بهترین مرجع مسجد غدیر باباعلی مشهد

ذاتی و عرضی در آئین
نوشته‌ی علمی «ذاتی و عرضی در آیین» آغاز در سال ۱۳۷۷ش در خبر نامه کیان به چاپ رسید.[۱۲۶] و آن‌گاه در کتاب توسعه و گسترش تجارب نبوی نیز مسجد غدیر بلوار معلم مشهد چاپ شد.[۱۲۷]

سروش آئین را به دو نصیب ذاتی و عرضی تقسیم می‌نماید. از حیث وی خدا اهدافی دارااست که به عبارتی ذاتیات آیین میباشد.[۱۲۸] از نظر سروش ذاتی آن چیزهایی میباشند که نمی‌توانستند نباشند.[۱۲۹] اسلام به ذاتیاتش اسلام میباشد خیر به عرضیاتش و مسلمانی در گرو التزام و اعتقادوباور به ذاتیات مسجد غدیر فلاحی مشهد میباشد.[۱۳۰]

معبود برای ذکر، تفهیم و علم آموزی هدف ها خویش از زبانی خاص به کارگیری می‌نماید که همگی از عرضیات آیین می‌باشند.[۱۲۸] عرضیات آیین چیزهایی میباشند که می‌توانستند نباشند.[۱۲۹] سروش اعتقاد دارد خلال لهجه اسلام، تمدن اسلام نیز عربی میباشد؛ این که قرآن از حوران سیه‌دیده در پردیس،[۱۳۱] بومی در چادر‌ها[۱۳۲] سفارش به نگریستن به خلقت شتر[۱۳۳] و اکثری مفاد از تمدن عربی که در قرآن گزینه به کار گیری قرار گرفته، همگی عرضی مسجد بابا غدیر مشهد می‌باشند.[۱۳۴]

معارضان این عقیده معتقدند عرضی‌های بخش اعظمی وجود دارااست که خویش بخشی از پیام مهم آئین را به یاروهمدم داراست.[۱۳۵] قرآن از روزنه بیان قصه‌های اقوام قبل، اهدافی را دنبال نموده و درصدد تبلیغ پیام خود میباشد.[۱۳۵] معارضان ذاتی و عرضی معتقدند در هر روایت و اتفاق، در هر مبارزه و صلح، حکمتی وجود داشته میباشد.[۱۳۵] همینطور ذات و گوهر آئین در عرضیات آیین تجلی می‌نماید و عدم وجود عرضیات، بازدارنده تجلی و ظهور آیین بی نقص میباشد.[۱۳۵] از دید معارضان خیر صرفا تغییر تحول ذاتیات آیین به نفی آیین خواهد انجامید، بلکه تغییر‌و تحول عرضیات آیین و انکار آن ها نیز به تغییر تحول آیین و تحریف آن سبب مسجد بابا قدرت مشهد میشود.[۱۳۵]

برخی منتقدان معتقدند سروش ترازو مستحکمی برای تفکیک ذاتی و عرضی ارائه نمی‌نماید.[۱۳۶] منتقدان معتقدند ذاتی و عرضی براساس پندار باستانی می‌باشند و در تامل امروزی به کارگیری کم کم از آنان به کارگیری میگردد. نگاه امروزی پدیدارشناسانه به آئین خواهد بود که در آن تاریخ و نمود آیین، خویش ذات آن می‌باشند.[۱۳۶]

آئین اقلی و بخش اعظمی
«آئین اقلی و بخش اعظمی» مسئله سخنرانی بود که عبدالکریم سروش در گردآوری دانشجو ها اهل ایران در مونترال کانادا در اسفند ۱۳۷۵ش نقص‌ کرد.[۱۳۷] این مورد در سال ۱۳۷۷ش در خبر نامه کیان با تیتر «آئین اقلی و بخش اعظمی» به چاپ رسید.[۱۳۸] همینطور در کتاب پیشرفت تجربیات نبوی نیز چاپ شد.[۱۳۹] سروش درین عقیده اعتقاد دارد آیه «الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ آیینَکُمْ؛ امروز، آیین شما‌را بدون نقص کردم» برای اشاره به تکمیل، آمده میباشد و خیر جامع بودن.[۱۴۰] همینطور آیه اشاره به اکمال حداقلی دارااست و خیر حداکثری؛ بدین مفهوم که دست کم موردنیاز هدایت به عموم داده گردیده‌است البته حداکثر ممکن در تکامل تدریجی و گسترش تاریخی آتی اسلام پدید خواهد آمد.[۱۴۱]

آئین اقلی از لحاظ سروش بدین مفهوم میباشد که در حالتی که آیین را دنیایی بدانیم، آئین واجد احکامی میباشد که با اقل حالت معیشتی آدمی وفق میدهد و قابل اجراست و در شرایطی‌که آئین را اخروی بدانیم، معدود‌ترین خوشبختی اخروی را ممکن می‌سازد.[۱۴۲] سروش در آیین حداقلی به حرف غزالی استناد می‌نماید که عالم را چنان سامان می دهیم که آخرت‌گرایان بتوانند آخرت خویش را تأمین نمایند و مابقی کارها عالم بر ذمه عقلای خویشاوندان میباشد.[۱۴۳] سروش درین عقیده اعتقاد دارد احکام فقاهتی همگی عرضی میباشند.[۱۴۴]

