حج نیمهتمام امام حسین(ع)
حج نیمهتمام به واپسین حج امام حسین(ع) قبل از اتفاق کربلا اشاره داراست. در برخی نقلهای تاریخی آمده میباشد امام برای اینکه به دست مأموران یزید بن معاویه بازداشت نشود، حج خویش را نا تمام گذاشت و نیتش را از عمره تمتع به عمره مفرده برگرداند و در روز ترویه (۸ ذیالحجه) مکه را به سوی کوفه سوراخ اظهار کرد؛ ولی مبنی بر بعضا شواهد تاریخی و احادیث، امام از به عبارتی آغاز، نیت عمره مفرده داشت و ابدا حج را استارت نکرد تا آن را نا تمام بگذارد؛ چراکه قربانی نکرد و از میقات، احرام نبست و از پیش برای رفتن مهیا مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بود.
پژوهش تاریخی، حدیثی
درباره خروج امام حسین(ع) از مکه دو نگرش وجود دارااست، برخی آن را حج نا تمام نامیدهاند چراکه معتقدند امام حسین(ع) حج خویش را تبدیل به عمره مفرده نموده و از مکه بیرون شد، ولی بنابر نگرش دیگر، امام حسین(ع) از آغاز نیت عمره مفرده کرده بود آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد خیر حج.
روزشمار اتفاق عاشورا
سال ۶۰ قمری
۱۵ رجب مرگ معاویه
۲۸ رجب خروج امام حسین (ع) از مدینه
۳ شعبان ورود امام(ع) به مکه
۱۰ رمضان وصال اول طومارهای کوفیان به امام(ع)
۱۲ رمضان وصال ۱۵۰ طومار از کوفیان به امام(ع) به وسیله قیس بن مُسْهِر، عبدالرحمان ارحبی و عُمارَة سَلُالبته
۱۴رمضان وصول طومار سران و اهل یک محل کوفه به امام(ع) به وسیله هانی بن هانی سبیعی و سعید رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بن عبدالله حنفی
۱۵ رمضان خروج مسلم از مکه به سوی کوفه
۵ شوال ورود مسلم بن عقیل به کوفه
۱۱ ذیالقعده طومار مسلمبن عقیل به امام حسین و دعوت از وی برای داخل شدن به کوفه
۸ ذیحجه خروج امام حسین(ع) از مکه و قیام مسلم بن عقیل در کوفه
۹ ذیحجه شهیدشدن مسلم بن عقیل در کوفه
سال ۶۱ قمری
۱ محرم امداد خواستن امام از عبیدالله بن حر جعفی و عمرو بن قیس شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد در قصر بنیمقاتل
۲ محرم ورود کاروان امام(ع) به کربلا
۳ محرم ورود قدمت بن سعد به کربلا با سپاه چهار هزار نفری
۶ محرم کمک خواستن حبیب بن مظاهر از بنی اسد برای امداد امام حسین(ع) و شکست وی درین مأموریت
۷ محرم بستن آب بر روی امام حسین(ع) و یارانش و پیوستن مسلم بن عوسجه به امام حسین(ع)
۹ محرم ورود شمر بن ذی الجوشن به کربلا و حمایتطومار شمر به فرزندان امالبنین
۹ محرم اعلام مبارزه لشکر قدمت سعد به امام(ع) و مهلت خواستن حضرت از قدمت سعد
۱۰ محرم اتفاق عاشورا و شهیدشدن امام حسین(ع)، اهل بیت(ع) و یارانش
۱۱ محرم جنبش اسرا به سوی کوفه و دفن شهدا بوسیله بنی اسد (از اهل غاضریه)
۱۲ محرم ورود کاروان اسیران کربلا به کوفه (دفن شهدا بنابر نقلی)
۱۹ محرم تکان کاروان اسیران از کوفه به شام
۱ صفر ورود اهل بیت(ع) و راز امام حسین(ع) به شام
۲۰ صفر اربعین حسینی و رجوع و برگشت اهل بیت امام(ع) به کربلا(سازه به نقلی) و مدینه(به نقل دیگر)
نبو
بینش اولیه: عمره تمتع
بنابر یک طریقه عالمان شیعه، امام حسین(ع) ابتدا قصد حج تمتع داشت؛ البته بدون چاره شد آن را نیمهتمام بگذارد. روضه خوان موثر (م ۴۱۳ق) در کتاب الارشاد مینویسد:
«زمانی امام حسین(ع) تصمیم گرفت به عراق برود، منزل آفریدگار را طواف و دربین صفا و مروه تلاش کرد و از اِحرام خویش بیرون شد و آن را عُمره قرار اعطا کرد؛ چون با بازداشتشدن بین مناسک نمیتوانست اجرا حج را به نقطه پايان برساند؛ زیرا میخواستند اورا بازداشت نمایند و نزد یزید بن معاویه ببرند؛ از این روی امام با خانواده خویش و شیعههاِ همراهش از مکه بیرون شدند».[۱]
فتال نیشابوری (م۵۰۸ق) در روضة الواعظین،[۲] روضه خوان طبرسی در اعلام الوری،[۳] سیدمرتضی عسکری[۴] و برخی مُحَدّثان و مورخان[۵] با این لحاظ یاراند.
