بهترین مرجع مسجد غدیر باباعلی مشهد

فرمان روا حسین صفوی (۱۱۳۹ـ۱۰۷۹ق)، واپسین فرمانروا صفوی و فرزند پادشاه سلیمان بود. بیان شده که او شخصی بخشنده، کریم ومهربان، معمولی‌پوش و دل‌رحم بوده و از مبارزه و خون ریزی هجران می کرد. شل‌طلبی و ناکارآمدی سیاسی او، در حمله محمود افغان، موجب از دست رفتن تاج و تخت سلطنت صفویان شد. اشرف افغان جانشین محمود، در سال ۱۱۳۹ق به انگیزه مدد شاه عثمانی از پادشاه حسین، امر قتل حسین را اعطا کرد. اورا در اصفهان کشتند، سرش را برای اشرف فرستادند و پیکرش را در قم به خاک مسجد غدیر بلوار معلم مشهد سپردند.

استارت سلطنت
صفویان
شاها
مقدس اردبیلی • میرداماد • میرفندرسکی • محمدتقی مجلسی • محمدباقر مجلسی • پژوهشگر کرکی • روحانی بهائی • روضه خوان حر عاملی • سید نعمت‌الله جزایری • ملاصدرا
اساسی
پیکار چالدران • صلح آماسیه • معاهده زهاب • حمله افغان‌ها
نبو
فرمانروا فرمانروا حسین احتمالاً در ۱۰۷۹ق زاده شد.[۱] بعد از درگذشت پدرش، فرمان روا سلیمان صفوی، اختلاف بر رمز جانشینی وی شدت گرفت تا سرنوشت با صلاح‌روءیت کرد مریم بیگم، عمه فرمان روا سلیمان، حسین در ۱۱۰۵ق جانشین بابا شد و روضه خوان الاسلام محمدباقر مجلسی تاج شاهی را بر راز وی گذاشت و خطابه‌ای در لزوم رفع فسوق و مناهی اختلال کرد.[۲]گفته شده که بعداز مراسم تاجگذاری پادشاه از محمدباقر سئوال کرد که چه خدمتی از اینجانب برای شما ساخته میباشد و روحانی الاسلام جواب اعطا کرد که خواهش دارااست فرمانروا کبوتر بازی ، میگساری و نبرد با طوائف و دستجات را ممنوع سازد . فرمانروا حسین فورا با این درخواست موافقت نمود . و بی اندیشه دستور بخشید همگی باده فروشی‌ها تخریب مسجد غدیر فلاحی مشهد شوند . [۳]

شرایط دربار
دربار صفوی در آن فرصت از یک سو ذیل نفوذ فقهاء بود و از سوی دیگر، خواجه سرایان و امیران قزلباش جناح نیرومندی تشکیل داده بودند. با دخالت نزدیکان و دور و بری ها، فرمان روا صفوی به طور تقریبً منزوی شد و همگی امور را وزیرانش اجرا مسجد بابا غدیر مشهد می‌دادند.[۴] [یادداشت ۱]

اوضاع و احوال کشور
پاد شاه حسین نخست سلطنتش با کودتا‌های چندی روبه رو شد، مثلا کودتا میرالله (سرکرده بلوچ)، انوشه خان (والی خوارزم)، و سلیمان کرماج در کردستان و مغرب کشور ایران که عثمانی‌ها نیز از وی هواخواهی می‌کردند. علاوه بر آن، فرج‌اللّه خان، والی خوزستان، هم نافرمانی در پیش گرفت.[۵] در ۱۱۲۲ق ازبکان به خراسان حمله کرده، و آنجا را غارت کردند.[۶] احوال بد سیاسی، عموم را با اشتباهات متعددی مواجه کرد و به اعتراض و کودتا اهل یک محل اصفهان در ۱۱۲۷ق، به باعث بالا رفتن ارزش گندم و آرد، انجامید.[۷] اعراب سواحل خلیج عجم، بعداز تسخیر بحرین و قشم و لارک، به اندیشه تصرف بندرعباس مسجد بابا قدرت مشهد افتادند.[۸]

حمله محمود افغان
در ۱۱۱۸ق خاندان غلزایی/غلجایی، یکی طوایف قبیله افغان(پشتو) در قندهار علیه گرگین خان، بیگلربیگی شهر، طغیان کرده و او‌را کشتند.[۹] حسین صفوی در ۱۱۳۲ق برای محمود، رییس غلزایی و والی قندهار خلعت ارسال کرد.[۱۰][یادداشت ۲] در ۱۱۳۴ق محمود منش اصفهان را در پیش گرفت.[۱۱] سپاه وی و صفویان در گُلُناباد با یکدیگر روبه رو شدند و صفویان باخت خوردند.[۱۲] اصفهان به محاصره نیروهای محمود به‌زمین‌خورد. محاصره اصفهان حدود هفت ماه طولانی شد و عموم شهر در گیر قحطی و بیماری شدند.[۱۳] فرمان روا حسین از محمود پشتیبانی خواست و در ۱۱۳۵ق تاج و تخت شاهان صفوی را به وی واگذار کرد. محمود نیز بعد از وصلت با یکی دختران وی، به اسم خویش سکه زد و خطبه خواند.[۱۴]