معارضان این عقیده معتقدند مسیر منطقی برای یافتن قلمرو آئین، مراجعه به خویش «آئین» میباشد، خیر گمانه‌زنی‌ها و حدسیات.[۱۴۵] اینان معتقدند بشر مؤمن، پیرو مشخص و معلوم کردن انتظار خویش از آیین وجود ندارد، بلکه می بایست ببیند آئین از او چه انتظاراتی داراست.[۱۴۵] بشر بعد از آنکه به «حقانیت آئین» پی پیروزی و به آن «ایمان» آورد، نزدیک به و گستره احکام و معارف فقهی، خواهد ماند.[۱۴۵]

برخی از معارضان نیز معتقدند آیین قصدی بر بسیاری بودن ندارد؛ بعضی کارها را به آدم‌ها و عقل انسانی واگذار نموده است و قوت اسلام و فقه اسلامی در همین میباشد؛ چون ذکر بخش اعظمی و جایی برای دوراندیشی بشری نادیده گرفتن، عدم تطابق پذیری اسلام با مجال‌ها و جای ‌های گوناگون را به‌دنبال داراست، که‌این قضیه با جهانی و جاودانی بودن اسلام ناسازگار میباشد.[۱۴۶]

پانویس
«کندوکاو در گستردن اوضاع و آرای سروش به لهجه خودش»، وب سایت عبدالکریم سروش.
««عبدالکریم» تعیین اینجانب بود، «سروش» سفارش آقای حداد»، مقر انصاف.
«مستند عبدالکریم سروش: معرفت و مدارا»، وبسایت یوتیوب.
«کندوکاو در تفصیل حال و روز و آرای سروش به گویش خودش»، تارنما عبدالکریم سروش.
«کندوکاو در تفصیل اوضاع و احوال و آرای سروش به گویش خودش»، تارنما عبدالکریم سروش.
«مستند عبدالکریم سروش: معرفت و مدارا»، وبسایت یوتیوب.
«کندوکاو در گستردن وضع و اوضاع و آرای سروش به گویش خودش»، تارنما عبدالکریم سروش.
مرتضوی، «سروش»، ص۱۵۶.
«کندوکاو در تفصیل اوضاع و آرای سروش به گویش خودش»، وبسایت عبدالکریم سروش.
«دریغا که زمان قهوه میل کردن با پوپر از دست رفت»، وبسایت عبدالکریم سروش.
«عبدالکریم سروش که می باشد؟ ایدئولوگ روز گذشته، اپوزیسیون امروز»، وبسایت روی داد ۲۴.
مرتضوی، «سروش»، ص۱۵۷.
بهنود، «سروش یکی صد اثرگزار فقیه»، تارنما عبدالکریم سروش.
«اعلام‌کرد وگویی با پزشک سروش به مناسبت اخذ پاداش اراسموس» وبسایت عبدالکریم سروش.
«مستند عبدالکریم سروش: معرفت و مدارا»، تارنما یوتیوب.
«تیم کتاب‌ها»، وبسایت عبدالکریم سروش
«عبدالکریم سروش»، پرتال جامع علم ها انسانی.
«کندوکاو در تفصیل وضع و آرای سروش به گویش خودش»، وبسایت عبدالکریم سروش.
نرم‌افزار پرگار، مناظره‌های انقلاب، دو مهمان چهل سال آن گاه، قسمت اولیه، وبسایت یوتیوب.
«مستند عبدالکریم سروش: معرفت و مدارا»، وبسایت یوتیوب.
سهیمی، «پزشک معالج عبدالکریم سروش با منتقدانش چه می‌نماید» وبسایت صدانت
«یک‌توشه انقلاب فرهنگی کافی بود»، وب سایت عبدالکریم سروش.
«روایتی از مناظره های داغ سال 60»، تارنما روشن.
« دوم خرداد ماه به ضرروزیان کیان به انتها رسید» وبسایت عبدالکریم سروش.
قوچانی، «سروش در معیار»، تارنما عبدالکریم سروش.
«ما، هم به قرآن نگاه نقدی داریم و هم به نبی»، تارنما زیتون.
«ما، هم به قرآن نگاه نقدی داریم و هم به فرستاده»، وب سایت زیتون.
«عبدالکریم سروش پیرو عبور از آئین وجود ندارد»، مذاکره با سروش دباغ.، وب سایت زیتون.
«نومعتزلی هستم»، تارنما اصطلاح.
رفیعی، «مَرَجَ البَحرین؛ رؤیای سروش، قصه شبستری»، تارنما زیتون.
مرتضوی، «سروش»، ص۱۵۳.
مرتضوی، «سروش»، ص۱۵۳.
مولوی، مثنوی معنوی، ۱۳۷۶ش، برگه سی و یک.
« دریغا که زمان قهوه تناول کردن با پوپر از دست رفت» تارنما عبدالکریم سروش.
«کندوکاو در گستردن حال و روز و آرای سروش به لهجه خودش»، وبسایت عبدالکریم سروش.
«کندوکاو در گستردن وضع و آرای سروش به گویش خودش»، وبسایت عبدالکریم سروش.
«ورژن بدون نقص گفتگوی صدای ایالات متحده با عبدالکریم سروش»، تارنما یوتیوب.
سروش، توسعه و گسترش تجارب نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۲۴.
«کتاب مثنوی معنوی، تصحیح عبدالکریم سروش»، وب سایت عرش کتاب.
سروش، گلستان مثنوی یا این که گلستان معنوی
«ورژن بی نقص گفتگوی صدای ایالات متحده با عبدالکریم سروش»، وب سایت یوتیوب.
