بهترین مرجع مسجد غدیر باباعلی مشهد

(قرن ۵ قمری) از مفسران و محدثانی میباشد که اثرها زیادی در ذکر فضائل اهل‌بیت(ع) تألیف نموده است. وی به‌تیتر یک فقید سنی و حنفی شناخته می گردد؛ ولی بعضا محققان احتمال داده‌اند که شیعه بوده و به جهت تقیه خویش را سنی معرفی کرده‌با‌شد. مهم ترین تاثیر اورا شواهد التنزیل می دانند که در آن به تبیین مناقب و فضیلت ها امام علی(ع) و اهل‌بیت(ع) پرداخته میباشد. او در سال ۴۸۳ق یا این که ۴۹۰ق در نیشابور درگذشت.معرفی.ابوالقاسم عبیدالله بن عبدالله حَسْکانی دارای شهرت به قاضی حسکانی یا این که ابن‌الحذاء از مفسران و محدثان قرن ۵ق میباشد.[۱] وی اثر ها زیادی در ذکر فضائل اهل‌بیت(ع) نوشته مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میباشد.[۲]

تاریخ‌نگاران و تفصیل‌اوضاع و احوال‌نویسان، اورا عالمی سنی و حنفی برمی‌شمارند.[۳] سید بن طاووس نیز در کتاب الاقبال، اورا یکی‌از بزرگان جمهور مذکور میباشد.[۴] مولفٔ ریاض العلما از تعریف ابن‌طاووس اینگونه برداشت کرده که از حیث وی قاضی حسکانی سنی بوده میباشد؛[۵] البته خویشِ وی احتمال داده میباشد که حسکانی شیعه بوده میباشد و به‌ادله تقیه، خویش را سنی معرفی می‌نموده است.[۶] شمس‌الدین ذهبی، محدث و مورخ اهل‌سنت قرن هشتم قمری، کتاب «تصحیح خبر رد الشمس لعلی(ع)» تاثیر حسکانی را استدلال شیعه بودن و تبحر وی در حدیث دانسته میباشد.[۷] جلال‌الدین سیوطی (۸۴۹-۹۱۱ق) نیز او‌را عالمی شیعه آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد معرفی نموده است.[۸]

حسکانی را معلم ابومحمد حسینی قائنی، از مشایخ روحانی اثرگذار (درگذشت: ۴۱۳ق) و ادب بن حسن طبرسی (درگذشت: ۵۴۸ق)،[۹] و معلم مهدی بن ابی‌حرب از مشایخ احمد بن علی طبرسی(قرن ۶ق)[۱۰] می دانند. تاریخ درگذشت حسکانی را در ۴۸۳ق[۱۱] یا این که ۴۹۰ق[۱۲] در نیشابور رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد دانسته‌اند.

تألیفات.تعداد تألیفات قاضی حسکانی را بالغ بر صد تیتر بیان کرده‌اند.[۱۳] یک کدام از این اثر ها کتاب شواهد التنزیل میباشد که در آن، مولف تحت ۲۱۰ آیه قرآن به ذکر مناقب و فضیلت ها امام علی(ع) و اهل‌بیت(ع) پرداخته میباشد.[۱۴] وی نخست این تاثیر فصل‌هایی را به ذکر فضائل امام علی(ع)، برتری امام علی(ع) در خواندن قرآن، حق تقدم امام علی(ع) بر صحابه در توده‌آوری قرآن، معرفی امام علی(ع) به‌تیتر فقیه‌ترین شخص به تعبیروتفسیر و کثرت آیه ها در شأن امام علی(ع) تخصیص داده میباشد.[۱۵] آورده شده که شخصی از فرقه کَرّامیه (فرقه‌ای حنفی) در نیشابور منکر وجود آیه‌ای از قرآن در شأن امام علی(ع) و اهل‌بیت(ع) شد و قاضی حسکانی در جواب بدین داعیه، کتاب شواهد التنزیل را شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد نوشت.[۱۶]

