تاریخ میلاد و وفات
در منابع سابق شیعه، تاریخ به دنیا آمدن و وفات فاطمه معصومه ذکر نشده میباشد. بهگفته رضا استادی، اول کتابی که در آن، تاریخی مذکور میباشد، نورالآفاق نوشته جواد فرمانرواعبدالعظیمی میباشد[۶] که در سال ۱۳۴۴ق منتشر شد.[۷] درین کتاب، تاریخ به دنیا آمدن حضرت معصومه(س) ۱ ذیالقعده سال ۱۷۳ق و تاریخ وفات وی ۱۰ ربیعالثانی سال ۲۰۱ق نام برده و از آن کتاب به دیگر کتابها راه و روش مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد یافته میباشد؛
[۸] ولی بعضی از علما مانند آیتالله مرعشی نجفی،[۹] آیتالله شبیری زنجانی،[۱۰] رضا استادی[۱۱] و ذبیحالله محلاتی[۱۲] با این لحاظ فرمان روا عبدالعظیمی مخالفت کرده و تاریخهای نام برده درین کتاب را ساختگی آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد دانستهاند.
در روزنگار قانونی کشور ایران روز نخستین ذیالقعده تحت عنوان روز دختر اسم گذاری گردیدهاست.[۱۳]
القاب
معصومه و کریمه اهلبیت(س) کنیههای پر اسم و رسم فاطمه دختر امام کاظم(ع) اند.[۱۴] گفتهاند «معصومه» از روایتی منتسب به امام رضا(ع) دریافت شدهاست.[۱۵] دراین قصه که در زاد المعاد، نوشته محمدباقر مجلسی آمده میباشد، امام رضا(ع) از وی با اسم معصومه خاطر رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد نموده است.[۱۶]
فاطمه معصومه(س) را امروزه «کریمه اهلبیت» هم می خوانند.[۱۷] می گویند این کنیه به خوابی مستند میباشد که سید محمود مرعشی نجفی، بابا آیتالله مرعشی نجفی چشم و در آن یک کدام از ائمه(ع) حضرت معصومه را کریمه اهلبیت شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد خوانده میباشد.[۱۸]
تزویج
به نوشته کتاب ریاحین الشریعه، مشخص و معلوم وجود ندارد که حضرت معصومه(س) تزویج نموده است یا این که خیر و اینکه فرزند داشته میباشد یا این که نه؛[۱۹] اما پر اسم و رسم میباشد که حضرت معصومه(س) هیچ گاه وصلت نکرده میباشد[۲۰] و دلایلی هم برای وصلت نکردن او نام برده میباشد؛ ازجمله گفتهاند: وی بهاین جهت که همتایی برایش پیدا نشد، تزویج نکرد.[۲۱] همینطور یعقوبی، تاریخنگار قرن سوم هجری، نوشته میباشد: امام کاظم(ع) وصیت کرده بود که هیچیک از دخترانش وصلت نکنند؛[۲۲] البته بهاین کلام گونه های کردهاند که اینگونه سفارشی در وصیتطومارای که کُلینی در کتاب الکافی از امام کاظم(ع) نقل کرده،[۲۳] نیامده میباشد.[۲۴] برخی از دانشمندان نیز تزویج نکردن حضرت معصومه(س) و خواهرانش را شدت اختناق حکومت عباسیان بهویژه هارون و مأمون دانستهاند.[۲۵]
مهاجرت به جمهوری اسلامی ایران، ورود به قم و درگذشت