قوچانی، «گزارشی از نقدهای متقابل روحانیان و سروش»، پرتال جامع علم ها انسانی.
قوچانی، «گزارشی از نقدهای متقابل روحانیان و سروش»، پرتال جامع علم ها انسانی.
قوچانی، «سروش در واحد سنجش»، وبسایت عبدالکریم سروش.
قوچانی، «سروش در واحد سنجش»، تارنما عبدالکریم سروش.
سروش، «سقف معیشت بر ردیف شریعت»، ص۲۶.
سروش، «سقف معیشت بر ردیف شریعت»، ص۲۷.
سروش، «سقف معیشت بر ردیف شریعت»، ص۲۸.
سروش، «سقف معیشت بر ردیف شریعت»، ص۲۹.
سروش، «سقف معیشت بر ردیف شریعت»، ص۲۷.
قوچانی، «گزارشی از نقدهای متقابل روحانیان و سروش»، پرتال جامع علم ها انسانی.
«برخورد آیت الله علیدوست به ادعاهای سروش علیه حوزه و روحانیت»، خبرگزاری رسا
سروش، «آفتاب روز قبل و کیمیای امروز»، ص۴.
سروش، «مدرس مطهری، احیاکننده‌ای راستین در بعدازظهر تازه»، ص۳۷-۴۴.
سروش، «معلم مطهری، احیاکننده‌ای راستین در بعد از ظهر تازه»، ص۴۴.
سروش، «گفتار نو از پزشک سروش به مناسبت سالگرد شهید شدن مرحوم مرتضی مطهری»، شبکه تلگرام عبدالکریم سروش.
سروش، توسعه و گسترش تجربیات نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۶۹.
سروش، «نوشته پزشک معالج سروش در وصف آیت‌الله منتظری»، وبسایت همبستگی.
سروش، «فقه در معیار»، ص۱۷.
سروش، «فقه در میزان»، ص۱۷.
سروش، «فقه در میزان»، ص۱۷.
اپلیکیشن پرگار، مناظره‌های انقلاب، دو مهمان چهل سال آن‌گاه، قسمت اولیه، وب سایت یوتیوب.
«برخورد پزشک معالج سروش به عیب گیری آیت الله علیدوست»، خبرگزاری قانونی حوزه
اپلیکیشن پرگار، مناظره‌های انقلاب، دو مهمان چهل سال آن‌گاه، نصیب اولیه، وب سایت یوتیوب.
سروش، «آیین و دنیای تازه»، پرتال جامع علم ها انسانی.
سروش، «آیین و دنیای تازه»، پرتال جامع علم ها انسانی.
سروش، سخنرانی سلوک دیندارانه در دنیا امروزی، جلسه۱.، وب سایت آپارات.
«مستند عبدالکریم سروش: معرفت و مدارا»، وبسایت یوتیوب.
سروش، «آئین در دنیای امروزی به کجا می‌رود»، ص۹۲.
سروش، «سنت و پر‌نور‌فکری شرعی»، ص۹.
سروش، «آیین در دنیای امروزی به کجا می‌رود»، ص۹۳.
سروش، «سلوک دیندارانه در دنیا امروزی» جلسه۴۰. وب سایت آپارات.
«سلوک دیندارانه در عالم امروزی»، وب سایت آپارات.
«عبدالکریم سروش که می باشد؟ ایدئولوگ روز قبل، اپوزیسیون امروز»، تارنما اتفاق افتاد ۲۴.
سروش، «۱۰سال حصر و سالگرد ۴۲ سال»، شبکه تلگرام عبدالکریم سروش.
«متن بی نقص طومار عبدالکریم سروش به آیت الله خامنه ای»، وبسایت رادیو فردا
سروش، «متن بدون نقص طومار عبدالکریم سروش»، وبسایت بی بی سی فارسی.
نرم‌افزار پرگار، مناظره‌های انقلاب، دو مهمان چهل سال سپس، قسمت اولیه، تارنما یوتیوب.
سروش، سخنرانی «چهلمین سالگرد انقلاب بهمنی»، تارنما یوتیوب.
سروش، «۱۰سال حصر و سالگرد ۴۲ سال»، شبکه تلگرام عبدالکریم سروش.
مرتضوی، «سروش»، ص۱۶۴.
پرگار: مناظره‌های انقلاب، دو مهمان، چهل سال بعد از آن، نصیب دوم، وب سایت یوتیوب
«مستند عبدالکریم سروش: معرفت و مدارا»، وب سایت یوتیوب.
سروش، «امام و عزت مسلمین»، پرتال جامع علم ها انسانی
«عبدالکریم سروش که می باشد؟ ایدئولوگ روز گذشته، اپوزیسیون امروز»، تارنما روی داد ۲۴.
سروش، سخنرانی «چهلمین سالگرد انقلاب بهمنی»، وب سایت یوتیوب
آیین یک اقتدار میباشد، وبسایت زیتون.
شش نکته‌ی سنجش‌گرانه در امر عقیده‌ی «آیین و اقتدار» سروش، وب سایت زیتون؛ سوال‌های محمدرضا جلایی‌پور از معلم سروش، وبسایت انصاف نیوز.
نیم چهره پزشک سروش، وبسایت محمد نصر اصفهانی.
علیدوست، آئین و حکمت، تارنما سلسبیل.
نصر اصفهانی، نیم صورت پزشک سروش.، وب سایت محمد نصر اصفهانی.
یک سوال از آقای سروش، وب سایت مهرنیوز.
مرتضوی، «سروش»، ص۱۵۸.
مرتضوی، «سروش»، ص۱۵۸.
سروش، توسعه و گسترش تجارب نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۳.
سروش، «قبض و توسعه و گسترش تئوریک شریعت»، ص۱۸.
