن معتز از فعالیت عزل شد، خلیفه نو، مقتدر، به وی پیغامی ارسال کرد و اورا برای برعهده تصاحب کردن منصب وزارت فراخواند. وی در اولیه عصر وزارت چندان به خیر و خوبی و اعطا کرد خلق و خوی کرد که موجب ثنا عموم شد.[۲] اکثری از دوستداران ابن معتز را از زندان شروع کرد و به عاملان خویش نوشت که از آنها درگذرند؛ علاوه بر آن نزد خلیفه به مدد از حسین بن حمدان و ابراهیم بن کیغلغ که به سال ۲۹۶ق به طرفداری از ابن معتز برخاسته و در خلع مقتدر کوشیده بودند، کلام اعلامکرد.[۳] درین زمانه او معاندان متعددی در دربار خلافت داشت که در غایت توانستند حیث خلیفه را از وی برگردانند و براین اساس وی از شغل عزل شد و پس از مصادره شدن بخشی از اموالش به زندان دارالخلافه رسول شد.[۴]
چندی نگذشت که خلیفه اورا در شغل های دیوانی سرگرم کرد و آیتم مشورت کردن قرار اعطا کرد. و در سال ۳۰۴ قمری توشه دیگر به وزارت گماشت و براین اساس دومی زمان وزارت او به برهه زمانی دو سال اغاز شد. درین زمانه ابوالحسن به مصادره و بدرفتاری با کارگزاران وزیر دیرین پرداخت و پس از مدتی کشمکش و رقابت و دشمنی عامل ها دربار توشه دیگر موجب شد ابوالحسن گزینه اتهام حیله قرار گرفته و از سوی خلیفه عزل و بازداشت خواهد شد.[مستلزم منبع]
یکسری سال بعداز سال ۳۱۱ وزارت برای توشه سوم به زمان 1سال به ابوالحسن علی بن محمد ابن فرات رسید. درین زمان او به بدرفتاری و سرکوب معارضان خویش پرداخت و دست پسرش محسن را در آزار آنها بازگذاشت. این روش دشمنیها با او را بیشتر کرد تا اینکه به وی اتهام شیعهگری زدند و از رابطه او با ابوطاهر جنابی قرمطی حرف گفتند و بهاینترتیب توشه دیگر لحاظ خلیفه درباره وی رجوع و پایین تعقیب قرار گرفت و این توشه وی و پسرش محسن را گردن زدند.[مستلزم منبع]
علی بن محمد بن موسی بن فرات (۲۴۱-۳۱۲ق/۸۵۵-۹۲۴م)، وزیر شیعی مقتدر عباسی و اول شخص از قبیله فرات که به وزارت رسید. او سه توشه به منزلت وزارت رسیده میباشد. در هر جايگاه تغییراتی در خلق و خوی و شیوه وی پدید میآمد که به کلی با یکدیگر متناقض میکند. وی در اولیه عصر وزارت چندان به خیر و عدل و داد خلق و خوی کرد که موجب حمد عموم شد. البته در دومین و به ویژه در سومی دورۀ وزارتش که محسن بن فرات بر دیوانها سر گروهی یافت، به خشونت و قتل و ستم و مصادرۀ اموال عموم و دیوانیان مشغول شد، تا آنجا که عموم چنان از وی کینه ورزی یافتند که به دستاویز هجوم قرمطیان به حاجیان، اورا قرمطی خواندند و سنگبارانش کردند و سربازان بهرنج توانستند وی و کارگزارانش را از چنگ عموم مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد برهانند.