ضمن این تاثیر، وی در کتابی به اسم دعاء الهداة الی أداء حق الموالاة، احادیث مرتبط با حادثه غدیر را عده نموده است.[۱۷] از سایر اثراتی که برای وی نام برده میباشد، می‌اقتدار بدین کتاب‌ها اشاره نمود: «تصحیح خبر رد الشمس لعلی(ع) و ترغیم النواصب الشمس»،[۱۸] [یادداشت ۱] «خصائص أمیرالمؤمنین(ع) اینجانب القرآن المبین»،[۱۹] «ترفیع علی(ع) علی منکب النبی(ص)»،[۲۰][یادداشت ۲] «رسالة فی أنّ أمیرالمؤمنین(ع) هو أول اینجانب أسلم»، «إثبات النفاق لأهل النصب و الشقاق»، «الإرشاد فی إثبات نسب الأحفاد» و «طیب الفطرة فی حبّ العترة»[۲۱]

پانویس
روضه خوان، «پیشگفتار»، در شواهدالتنزیل، ۱۳۸۰ش، ص۶.
طباطبایی، الغدیر فی التراث الإسلامی، ۱۳۷۴ش، ص۱۰۰.
طباطبایی، الغدیر فی التراث الإسلامی، ۱۳۷۴ش، ص۱۰۰؛ قزوینی، حدیث الثقلین فی کتاب ها أهل السنة، ۱۴۲۰ق، ص۵۶.
ابن طاووس، إقبال الاعمال، ۱۳۶۷ش، ج۲، ص۴۵۹.
افندی، ریاض العلماء، ۱۴۰۱ق، ج۳، ص۲۵۶.
افندی، ریاض العلماء، ۱۴۰۱ق، ج۳، ص۲۹۹؛ آقابزرگ تهرانی، الذریعه، ۱۴۰۸ق، ج۸، ص۱۹۶.
ذهبی، تذکرة الحفاظ، ۱۴۱۹ق، ج۳،‌ ص۲۵۸.
سیوطی، طبقات الحفاظ، ۱۴۱۴ق، ص۴۴۲.
حیدری، قرآن و مصونیت از تحریف، ۱۳۹۲ش، ص۷۸؛ افندی، ریاض العلماء، ۱۴۰۱ق، ج۵، ص۵۲۱.
آقابزرگ تهرانی، الذریعه، ۱۴۰۸ق، ج۴، ص۱۹۵.
طباطبایی، أهل البیت علیهم السلام فی المکتبة العربیة، ۱۳۷۵ش، ص۱۱۱.
روضه خوان، «پیشگفتار»، در شواهدالتنزیل، ص۷.
سبحانی، موسوعة طبقات الفقهاء، ۱۴۱۸ق، ج۵، ص۲۲۱.
حسکانی، شواهدالتنزیل، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۴۸۵.
شیخ، «پیشگفتار»، در شواهد التنزیل، ۱۳۸۰ش، ص۹.
رحمتی، «حکم دهنده حسکانی و تفاسیر سابق امامیه»، ص۸۵.
تقی‌زاده داوری، تصویر امامان شیعه در دایرة المعارف اسلام، ۱۳۸۵ش، ج۱، ص۵۴.
آقابزرگ تهرانی، الذریعه، ۱۴۰۸ق، ج۴، ص۱۹۴.
ابن‌شهرآشوب، معالم العلماء، ۱۳۴۰ش، ص۷۸؛ آقابزرگ تهرانی، الذریعه، ۱۴۰۸ق، ج۷، ص۱۶۶.
مهریزی و ربانی، امام علی(ع) از دید دانشوارن، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۲۸۴.
طباطبایی، الغدیر فی التراث الإسلامی، ۱۳۷۴ش، ص۱۰۰.
یادداشت
ابن‌شهرآشوب این کتاب را با اسم «مسألة فی تصحیح رد الشمس و ترغیم نواصب الشمس» ضبط نموده است. (ابن‌شهرآشوب، معالم العلماء، ۱۳۴۰ش، ص۷۸.)
در برخی منابع اسم این کتاب «رسالة فی صعوده(ع) علی منکب النبی(ص) لکسر الأصنام علی الکعبة» ضبط گردیده‌است. (طباطبایی، الغدیر فی التراث الإسلامی، ۱۳۷۴ش، ص۱۰۰.)
منابع
آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعة إلی تصانیف الشیعة، قم، اسماعیلیان، ۱۴۰۸ق.
ابن‌طاووس، علی بن موسی، إقبال الأعمال، طهران،‌ دار الکتب الإسلامیة. ۱۳۶۷ش.
افندی، عبدالله بن عیسی‌بیگ، ریاض العلماء و حیاض الفضلاء، قم، کتابخانه همگانی حضرت آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی، ۱۴۰۱ق.
تقی‌زاده داوری، محمود، تصویر امامان شیعه در دایرة المعارف اسلام، قم، شیعه‌شناسی. ۱۳۸۵ش.
حسکانی، عبیدالله بن عبدالله، شواهد التنزیل لقواعد التفضیل فی الآیات النازلة فی أهل البیت، طهران، وزارة الثقافة و الإرشاد الإسلامی، ۱۴۱۱ق/۱۹۹۰م.
حیدری، کمال، قرآن و مصونیت از تحریف، ترجمٖهٔ مجموعه مترجمان، طهران، تکثیر مشعر، ۱۳۹۲ش.
ذهبی، شمس‌الدین، تذکرة الحفاظ، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۹ق/۱۹۹۸م.
رحمتی، محمدکاظم، «حکم دهنده حسکانی و تفاسیر قدیمی امامیه معرفی و انتقاد»، کتاب ماه آئین، شماره ۶۳ و ۶۴، دی و بهمن ۱۳۸۱ش.
شیخ، احمد، «پیشگفتار»، شواهد التنزیل لقواعد التفضیل فی الآیات النازلة فی أهل البیت، تألیف عبیدالله بن عبدالله حسکانی، قم،‌ دار الهدی، ۱۳۸۰ش.
سبحانی تبریزی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، قم، مؤسسه امام راست گو(ع)، ۱۴۱۸ق