سروش، «قبض و توسعه و گسترش تئوریک شریعت»، ص۱۸.
باقی، «پرسشی که همچنان بی جواب ماند»، وبسایت عمادالدین باقی.
جوادی آملی، شریعت در آینه معرفت: نظارت و عیب گیری عقیده قبض و پیشرفت تئوریک شریعت، ۱۳۷۸ش.
سبحانی، «تحلیلی از: پیشرفت و قبض تئوریک شریعت یا این که عقیده تکامل معرفت فقهی»
مصباح یزدی، «سلسله درسهایی درباره معرفت شرعی(۴): انتقاد و نظارت دلیل «قبض و گسترش تئوریک شریعت»
لاریجانی، «نقدی بر نوشته‌ی‌علمی «گسترش و قبض تئوریک شریعت»»
مصباح یزدی، «سلسله درسهایی درباره معرفت فقهی (4): انتقاد و پژوهش برهان قبض و پیشرفت تئوریک شریعت»، ص۱۲.
سروش، توسعه و گسترش تجربیات نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۶۵.
سروش، توسعه تجربیات نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۱۷.
طاهری، «پیشرفت تجارب نبوی در بوته انتقاد»، ص۴۱.
منتظری، سفیر حق و صفیر وحی، ۱۳۸۷ش، ص۴۰–۴۱.
«قضیه وحی: با نگاهی به مکاتبات آیت الله سبحانی و پزشک سروش»، ، تارنما پاتوق کتاب فردا.
سروش، صحبت محمد رؤیای محمد، (محمد (ص) راوی رؤیاهای رسولانه ۲)، ۱۳۹۷ش، ص۱۱۰.
سروش، سخن محمد رؤیای محمد، (محمد (ص) راوی رؤیاهای رسولانه ۵)، ۱۳۹۷ش، ص ۱۹۲.
آرمین، «پاسخی به دکتر معالج سروش»، راس دایرةالمعارف گران قدر اسلامی.
«مناظره نخستین سروش با عبدالعلی تاجر»، تارنما نوانیشی فقهی.
سروش، پیشرفت تجارب نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۷۴.
«ما، هم به قرآن نگاه نقدی داریم و هم به رسول»،، وبسایت زیتون.
سروش، گسترش تجارب نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۷۳–۷۵.
«ما، هم به قرآن نگاه نقدی داریم و هم به فرستاده»، وبسایت زیتون.
سروش، سخنرانی «امام علی (ع) در نهج البلاغه»، وبسایت یوتیوب.
بهمن‌پور، «نگاه کن که را به قتل که دلشاد می کنی»، ص۸۲۷.
فاضلی، «نادرنگری»، ص۸۳.
سبحانی، جعفر، «خاتمیت، جدا وحی تشریعی: جواب آیت‌الله سبحانی به دکتر معالج سروش»، مقر حوزه.
فاضلی، «نادرنگری»، ص۸۷.
«اوصاف پارسیان، ورژن متنی» وب سایت تبیان.
سروش، حکمت و معیشت، محل کار ابتدا، ۱۳۸۸ش، ص۱.
سروش، حکمت و معیشت، محل کار ابتدا، ۱۳۸۸ش، ص۲.
«متن بدون نقص کتاب اوصاف پارسایان پزشک عبدالکریم سروش»
«ذاتی و عرضی در آیین»، کیان ۱۳۷۷ش، شماره۴۲.
سروش، توسعه و گسترش تجارب نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۴۷–۶۲.
سروش، توسعه و گسترش تجربیات نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۴۶.
سروش، «برشانه غول‌ها ایستاده‌ایم»، ص۱۲۰.
سروش، توسعه و گسترش تجربیات نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۲۰.
سوره رخداد، ایه۲۲.
سوره الرحمن، آیه۷۲.
سوره غاشیه، آیه۱۷.
سروش، پیشرفت تجارب نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۳۳.
طالبی، «نقدی بر نوشته‌ی‌علمی ذاتی و عرضی در آیین» مقر حوزه.
«عبدالکریم سروش که می باشد؟ ایدئولوگ روز قبل، اپوزیسیون امروز»، وبسایت اتفاق افتاد ۲۴.
سروش، توسعه تجربیات نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۴۷.
«آئین اقلی و بخش اعظمی»، کیان ۱۳۷۷ش، شماره۴۱.
سروش، پیشرفت تجارب نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۴۷–۶۲.
سروش، توسعه تجارب نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۶۰.
سروش، پیشرفت تجربیات نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۱۷.
سروش، توسعه و گسترش تجارب نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۵۱.
پرگار: مناظره‌های انقلاب، دو مهمان، چهل سال آن گاه، قسمت دوم، تارنما یوتیوب
«مستند عبدالکریم سروش: معرفت و مدارا»، تارنما یوتیوب.
«کلیه دلایل ابطال‌پذیر موافقان آئین حداقلی»، وب سایت آیت الله خامنه‌ای.
هاشمی، «عقیده آئین اقلی و کمال آئین» مقر حوزه.
منابع