سرنوشت
اشرف افغان، پسر عموی محمود، در ۱۱۳۷ق، اورا کشت و جانشین وی شد. اشرف در ۱۱۳۹ق با وصال پیام فرمانروا عثمانی بر طبق تامین از سلطان صفوی و بازگرداندن تاج و تخت به وی، امر قتل فرمانروا حسین را بخشید. اورا در اصفهان کشتند و سرش را برای اشرف فرستادند و پیکرش در قم به خاک امانت شد.[۱۵]

پانویس
ر.ک:لاکهارت، ص۳۵، پانویس ۲
نصیری، ص۱۹، متن خطابه ص۲۱ـ۲۲؛ مستوفی، ص۱۱۵
لارنس لکهارت،انقراض سلسلۀ صفویه و روز ها استیلای افاغنه در کشور ایران، معنی کننده: مصطفی قلی‌عماد،چاپ کننده: مروارید، ۱۳۶۴ش، ص۴۴.
جملی کارری، ص۱۱۱ـ۱۱۲؛ کروسنیسکی، ج۱، ص۷۲، ۷۵
نصیری، ص۵۴، ۶۵، ۸۷ـ۹۰، ۱۲۴ـ ۱۳۳، ۲۴۸ـ۲۵۳
خاتون آبادی، ص۵۶۰
خاتون آبادی، ص۵۶۷
گاهنامه کرملیها در کشور‌ایران، ج۱، ص۵۷۱؛ کروسنیسکی، ج۱، ص۲۱۸ـ۲۲۰
مرعشی صفوی، ص۴، ۱۷؛ مروی، ج۱، ص۱۹؛ دوسرسو، ص۸۹ـ۹۰، ۱۱۵
مرعشی صفوی، ص۵۲ـ ۵۳
مستوفی، ص۱۲۷؛ حزین لاهیجی، ص۱۹۷

فرمان روا حسین صفوی (۱۱۳۹ـ۱۰۷۹ق)، واپسین فرمانروا صفوی و فرزند پادشاه سلیمان بود. بیان شده که او شخصی بخشنده، کریم ومهربان، معمولی‌پوش و دل‌رحم بوده و از مبارزه و خون ریزی هجران می کرد. شل‌طلبی و ناکارآمدی سیاسی او، در حمله محمود افغان، موجب از دست رفتن تاج و تخت سلطنت صفویان شد. اشرف افغان جانشین محمود، در سال ۱۱۳۹ق به انگیزه مدد شاه عثمانی از پادشاه حسین، امر قتل حسین را اعطا کرد. اورا در اصفهان کشتند، سرش را برای اشرف فرستادند و پیکرش را در قم به خاک مسجد غدیر بلوار معلم مشهد سپردند.

استارت سلطنت
صفویان
شاها
مقدس اردبیلی • میرداماد • میرفندرسکی • محمدتقی مجلسی • محمدباقر مجلسی • پژوهشگر کرکی • روحانی بهائی • روضه خوان حر عاملی • سید نعمت‌الله جزایری • ملاصدرا
اساسی
پیکار چالدران • صلح آماسیه • معاهده زهاب • حمله افغان‌ها
نبو
فرمانروا فرمانروا حسین احتمالاً در ۱۰۷۹ق زاده شد.[۱] بعد از درگذشت پدرش، فرمان روا سلیمان صفوی، اختلاف بر رمز جانشینی وی شدت گرفت تا سرنوشت با صلاح‌روءیت کرد مریم بیگم، عمه فرمان روا سلیمان، حسین در ۱۱۰۵ق جانشین بابا شد و روضه خوان الاسلام محمدباقر مجلسی تاج شاهی را بر راز وی گذاشت و خطابه‌ای در لزوم رفع فسوق و مناهی اختلال کرد.[۲]گفته شده که بعداز مراسم تاجگذاری پادشاه از محمدباقر سئوال کرد که چه خدمتی از اینجانب برای شما ساخته میباشد و روحانی الاسلام جواب اعطا کرد که خواهش دارااست فرمانروا کبوتر بازی ، میگساری و نبرد با طوائف و دستجات را ممنوع سازد . فرمانروا حسین فورا با این درخواست موافقت نمود . و بی اندیشه دستور بخشید همگی باده فروشی‌ها تخریب مسجد غدیر فلاحی مشهد شوند . [۳]