(قرن ۵ قمری) از مفسران و محدثانی میباشد که اثرها زیادی در ذکر فضائل اهل‌بیت(ع) تألیف نموده است. وی به‌تیتر یک فقید سنی و حنفی شناخته می گردد؛ ولی بعضا محققان احتمال داده‌اند که شیعه بوده و به جهت تقیه خویش را سنی معرفی کرده‌با‌شد. مهم ترین تاثیر اورا شواهد التنزیل می دانند که در آن به تبیین مناقب و فضیلت ها امام علی(ع) و اهل‌بیت(ع) پرداخته میباشد. او در سال ۴۸۳ق یا این که ۴۹۰ق در نیشابور درگذشت.معرفی.ابوالقاسم عبیدالله بن عبدالله حَسْکانی دارای شهرت به قاضی حسکانی یا این که ابن‌الحذاء از مفسران و محدثان قرن ۵ق میباشد.[۱] وی اثر ها زیادی در ذکر فضائل اهل‌بیت(ع) نوشته مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میباشد.[۲]

تاریخ‌نگاران و تفصیل‌اوضاع و احوال‌نویسان، اورا عالمی سنی و حنفی برمی‌شمارند.[۳] سید بن طاووس نیز در کتاب الاقبال، اورا یکی‌از بزرگان جمهور مذکور میباشد.[۴] مولفٔ ریاض العلما از تعریف ابن‌طاووس اینگونه برداشت کرده که از حیث وی قاضی حسکانی سنی بوده میباشد؛[۵] البته خویشِ وی احتمال داده میباشد که حسکانی شیعه بوده میباشد و به‌ادله تقیه، خویش را سنی معرفی می‌نموده است.[۶] شمس‌الدین ذهبی، محدث و مورخ اهل‌سنت قرن هشتم قمری، کتاب «تصحیح خبر رد الشمس لعلی(ع)» تاثیر حسکانی را استدلال شیعه بودن و تبحر وی در حدیث دانسته میباشد.[۷] جلال‌الدین سیوطی (۸۴۹-۹۱۱ق) نیز او‌را عالمی شیعه آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد معرفی نموده است.[۸]