ذاتی و عرضی در آئین
نوشته‌ی علمی «ذاتی و عرضی در آیین» آغاز در سال ۱۳۷۷ش در خبر نامه کیان به چاپ رسید.[۱۲۶] و آن‌گاه در کتاب توسعه و گسترش تجارب نبوی نیز مسجد غدیر بلوار معلم مشهد چاپ شد.[۱۲۷]

سروش آئین را به دو نصیب ذاتی و عرضی تقسیم می‌نماید. از حیث وی خدا اهدافی دارااست که به عبارتی ذاتیات آیین میباشد.[۱۲۸] از نظر سروش ذاتی آن چیزهایی میباشند که نمی‌توانستند نباشند.[۱۲۹] اسلام به ذاتیاتش اسلام میباشد خیر به عرضیاتش و مسلمانی در گرو التزام و اعتقادوباور به ذاتیات مسجد غدیر فلاحی مشهد میباشد.[۱۳۰]

معبود برای ذکر، تفهیم و علم آموزی هدف ها خویش از زبانی خاص به کارگیری می‌نماید که همگی از عرضیات آیین می‌باشند.[۱۲۸] عرضیات آیین چیزهایی میباشند که می‌توانستند نباشند.[۱۲۹] سروش اعتقاد دارد خلال لهجه اسلام، تمدن اسلام نیز عربی میباشد؛ این که قرآن از حوران سیه‌دیده در پردیس،[۱۳۱] بومی در چادر‌ها[۱۳۲] سفارش به نگریستن به خلقت شتر[۱۳۳] و اکثری مفاد از تمدن عربی که در قرآن گزینه به کار گیری قرار گرفته، همگی عرضی مسجد بابا غدیر مشهد می‌باشند.[۱۳۴]

معارضان این عقیده معتقدند عرضی‌های بخش اعظمی وجود دارااست که خویش بخشی از پیام مهم آئین را به یاروهمدم داراست.[۱۳۵] قرآن از روزنه بیان قصه‌های اقوام قبل، اهدافی را دنبال نموده و درصدد تبلیغ پیام خود میباشد.[۱۳۵] معارضان ذاتی و عرضی معتقدند در هر روایت و اتفاق، در هر مبارزه و صلح، حکمتی وجود داشته میباشد.[۱۳۵] همینطور ذات و گوهر آئین در عرضیات آیین تجلی می‌نماید و عدم وجود عرضیات، بازدارنده تجلی و ظهور آیین بی نقص میباشد.[۱۳۵] از دید معارضان خیر صرفا تغییر تحول ذاتیات آیین به نفی آیین خواهد انجامید، بلکه تغییر‌و تحول عرضیات آیین و انکار آن ها نیز به تغییر تحول آیین و تحریف آن سبب مسجد بابا قدرت مشهد میشود.[۱۳۵]

برخی منتقدان معتقدند سروش ترازو مستحکمی برای تفکیک ذاتی و عرضی ارائه نمی‌نماید.[۱۳۶] منتقدان معتقدند ذاتی و عرضی براساس پندار باستانی می‌باشند و در تامل امروزی به کارگیری کم کم از آنان به کارگیری میگردد. نگاه امروزی پدیدارشناسانه به آئین خواهد بود که در آن تاریخ و نمود آیین، خویش ذات آن می‌باشند.[۱۳۶]

آئین اقلی و بخش اعظمی
«آئین اقلی و بخش اعظمی» مسئله سخنرانی بود که عبدالکریم سروش در گردآوری دانشجو ها اهل ایران در مونترال کانادا در اسفند ۱۳۷۵ش نقص‌ کرد.[۱۳۷] این مورد در سال ۱۳۷۷ش در خبر نامه کیان با تیتر «آئین اقلی و بخش اعظمی» به چاپ رسید.[۱۳۸] همینطور در کتاب پیشرفت تجربیات نبوی نیز چاپ شد.[۱۳۹] سروش درین عقیده اعتقاد دارد آیه «الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ آیینَکُمْ؛ امروز، آیین شما‌را بدون نقص کردم» برای اشاره به تکمیل، آمده میباشد و خیر جامع بودن.[۱۴۰] همینطور آیه اشاره به اکمال حداقلی دارااست و خیر حداکثری؛ بدین مفهوم که دست کم موردنیاز هدایت به عموم داده گردیده‌است البته حداکثر ممکن در تکامل تدریجی و گسترش تاریخی آتی اسلام پدید خواهد آمد.[۱۴۱]

آئین اقلی از لحاظ سروش بدین مفهوم میباشد که در حالتی که آیین را دنیایی بدانیم، آئین واجد احکامی میباشد که با اقل حالت معیشتی آدمی وفق میدهد و قابل اجراست و در شرایطی‌که آئین را اخروی بدانیم، معدود‌ترین خوشبختی اخروی را ممکن می‌سازد.[۱۴۲] سروش در آیین حداقلی به حرف غزالی استناد می‌نماید که عالم را چنان سامان می دهیم که آخرت‌گرایان بتوانند آخرت خویش را تأمین نمایند و مابقی کارها عالم بر ذمه عقلای خویشاوندان میباشد.[۱۴۳] سروش درین عقیده اعتقاد دارد احکام فقاهتی همگی عرضی میباشند.[۱۴۴]