برپایه کتاب تاریخ قم، حضرت معصومه برای دیدار برادرش امام رضا(ع) از مدینه راهی کشور ایران شد.[۲۶] مبتنی بر نقلی که باقر شریف قَرَشی تاریخپژوه شیعه، از کتاب «جوهرة الکلام فی مدح السادة الاعلام» آورده، برهان هجرت حضرت معصومه(س) به جمهوری اسلامی ایران طومارای بود که امام رضا(ع) برای او نبی بود و در آن از وی منظور بود به نزدش در خراسان برود.[۲۷] امام رضا(ع) در آن فرصت البتهعهدوپیمان مأمون، خلیفه عباسی، بود و در خراسان سکونت داشت. حضرت معصومه میان رویه مریض شد و درگذشت.[۲۸] به اعتقادوباور سید جعفر مرتضی عاملی، حضرت معصومه(س) در ساوه مسموم و در قم شهید شدهاست.[۲۹]
درباره ی انگیزه رفتن وی به قم دو گزارش وجود دارااست: طبق گزارش در آغاز، او در ساوه مریض شد و از همراهانش خواست اورا به قم ببرند.[۳۰] بنابر گزارش دوم که مولف تاریخ قم آن را صحیحخیس دانسته، خویش قمیها از وی خواستند به قم برود.[۳۱]
حضرت معصومه در قم در منزل فردی به اسم موسی بن خَزْرَج اشعری سکونت کرد و بعد از ۱۷ روز درگذشت.[۳۲] لاشه اورا در قبرستانی به اسم بابِلان (بقعه کنونی) دفن کردند.[۳۳] آل سعد بر راز دفن آن حضرت مبتلا اختلاف شدند. سرنوشت تصمیم گرفتند قدرتمند، خادمی که پیرمردی باتقوا بود مراسم تشییع جنازه را اعمال بدهد؛ البته ناگهان دو سوارِ نقاب پوش از سوی کویر مبرهن شدند، بهسرعت مجاورت آمدند و بر وی نماز گزاردند و لاشه را به خاک سپردند؛ بعد از نقطه پايان تدفین، آن دو نقابپوش سوای آنکه با کسی صحبت بزنند، سوار بر اسب گردیده و از آنجا به دور شدند.[۳۴] از فاضل لنکرانی (درگذشت: ۱۳۸۶ش) نقل گردیده است که بعید وجود ندارد این دو سوار از امامان بوده باشند.[۳۵]
تاریخ میلاد و وفات
در منابع سابق شیعه، تاریخ به دنیا آمدن و وفات فاطمه معصومه ذکر نشده میباشد. بهگفته رضا استادی، اول کتابی که در آن، تاریخی مذکور میباشد، نورالآفاق نوشته جواد فرمانرواعبدالعظیمی میباشد[۶] که در سال ۱۳۴۴ق منتشر شد.[۷] درین کتاب، تاریخ به دنیا آمدن حضرت معصومه(س) ۱ ذیالقعده سال ۱۷۳ق و تاریخ وفات وی ۱۰ ربیعالثانی سال ۲۰۱ق نام برده و از آن کتاب به دیگر کتابها راه و روش مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد یافته میباشد؛
[۸] ولی بعضی از علما مانند آیتالله مرعشی نجفی،[۹] آیتالله شبیری زنجانی،[۱۰] رضا استادی[۱۱] و ذبیحالله محلاتی[۱۲] با این لحاظ فرمان روا عبدالعظیمی مخالفت کرده و تاریخهای نام برده درین کتاب را ساختگی آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد دانستهاند.