حسکانی را معلم ابومحمد حسینی قائنی، از مشایخ روحانی اثرگذار (درگذشت: ۴۱۳ق) و ادب بن حسن طبرسی (درگذشت: ۵۴۸ق)،[۹] و معلم مهدی بن ابی‌حرب از مشایخ احمد بن علی طبرسی(قرن ۶ق)[۱۰] می دانند. تاریخ درگذشت حسکانی را در ۴۸۳ق[۱۱] یا این که ۴۹۰ق[۱۲] در نیشابور رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد دانسته‌اند.

تألیفات.تعداد تألیفات قاضی حسکانی را بالغ بر صد تیتر بیان کرده‌اند.[۱۳] یک کدام از این اثر ها کتاب شواهد التنزیل میباشد که در آن، مولف تحت ۲۱۰ آیه قرآن به ذکر مناقب و فضیلت ها امام علی(ع) و اهل‌بیت(ع) پرداخته میباشد.[۱۴] وی نخست این تاثیر فصل‌هایی را به ذکر فضائل امام علی(ع)، برتری امام علی(ع) در خواندن قرآن، حق تقدم امام علی(ع) بر صحابه در توده‌آوری قرآن، معرفی امام علی(ع) به‌تیتر فقیه‌ترین شخص به تعبیروتفسیر و کثرت آیه ها در شأن امام علی(ع) تخصیص داده میباشد.[۱۵] آورده شده که شخصی از فرقه کَرّامیه (فرقه‌ای حنفی) در نیشابور منکر وجود آیه‌ای از قرآن در شأن امام علی(ع) و اهل‌بیت(ع) شد و قاضی حسکانی در جواب بدین داعیه، کتاب شواهد التنزیل را شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد نوشت.[۱۶]

ضمن این تاثیر، وی در کتابی به اسم دعاء الهداة الی أداء حق الموالاة، احادیث مرتبط با حادثه غدیر را عده نموده است.[۱۷] از سایر اثراتی که برای وی نام برده میباشد، می‌اقتدار بدین کتاب‌ها اشاره نمود: «تصحیح خبر رد الشمس لعلی(ع) و ترغیم النواصب الشمس»،[۱۸] [یادداشت ۱] «خصائص أمیرالمؤمنین(ع) اینجانب القرآن المبین»،[۱۹] «ترفیع علی(ع) علی منکب النبی(ص)»،[۲۰][یادداشت ۲] «رسالة فی أنّ أمیرالمؤمنین(ع) هو أول اینجانب أسلم»، «إثبات النفاق لأهل النصب و الشقاق»، «الإرشاد فی إثبات نسب الأحفاد» و «طیب الفطرة فی حبّ العترة»[۲۱]