معارضان این عقیده معتقدند مسیر منطقی برای یافتن قلمرو آئین، مراجعه به خویش «آئین» میباشد، خیر گمانه‌زنی‌ها و حدسیات.[۱۴۵] اینان معتقدند بشر مؤمن، پیرو مشخص و معلوم کردن انتظار خویش از آیین وجود ندارد، بلکه می بایست ببیند آئین از او چه انتظاراتی داراست.[۱۴۵] بشر بعد از آنکه به «حقانیت آئین» پی پیروزی و به آن «ایمان» آورد، نزدیک به و گستره احکام و معارف فقهی، خواهد ماند.[۱۴۵]

برخی از معارضان نیز معتقدند آیین قصدی بر بسیاری بودن ندارد؛ بعضی کارها را به آدم‌ها و عقل انسانی واگذار نموده است و قوت اسلام و فقه اسلامی در همین میباشد؛ چون ذکر بخش اعظمی و جایی برای دوراندیشی بشری نادیده گرفتن، عدم تطابق پذیری اسلام با مجال‌ها و جای ‌های گوناگون را به‌دنبال داراست، که‌این قضیه با جهانی و جاودانی بودن اسلام ناسازگار میباشد.[۱۴۶]

پانویس
«کندوکاو در گستردن اوضاع و آرای سروش به لهجه خودش»، وب سایت عبدالکریم سروش.
««عبدالکریم» تعیین اینجانب بود، «سروش» سفارش آقای حداد»، مقر انصاف.
«مستند عبدالکریم سروش: معرفت و مدارا»، وبسایت یوتیوب.
«کندوکاو در تفصیل حال و روز و آرای سروش به گویش خودش»، تارنما عبدالکریم سروش.
«کندوکاو در تفصیل اوضاع و احوال و آرای سروش به گویش خودش»، تارنما عبدالکریم سروش.
«مستند عبدالکریم سروش: معرفت و مدارا»، وبسایت یوتیوب.
«کندوکاو در گستردن وضع و اوضاع و آرای سروش به گویش خودش»، تارنما عبدالکریم سروش.
مرتضوی، «سروش»، ص۱۵۶.
«کندوکاو در تفصیل اوضاع و آرای سروش به گویش خودش»، وبسایت عبدالکریم سروش.
«دریغا که زمان قهوه میل کردن با پوپر از دست رفت»، وبسایت عبدالکریم سروش.
«عبدالکریم سروش که می باشد؟ ایدئولوگ روز گذشته، اپوزیسیون امروز»، وبسایت روی داد ۲۴.
مرتضوی، «سروش»، ص۱۵۷.
بهنود، «سروش یکی صد اثرگزار فقیه»، تارنما عبدالکریم سروش.
«اعلام‌کرد وگویی با پزشک سروش به مناسبت اخذ پاداش اراسموس» وبسایت عبدالکریم سروش.
«مستند عبدالکریم سروش: معرفت و مدارا»، تارنما یوتیوب.
«تیم کتاب‌ها»، وبسایت عبدالکریم سروش
«عبدالکریم سروش»، پرتال جامع علم ها انسانی.
«کندوکاو در تفصیل وضع و آرای سروش به گویش خودش»، وبسایت عبدالکریم سروش.
نرم‌افزار پرگار، مناظره‌های انقلاب، دو مهمان چهل سال آن گاه، قسمت اولیه، وبسایت یوتیوب.
«مستند عبدالکریم سروش: معرفت و مدارا»، وبسایت یوتیوب.
سهیمی، «پزشک معالج عبدالکریم سروش با منتقدانش چه می‌نماید» وبسایت صدانت
«یک‌توشه انقلاب فرهنگی کافی بود»، وب سایت عبدالکریم سروش.
«روایتی از مناظره های داغ سال 60»، تارنما روشن.
« دوم خرداد ماه به ضرروزیان کیان به انتها رسید» وبسایت عبدالکریم سروش.
قوچانی، «سروش در معیار»، تارنما عبدالکریم سروش.
«ما، هم به قرآن نگاه نقدی داریم و هم به نبی»، تارنما زیتون.
«ما، هم به قرآن نگاه نقدی داریم و هم به فرستاده»، وب سایت زیتون.
«عبدالکریم سروش پیرو عبور از آئین وجود ندارد»، مذاکره با سروش دباغ.، وب سایت زیتون.
«نومعتزلی هستم»، تارنما اصطلاح.
رفیعی، «مَرَجَ البَحرین؛ رؤیای سروش، قصه شبستری»، تارنما زیتون.
مرتضوی، «سروش»، ص۱۵۳.
مرتضوی، «سروش»، ص۱۵۳.
مولوی، مثنوی معنوی، ۱۳۷۶ش، برگه سی و یک.
« دریغا که زمان قهوه تناول کردن با پوپر از دست رفت» تارنما عبدالکریم سروش.
«کندوکاو در گستردن حال و روز و آرای سروش به لهجه خودش»، وبسایت عبدالکریم سروش.
«کندوکاو در گستردن وضع و آرای سروش به گویش خودش»، وبسایت عبدالکریم سروش.
«ورژن بدون نقص گفتگوی صدای ایالات متحده با عبدالکریم سروش»، تارنما یوتیوب.
سروش، توسعه و گسترش تجارب نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۲۴.
«کتاب مثنوی معنوی، تصحیح عبدالکریم سروش»، وب سایت عرش کتاب.
سروش، گلستان مثنوی یا این که گلستان معنوی
«ورژن بی نقص گفتگوی صدای ایالات متحده با عبدالکریم سروش»، وب سایت یوتیوب.