شروع فعالیت در دستگاه خلافت
اخوی ابوالحسن علی، احمد در حکومت عباسیان، مدیریت دیوان خراج و ضیاع بود و وی عمل دیوانی را تحت لحاظ برادرش استارت کرد و بعد از مرگ احمد، به سر کردگی دیوان خراج منصوب شد.[۱] به هنگام مرگ خلیفه مکتفی در ۲۹۵ق وی در دستگاه عباسیان شخص پرنفوذی بود چنانکه که عباس بن حسن جرجرائی وزیر با وی دربارهٔ جانشینی مکتفی مشاوره آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد کرد.[مستلزم منبع]
علی بن محمد با ابراز این لحاظ که نباید کسی را به خلافت نشانید که خویش صاحب و مالک رأی باشد و دستور و نهی نماید، به طرفداری از خلافت المقتدر جعفر بن معتضد خردسال پرداخت، در حالی که قوم ابنجراح به ابنمعتز تمایل داشتند. عاقبت لحاظ ابنفرات پیروز شد و مقتدرِ ۱۳ ساله به خلافت گردهمایی، ولی اندکی آنگاه دوست داران ابنمعتز، مقتدر را از خلافت عزل کردند و ابنفرات و نزدیکان خلیفه مخفی رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد شدند.[مستلزم منبع]
زمان وزارت
علی بن فرات، ۳ توشه به رده وزارت رسید. آراء متفاوتی از نویسندگان و مورّخان درباره وی ابراز کردهاند. در طول وزارتش، گروهی از امیران و دیوانیان بغداد و خادمان خلیفه به دشمنی با وی برانگیخته شد؛ اگرچه به لحاظ می رسد که تشیع وی و رغبت به استعمال از عنصرها شیعی در کارها سیاسی نیز دراین دشمنیها بیتأثیر نبوده شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میباشد.[مستلزم منبع]
اولیه عصر وزارت وی از سال ۲۹۶ تا ۲۹۹ قمری به درازا کشید. پس از اینکه ابن معتز از فعالیت عزل شد، خلیفه نو، مقتدر، به وی پیغامی ارسال کرد و اورا برای برعهده تصاحب کردن منصب وزارت فراخواند. وی در اولیه عصر وزارت چندان به خیر و خوبی و اعطا کرد خلق و خوی کرد که موجب ثنا عموم شد.[۲] اکثری از دوستداران ابن معتز را از زندان شروع کرد و به عاملان خویش نوشت که از آنها درگذرند؛ علاوه بر آن نزد خلیفه به مدد از حسین بن حمدان و ابراهیم بن کیغلغ که به سال ۲۹۶ق به طرفداری از ابن معتز برخاسته و در خلع مقتدر کوشیده بودند، کلام اعلامکرد.[۳] درین زمانه او معاندان متعددی در دربار خلافت داشت که در غایت توانستند حیث خلیفه را از وی برگردانند و براین اساس وی از شغل عزل شد و پس از مصادره شدن بخشی از اموالش به زندان دارالخلافه رسول شد.[۴]
چندی نگذشت که خلیفه اورا در شغل های دیوانی سرگرم کرد و آیتم مشورت کردن قرار اعطا کرد. و در سال ۳۰۴ قمری توشه دیگر به وزارت گماشت و براین اساس دومی زمان وزارت او به برهه زمانی دو سال اغاز شد. درین زمانه ابوالحسن به مصادره و بدرفتاری با کارگزاران وزیر دیرین پرداخت و پس از مدتی کشمکش و رقابت و دشمنی عامل ها دربار توشه دیگر موجب شد ابوالحسن گزینه اتهام حیله قرار گرفته و از سوی خلیفه عزل و بازداشت خواهد شد.[مستلزم منبع]
یکسری سال بعداز سال ۳۱۱ وزارت برای توشه سوم به زمان 1سال به ابوالحسن علی بن محمد ابن فرات رسید. درین زمان او به بدرفتاری و سرکوب معارضان خویش پرداخت و دست پسرش محسن را در آزار آنها بازگذاشت. این روش دشمنیها با او را بیشتر کرد تا اینکه به وی اتهام شیعهگری زدند و از رابطه او با ابوطاهر جنابی قرمطی حرف گفتند و بهاینترتیب توشه دیگر لحاظ خلیفه درباره وی رجوع و پایین تعقیب قرار گرفت و این توشه وی و پسرش محسن را گردن زدند.[مستلزم منبع]
مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بهعنوان پایگاه فرهنگی در برابر تهاجم فرهنگی