شرایط دربار
دربار صفوی در آن فرصت از یک سو ذیل نفوذ فقهاء بود و از سوی دیگر، خواجه سرایان و امیران قزلباش جناح نیرومندی تشکیل داده بودند. با دخالت نزدیکان و دور و بری ها، فرمان روا صفوی به طور تقریبً منزوی شد و همگی امور را وزیرانش اجرا مسجد بابا غدیر مشهد می‌دادند.[۴] [یادداشت ۱]

اوضاع و احوال کشور
پاد شاه حسین نخست سلطنتش با کودتا‌های چندی روبه رو شد، مثلا کودتا میرالله (سرکرده بلوچ)، انوشه خان (والی خوارزم)، و سلیمان کرماج در کردستان و مغرب کشور ایران که عثمانی‌ها نیز از وی هواخواهی می‌کردند. علاوه بر آن، فرج‌اللّه خان، والی خوزستان، هم نافرمانی در پیش گرفت.[۵] در ۱۱۲۲ق ازبکان به خراسان حمله کرده، و آنجا را غارت کردند.[۶] احوال بد سیاسی، عموم را با اشتباهات متعددی مواجه کرد و به اعتراض و کودتا اهل یک محل اصفهان در ۱۱۲۷ق، به باعث بالا رفتن ارزش گندم و آرد، انجامید.[۷] اعراب سواحل خلیج عجم، بعداز تسخیر بحرین و قشم و لارک، به اندیشه تصرف بندرعباس مسجد بابا قدرت مشهد افتادند.[۸]

حمله محمود افغان
در ۱۱۱۸ق خاندان غلزایی/غلجایی، یکی طوایف قبیله افغان(پشتو) در قندهار علیه گرگین خان، بیگلربیگی شهر، طغیان کرده و او‌را کشتند.[۹] حسین صفوی در ۱۱۳۲ق برای محمود، رییس غلزایی و والی قندهار خلعت ارسال کرد.[۱۰][یادداشت ۲] در ۱۱۳۴ق محمود منش اصفهان را در پیش گرفت.[۱۱] سپاه وی و صفویان در گُلُناباد با یکدیگر روبه رو شدند و صفویان باخت خوردند.[۱۲] اصفهان به محاصره نیروهای محمود به‌زمین‌خورد. محاصره اصفهان حدود هفت ماه طولانی شد و عموم شهر در گیر قحطی و بیماری شدند.[۱۳] فرمان روا حسین از محمود پشتیبانی خواست و در ۱۱۳۵ق تاج و تخت شاهان صفوی را به وی واگذار کرد. محمود نیز بعد از وصلت با یکی دختران وی، به اسم خویش سکه زد و خطبه خواند.[۱۴]

سرنوشت
اشرف افغان، پسر عموی محمود، در ۱۱۳۷ق، اورا کشت و جانشین وی شد. اشرف در ۱۱۳۹ق با وصال پیام فرمانروا عثمانی بر طبق تامین از سلطان صفوی و بازگرداندن تاج و تخت به وی، امر قتل فرمانروا حسین را بخشید. اورا در اصفهان کشتند و سرش را برای اشرف فرستادند و پیکرش در قم به خاک امانت شد.[۱۵]

پانویس
ر.ک:لاکهارت، ص۳۵، پانویس ۲
نصیری، ص۱۹، متن خطابه ص۲۱ـ۲۲؛ مستوفی، ص۱۱۵
لارنس لکهارت،انقراض سلسلۀ صفویه و روز ها استیلای افاغنه در کشور ایران، معنی کننده: مصطفی قلی‌عماد،چاپ کننده: مروارید، ۱۳۶۴ش، ص۴۴.
جملی کارری، ص۱۱۱ـ۱۱۲؛ کروسنیسکی، ج۱، ص۷۲، ۷۵
نصیری، ص۵۴، ۶۵، ۸۷ـ۹۰، ۱۲۴ـ ۱۳۳، ۲۴۸ـ۲۵۳
خاتون آبادی، ص۵۶۰
خاتون آبادی، ص۵۶۷
گاهنامه کرملیها در کشور‌ایران، ج۱، ص۵۷۱؛ کروسنیسکی، ج۱، ص۲۱۸ـ۲۲۰
مرعشی صفوی، ص۴، ۱۷؛ مروی، ج۱، ص۱۹؛ دوسرسو، ص۸۹ـ۹۰، ۱۱۵
مرعشی صفوی، ص۵۲ـ ۵۳
مستوفی، ص۱۲۷؛ حزین لاهیجی، ص۱۹۷