قوچانی، «گزارشی از نقدهای متقابل روحانیان و سروش»، پرتال جامع علم ها انسانی.
قوچانی، «گزارشی از نقدهای متقابل روحانیان و سروش»، پرتال جامع علم ها انسانی.
قوچانی، «سروش در واحد سنجش»، وبسایت عبدالکریم سروش.
قوچانی، «سروش در واحد سنجش»، تارنما عبدالکریم سروش.
سروش، «سقف معیشت بر ردیف شریعت»، ص۲۶.
سروش، «سقف معیشت بر ردیف شریعت»، ص۲۷.
سروش، «سقف معیشت بر ردیف شریعت»، ص۲۸.
سروش، «سقف معیشت بر ردیف شریعت»، ص۲۹.
سروش، «سقف معیشت بر ردیف شریعت»، ص۲۷.
قوچانی، «گزارشی از نقدهای متقابل روحانیان و سروش»، پرتال جامع علم ها انسانی.
«برخورد آیت الله علیدوست به ادعاهای سروش علیه حوزه و روحانیت»، خبرگزاری رسا
سروش، «آفتاب روز قبل و کیمیای امروز»، ص۴.
سروش، «مدرس مطهری، احیاکننده‌ای راستین در بعدازظهر تازه»، ص۳۷-۴۴.
سروش، «معلم مطهری، احیاکننده‌ای راستین در بعد از ظهر تازه»، ص۴۴.
سروش، «گفتار نو از پزشک سروش به مناسبت سالگرد شهید شدن مرحوم مرتضی مطهری»، شبکه تلگرام عبدالکریم سروش.
سروش، توسعه و گسترش تجربیات نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۶۹.
سروش، «نوشته پزشک معالج سروش در وصف آیت‌الله منتظری»، وبسایت همبستگی.
سروش، «فقه در معیار»، ص۱۷.
سروش، «فقه در میزان»، ص۱۷.
سروش، «فقه در میزان»، ص۱۷.
اپلیکیشن پرگار، مناظره‌های انقلاب، دو مهمان چهل سال آن‌گاه، قسمت اولیه، وب سایت یوتیوب.
«برخورد پزشک معالج سروش به عیب گیری آیت الله علیدوست»، خبرگزاری قانونی حوزه
اپلیکیشن پرگار، مناظره‌های انقلاب، دو مهمان چهل سال آن‌گاه، نصیب اولیه، وب سایت یوتیوب.
سروش، «آیین و دنیای تازه»، پرتال جامع علم ها انسانی.
سروش، «آیین و دنیای تازه»، پرتال جامع علم ها انسانی.
سروش، سخنرانی سلوک دیندارانه در دنیا امروزی، جلسه۱.، وب سایت آپارات.
«مستند عبدالکریم سروش: معرفت و مدارا»، وبسایت یوتیوب.
سروش، «آئین در دنیای امروزی به کجا می‌رود»، ص۹۲.
سروش، «سنت و پر‌نور‌فکری شرعی»، ص۹.
سروش، «آیین در دنیای امروزی به کجا می‌رود»، ص۹۳.
سروش، «سلوک دیندارانه در دنیا امروزی» جلسه۴۰. وب سایت آپارات.
«سلوک دیندارانه در عالم امروزی»، وب سایت آپارات.
«عبدالکریم سروش که می باشد؟ ایدئولوگ روز قبل، اپوزیسیون امروز»، تارنما اتفاق افتاد ۲۴.
سروش، «۱۰سال حصر و سالگرد ۴۲ سال»، شبکه تلگرام عبدالکریم سروش.
«متن بی نقص طومار عبدالکریم سروش به آیت الله خامنه ای»، وبسایت رادیو فردا
سروش، «متن بدون نقص طومار عبدالکریم سروش»، وبسایت بی بی سی فارسی.
نرم‌افزار پرگار، مناظره‌های انقلاب، دو مهمان چهل سال سپس، قسمت اولیه، تارنما یوتیوب.
سروش، سخنرانی «چهلمین سالگرد انقلاب بهمنی»، تارنما یوتیوب.
سروش، «۱۰سال حصر و سالگرد ۴۲ سال»، شبکه تلگرام عبدالکریم سروش.
مرتضوی، «سروش»، ص۱۶۴.
پرگار: مناظره‌های انقلاب، دو مهمان، چهل سال بعد از آن، نصیب دوم، وب سایت یوتیوب
«مستند عبدالکریم سروش: معرفت و مدارا»، وب سایت یوتیوب.
سروش، «امام و عزت مسلمین»، پرتال جامع علم ها انسانی
«عبدالکریم سروش که می باشد؟ ایدئولوگ روز گذشته، اپوزیسیون امروز»، تارنما روی داد ۲۴.
سروش، سخنرانی «چهلمین سالگرد انقلاب بهمنی»، وب سایت یوتیوب
آیین یک اقتدار میباشد، وبسایت زیتون.
شش نکته‌ی سنجش‌گرانه در امر عقیده‌ی «آیین و اقتدار» سروش، وب سایت زیتون؛ سوال‌های محمدرضا جلایی‌پور از معلم سروش، وبسایت انصاف نیوز.
نیم چهره پزشک سروش، وبسایت محمد نصر اصفهانی.
علیدوست، آئین و حکمت، تارنما سلسبیل.
نصر اصفهانی، نیم صورت پزشک سروش.، وب سایت محمد نصر اصفهانی.
یک سوال از آقای سروش، وب سایت مهرنیوز.
مرتضوی، «سروش»، ص۱۵۸.
مرتضوی، «سروش»، ص۱۵۸.
سروش، توسعه و گسترش تجارب نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۳.