نگرش دوم: عمره مفرده
بعضی خلاف عهدوپیمان اولیه، گفتهاند امام حسین(ع) برای عمره تمتع مُحرِم نشد و عمره تمتعش را به عمره مفرده تبدیل نکرد، بلکه امام(ع) با عمره مفرده وارد مکه شد و با طوافِ وداع یا این که عمره مفردهٔ ماه ذی الحجه، فارغ از تبدیل نیت، از مکه بیرون شد. برای این لحاظ، شواهدی تاریخی و روایی ارائه شدهاست:
شواهد تاریخی طریقه دوم
۱. امام حسین(ع) از آغاز تصمیم داشت از مکه بیرون خواهد شد و از شهیدشدن خویش در کربلا با خبر بود؛ چراکه قبل از جنبش از مدینه به سوی مکه، در دانا خواب از رسول(ص) شنیده بود: «ای حسین! بیان کننده به همین زودی می بینم که در سرزمینی به اسم کربلا کشته و ذبح میشوی».[۶]
۲. تکان امام از مدینه به مکه، در ماههای عمره مفرده یعنی ماههای رجب و شعبان انجام شده میباشد، خیر در ماههای حج (شوال، ذی القعده و ذی الحجه).[۷]
۳. امام حسین(ع) سه روز گذشته از جنبش، با ابن عباس و محمد حنفیه و بقیه افراد گفتگوهایی کرد و آنها پافشاری میکردند امام از رفتن به عراق پشیمان گردد.[۸] امام به ابن عباس اذعان کرد: «تصمیم گرفتهام درین یکیاز دو روز به جانب عراق جنبش کنم ان شاء الله».[۹] همینطور امام در روز هفتم یعنی یک دیروز از جنبش اظهار کرد: «اینجانب فردا صبح جنبش خواهم کرد ان شاء الله». از این رای زنی فهمیده میگردد که امام قصد حج نداشت، بلکه مقدمات هجرت به عراق را فراهم کرده بود.
حج نیمهتمام امام حسین(ع)
حج نیمهتمام به واپسین حج امام حسین(ع) قبل از اتفاق کربلا اشاره داراست. در برخی نقلهای تاریخی آمده میباشد امام برای اینکه به دست مأموران یزید بن معاویه بازداشت نشود، حج خویش را نا تمام گذاشت و نیتش را از عمره تمتع به عمره مفرده برگرداند و در روز ترویه (۸ ذیالحجه) مکه را به سوی کوفه سوراخ اظهار کرد؛ ولی مبنی بر بعضا شواهد تاریخی و احادیث، امام از به عبارتی آغاز، نیت عمره مفرده داشت و ابدا حج را استارت نکرد تا آن را نا تمام بگذارد؛ چراکه قربانی نکرد و از میقات، احرام نبست و از پیش برای رفتن مهیا مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بود.
پژوهش تاریخی، حدیثی
درباره خروج امام حسین(ع) از مکه دو نگرش وجود دارااست، برخی آن را حج نا تمام نامیدهاند چراکه معتقدند امام حسین(ع) حج خویش را تبدیل به عمره مفرده نموده و از مکه بیرون شد، ولی بنابر نگرش دیگر، امام حسین(ع) از آغاز نیت عمره مفرده کرده بود آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد خیر حج.