پانویس
روضه خوان، «پیشگفتار»، در شواهدالتنزیل، ۱۳۸۰ش، ص۶.
طباطبایی، الغدیر فی التراث الإسلامی، ۱۳۷۴ش، ص۱۰۰.
طباطبایی، الغدیر فی التراث الإسلامی، ۱۳۷۴ش، ص۱۰۰؛ قزوینی، حدیث الثقلین فی کتاب ها أهل السنة، ۱۴۲۰ق، ص۵۶.
ابن طاووس، إقبال الاعمال، ۱۳۶۷ش، ج۲، ص۴۵۹.
افندی، ریاض العلماء، ۱۴۰۱ق، ج۳، ص۲۵۶.
افندی، ریاض العلماء، ۱۴۰۱ق، ج۳، ص۲۹۹؛ آقابزرگ تهرانی، الذریعه، ۱۴۰۸ق، ج۸، ص۱۹۶.
ذهبی، تذکرة الحفاظ، ۱۴۱۹ق، ج۳،‌ ص۲۵۸.
سیوطی، طبقات الحفاظ، ۱۴۱۴ق، ص۴۴۲.
حیدری، قرآن و مصونیت از تحریف، ۱۳۹۲ش، ص۷۸؛ افندی، ریاض العلماء، ۱۴۰۱ق، ج۵، ص۵۲۱.
آقابزرگ تهرانی، الذریعه، ۱۴۰۸ق، ج۴، ص۱۹۵.
طباطبایی، أهل البیت علیهم السلام فی المکتبة العربیة، ۱۳۷۵ش، ص۱۱۱.
روضه خوان، «پیشگفتار»، در شواهدالتنزیل، ص۷.
سبحانی، موسوعة طبقات الفقهاء، ۱۴۱۸ق، ج۵، ص۲۲۱.
حسکانی، شواهدالتنزیل، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۴۸۵.
شیخ، «پیشگفتار»، در شواهد التنزیل، ۱۳۸۰ش، ص۹.
رحمتی، «حکم دهنده حسکانی و تفاسیر سابق امامیه»، ص۸۵.
تقی‌زاده داوری، تصویر امامان شیعه در دایرة المعارف اسلام، ۱۳۸۵ش، ج۱، ص۵۴.
آقابزرگ تهرانی، الذریعه، ۱۴۰۸ق، ج۴، ص۱۹۴.
ابن‌شهرآشوب، معالم العلماء، ۱۳۴۰ش، ص۷۸؛ آقابزرگ تهرانی، الذریعه، ۱۴۰۸ق، ج۷، ص۱۶۶.
مهریزی و ربانی، امام علی(ع) از دید دانشوارن، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۲۸۴.
طباطبایی، الغدیر فی التراث الإسلامی، ۱۳۷۴ش، ص۱۰۰.
یادداشت
ابن‌شهرآشوب این کتاب را با اسم «مسألة فی تصحیح رد الشمس و ترغیم نواصب الشمس» ضبط نموده است. (ابن‌شهرآشوب، معالم العلماء، ۱۳۴۰ش، ص۷۸.)
در برخی منابع اسم این کتاب «رسالة فی صعوده(ع) علی منکب النبی(ص) لکسر الأصنام علی الکعبة» ضبط گردیده‌است. (طباطبایی، الغدیر فی التراث الإسلامی، ۱۳۷۴ش، ص۱۰۰.)
منابع
آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعة إلی تصانیف الشیعة، قم، اسماعیلیان، ۱۴۰۸ق.
ابن‌طاووس، علی بن موسی، إقبال الأعمال، طهران،‌ دار الکتب الإسلامیة. ۱۳۶۷ش.
افندی، عبدالله بن عیسی‌بیگ، ریاض العلماء و حیاض الفضلاء، قم، کتابخانه همگانی حضرت آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی، ۱۴۰۱ق.
تقی‌زاده داوری، محمود، تصویر امامان شیعه در دایرة المعارف اسلام، قم، شیعه‌شناسی. ۱۳۸۵ش.
حسکانی، عبیدالله بن عبدالله، شواهد التنزیل لقواعد التفضیل فی الآیات النازلة فی أهل البیت، طهران، وزارة الثقافة و الإرشاد الإسلامی، ۱۴۱۱ق/۱۹۹۰م.
حیدری، کمال، قرآن و مصونیت از تحریف، ترجمٖهٔ مجموعه مترجمان، طهران، تکثیر مشعر، ۱۳۹۲ش.
ذهبی، شمس‌الدین، تذکرة الحفاظ، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۹ق/۱۹۹۸م.
رحمتی، محمدکاظم، «حکم دهنده حسکانی و تفاسیر قدیمی امامیه معرفی و انتقاد»، کتاب ماه آئین، شماره ۶۳ و ۶۴، دی و بهمن ۱۳۸۱ش.
شیخ، احمد، «پیشگفتار»، شواهد التنزیل لقواعد التفضیل فی الآیات النازلة فی أهل البیت، تألیف عبیدالله بن عبدالله حسکانی، قم،‌ دار الهدی، ۱۳۸۰ش.
سبحانی تبریزی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، قم، مؤسسه امام راست گو(ع)، ۱۴۱۸ق