سروش، «قبض و توسعه و گسترش تئوریک شریعت»، ص۱۸.
سروش، «قبض و توسعه و گسترش تئوریک شریعت»، ص۱۸.
باقی، «پرسشی که همچنان بی جواب ماند»، وبسایت عمادالدین باقی.
جوادی آملی، شریعت در آینه معرفت: نظارت و عیب گیری عقیده قبض و پیشرفت تئوریک شریعت، ۱۳۷۸ش.
سبحانی، «تحلیلی از: پیشرفت و قبض تئوریک شریعت یا این که عقیده تکامل معرفت فقهی»
مصباح یزدی، «سلسله درسهایی درباره معرفت شرعی(۴): انتقاد و نظارت دلیل «قبض و گسترش تئوریک شریعت»
لاریجانی، «نقدی بر نوشته‌ی‌علمی «گسترش و قبض تئوریک شریعت»»
مصباح یزدی، «سلسله درسهایی درباره معرفت فقهی (4): انتقاد و پژوهش برهان قبض و پیشرفت تئوریک شریعت»، ص۱۲.
سروش، توسعه و گسترش تجربیات نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۶۵.
سروش، توسعه تجربیات نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۱۷.
طاهری، «پیشرفت تجارب نبوی در بوته انتقاد»، ص۴۱.
منتظری، سفیر حق و صفیر وحی، ۱۳۸۷ش، ص۴۰–۴۱.
«قضیه وحی: با نگاهی به مکاتبات آیت الله سبحانی و پزشک سروش»، ، تارنما پاتوق کتاب فردا.
سروش، صحبت محمد رؤیای محمد، (محمد (ص) راوی رؤیاهای رسولانه ۲)، ۱۳۹۷ش، ص۱۱۰.
سروش، سخن محمد رؤیای محمد، (محمد (ص) راوی رؤیاهای رسولانه ۵)، ۱۳۹۷ش، ص ۱۹۲.
آرمین، «پاسخی به دکتر معالج سروش»، راس دایرةالمعارف گران قدر اسلامی.
«مناظره نخستین سروش با عبدالعلی تاجر»، تارنما نوانیشی فقهی.
سروش، پیشرفت تجارب نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۷۴.
«ما، هم به قرآن نگاه نقدی داریم و هم به رسول»،، وبسایت زیتون.
سروش، گسترش تجارب نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۷۳–۷۵.
«ما، هم به قرآن نگاه نقدی داریم و هم به فرستاده»، وبسایت زیتون.
سروش، سخنرانی «امام علی (ع) در نهج البلاغه»، وبسایت یوتیوب.
بهمن‌پور، «نگاه کن که را به قتل که دلشاد می کنی»، ص۸۲۷.
فاضلی، «نادرنگری»، ص۸۳.
سبحانی، جعفر، «خاتمیت، جدا وحی تشریعی: جواب آیت‌الله سبحانی به دکتر معالج سروش»، مقر حوزه.
فاضلی، «نادرنگری»، ص۸۷.
«اوصاف پارسیان، ورژن متنی» وب سایت تبیان.
سروش، حکمت و معیشت، محل کار ابتدا، ۱۳۸۸ش، ص۱.
سروش، حکمت و معیشت، محل کار ابتدا، ۱۳۸۸ش، ص۲.
«متن بدون نقص کتاب اوصاف پارسایان پزشک عبدالکریم سروش»
«ذاتی و عرضی در آیین»، کیان ۱۳۷۷ش، شماره۴۲.
سروش، توسعه و گسترش تجارب نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۴۷–۶۲.
سروش، توسعه و گسترش تجربیات نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۴۶.
سروش، «برشانه غول‌ها ایستاده‌ایم»، ص۱۲۰.
سروش، توسعه و گسترش تجربیات نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۲۰.
سوره رخداد، ایه۲۲.
سوره الرحمن، آیه۷۲.
سوره غاشیه، آیه۱۷.
سروش، پیشرفت تجارب نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۳۳.
طالبی، «نقدی بر نوشته‌ی‌علمی ذاتی و عرضی در آیین» مقر حوزه.
«عبدالکریم سروش که می باشد؟ ایدئولوگ روز قبل، اپوزیسیون امروز»، وبسایت اتفاق افتاد ۲۴.
سروش، توسعه تجربیات نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۴۷.
«آئین اقلی و بخش اعظمی»، کیان ۱۳۷۷ش، شماره۴۱.
سروش، پیشرفت تجارب نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۴۷–۶۲.
سروش، توسعه تجارب نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۶۰.
سروش، پیشرفت تجربیات نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۱۷.
سروش، توسعه و گسترش تجارب نبوی، ۱۳۸۵ش، ص۵۱.
پرگار: مناظره‌های انقلاب، دو مهمان، چهل سال آن گاه، قسمت دوم، تارنما یوتیوب
«مستند عبدالکریم سروش: معرفت و مدارا»، تارنما یوتیوب.
«کلیه دلایل ابطال‌پذیر موافقان آئین حداقلی»، وب سایت آیت الله خامنه‌ای.
هاشمی، «عقیده آئین اقلی و کمال آئین» مقر حوزه.
منابع