در روزنگار قانونی کشور ایران روز نخستین ذیالقعده تحت عنوان روز دختر اسم گذاری گردیدهاست.[۱۳]
القاب
معصومه و کریمه اهلبیت(س) کنیههای پر اسم و رسم فاطمه دختر امام کاظم(ع) اند.[۱۴] گفتهاند «معصومه» از روایتی منتسب به امام رضا(ع) دریافت شدهاست.[۱۵] دراین قصه که در زاد المعاد، نوشته محمدباقر مجلسی آمده میباشد، امام رضا(ع) از وی با اسم معصومه خاطر رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد نموده است.[۱۶]
فاطمه معصومه(س) را امروزه «کریمه اهلبیت» هم می خوانند.[۱۷] می گویند این کنیه به خوابی مستند میباشد که سید محمود مرعشی نجفی، بابا آیتالله مرعشی نجفی چشم و در آن یک کدام از ائمه(ع) حضرت معصومه را کریمه اهلبیت شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد خوانده میباشد.[۱۸]
تزویج
به نوشته کتاب ریاحین الشریعه، مشخص و معلوم وجود ندارد که حضرت معصومه(س) تزویج نموده است یا این که خیر و اینکه فرزند داشته میباشد یا این که نه؛[۱۹] اما پر اسم و رسم میباشد که حضرت معصومه(س) هیچ گاه وصلت نکرده میباشد[۲۰] و دلایلی هم برای وصلت نکردن او نام برده میباشد؛ ازجمله گفتهاند: وی بهاین جهت که همتایی برایش پیدا نشد، تزویج نکرد.[۲۱] همینطور یعقوبی، تاریخنگار قرن سوم هجری، نوشته میباشد: امام کاظم(ع) وصیت کرده بود که هیچیک از دخترانش وصلت نکنند؛[۲۲] البته بهاین کلام گونه های کردهاند که اینگونه سفارشی در وصیتطومارای که کُلینی در کتاب الکافی از امام کاظم(ع) نقل کرده،[۲۳] نیامده میباشد.[۲۴] برخی از دانشمندان نیز تزویج نکردن حضرت معصومه(س) و خواهرانش را شدت اختناق حکومت عباسیان بهویژه هارون و مأمون دانستهاند.[۲۵]
مهاجرت به جمهوری اسلامی ایران، ورود به قم و درگذشت
برپایه کتاب تاریخ قم، حضرت معصومه برای دیدار برادرش امام رضا(ع) از مدینه راهی کشور ایران شد.[۲۶] مبتنی بر نقلی که باقر شریف قَرَشی تاریخپژوه شیعه، از کتاب «جوهرة الکلام فی مدح السادة الاعلام» آورده، برهان هجرت حضرت معصومه(س) به جمهوری اسلامی ایران طومارای بود که امام رضا(ع) برای او نبی بود و در آن از وی منظور بود به نزدش در خراسان برود.[۲۷] امام رضا(ع) در آن فرصت البتهعهدوپیمان مأمون، خلیفه عباسی، بود و در خراسان سکونت داشت. حضرت معصومه میان رویه مریض شد و درگذشت.[۲۸] به اعتقادوباور سید جعفر مرتضی عاملی، حضرت معصومه(س) در ساوه مسموم و در قم شهید شدهاست.[۲۹]
درباره ی انگیزه رفتن وی به قم دو گزارش وجود دارااست: طبق گزارش در آغاز، او در ساوه مریض شد و از همراهانش خواست اورا به قم ببرند.[۳۰] بنابر گزارش دوم که مولف تاریخ قم آن را صحیحخیس دانسته، خویش قمیها از وی خواستند به قم برود.[۳۱]
حضرت معصومه در قم در منزل فردی به اسم موسی بن خَزْرَج اشعری سکونت کرد و بعد از ۱۷ روز درگذشت.[۳۲] لاشه اورا در قبرستانی به اسم بابِلان (بقعه کنونی) دفن کردند.[۳۳] آل سعد بر راز دفن آن حضرت مبتلا اختلاف شدند. سرنوشت تصمیم گرفتند قدرتمند، خادمی که پیرمردی باتقوا بود مراسم تشییع جنازه را اعمال بدهد؛ البته ناگهان دو سوارِ نقاب پوش از سوی کویر مبرهن شدند، بهسرعت مجاورت آمدند و بر وی نماز گزاردند و لاشه را به خاک سپردند؛ بعد از نقطه پايان تدفین، آن دو نقابپوش سوای آنکه با کسی صحبت بزنند، سوار بر اسب گردیده و از آنجا به دور شدند.[۳۴] از فاضل لنکرانی (درگذشت: ۱۳۸۶ش) نقل گردیده است که بعید وجود ندارد این دو سوار از امامان بوده باشند.[۳۵]

آشنایی با مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد؛ بررسی جایگاه مذهبی، فرهنگی و اجتماعی این مسجد