روزشمار اتفاق عاشورا
سال ۶۰ قمری
۱۵ رجب مرگ معاویه
۲۸ رجب خروج امام حسین (ع) از مدینه
۳ شعبان ورود امام(ع) به مکه
۱۰ رمضان وصال اول طومارهای کوفیان به امام(ع)
۱۲ رمضان وصال ۱۵۰ طومار از کوفیان به امام(ع) به وسیله قیس بن مُسْهِر، عبدالرحمان ارحبی و عُمارَة سَلُالبته
۱۴رمضان وصول طومار سران و اهل یک محل کوفه به امام(ع) به وسیله هانی بن هانی سبیعی و سعید رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بن عبدالله حنفی
۱۵ رمضان خروج مسلم از مکه به سوی کوفه
۵ شوال ورود مسلم بن عقیل به کوفه
۱۱ ذیالقعده طومار مسلمبن عقیل به امام حسین و دعوت از وی برای داخل شدن به کوفه
۸ ذیحجه خروج امام حسین(ع) از مکه و قیام مسلم بن عقیل در کوفه
۹ ذیحجه شهیدشدن مسلم بن عقیل در کوفه
سال ۶۱ قمری
۱ محرم امداد خواستن امام از عبیدالله بن حر جعفی و عمرو بن قیس شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد در قصر بنیمقاتل
۲ محرم ورود کاروان امام(ع) به کربلا
۳ محرم ورود قدمت بن سعد به کربلا با سپاه چهار هزار نفری
۶ محرم کمک خواستن حبیب بن مظاهر از بنی اسد برای امداد امام حسین(ع) و شکست وی درین مأموریت
۷ محرم بستن آب بر روی امام حسین(ع) و یارانش و پیوستن مسلم بن عوسجه به امام حسین(ع)
۹ محرم ورود شمر بن ذی الجوشن به کربلا و حمایتطومار شمر به فرزندان امالبنین
۹ محرم اعلام مبارزه لشکر قدمت سعد به امام(ع) و مهلت خواستن حضرت از قدمت سعد
۱۰ محرم اتفاق عاشورا و شهیدشدن امام حسین(ع)، اهل بیت(ع) و یارانش
۱۱ محرم جنبش اسرا به سوی کوفه و دفن شهدا بوسیله بنی اسد (از اهل غاضریه)
۱۲ محرم ورود کاروان اسیران کربلا به کوفه (دفن شهدا بنابر نقلی)
۱۹ محرم تکان کاروان اسیران از کوفه به شام
۱ صفر ورود اهل بیت(ع) و راز امام حسین(ع) به شام
۲۰ صفر اربعین حسینی و رجوع و برگشت اهل بیت امام(ع) به کربلا(سازه به نقلی) و مدینه(به نقل دیگر)
نبو
بینش اولیه: عمره تمتع
بنابر یک طریقه عالمان شیعه، امام حسین(ع) ابتدا قصد حج تمتع داشت؛ البته بدون چاره شد آن را نیمهتمام بگذارد. روضه خوان موثر (م ۴۱۳ق) در کتاب الارشاد مینویسد:
«زمانی امام حسین(ع) تصمیم گرفت به عراق برود، منزل آفریدگار را طواف و دربین صفا و مروه تلاش کرد و از اِحرام خویش بیرون شد و آن را عُمره قرار اعطا کرد؛ چون با بازداشتشدن بین مناسک نمیتوانست اجرا حج را به نقطه پايان برساند؛ زیرا میخواستند اورا بازداشت نمایند و نزد یزید بن معاویه ببرند؛ از این روی امام با خانواده خویش و شیعههاِ همراهش از مکه بیرون شدند».[۱]
فتال نیشابوری (م۵۰۸ق) در روضة الواعظین،[۲] روضه خوان طبرسی در اعلام الوری،[۳] سیدمرتضی عسکری[۴] و برخی مُحَدّثان و مورخان[۵] با این لحاظ یاراند.
نگرش دوم: عمره مفرده
بعضی خلاف عهدوپیمان اولیه، گفتهاند امام حسین(ع) برای عمره تمتع مُحرِم نشد و عمره تمتعش را به عمره مفرده تبدیل نکرد، بلکه امام(ع) با عمره مفرده وارد مکه شد و با طوافِ وداع یا این که عمره مفردهٔ ماه ذی الحجه، فارغ از تبدیل نیت، از مکه بیرون شد. برای این لحاظ، شواهدی تاریخی و روایی ارائه شدهاست:
شواهد تاریخی طریقه دوم
۱. امام حسین(ع) از آغاز تصمیم داشت از مکه بیرون خواهد شد و از شهیدشدن خویش در کربلا با خبر بود؛ چراکه قبل از جنبش از مدینه به سوی مکه، در دانا خواب از رسول(ص) شنیده بود: «ای حسین! بیان کننده به همین زودی می بینم که در سرزمینی به اسم کربلا کشته و ذبح میشوی».[۶]
۲. تکان امام از مدینه به مکه، در ماههای عمره مفرده یعنی ماههای رجب و شعبان انجام شده میباشد، خیر در ماههای حج (شوال، ذی القعده و ذی الحجه).[۷]
۳. امام حسین(ع) سه روز گذشته از جنبش، با ابن عباس و محمد حنفیه و بقیه افراد گفتگوهایی کرد و آنها پافشاری میکردند امام از رفتن به عراق پشیمان گردد.[۸] امام به ابن عباس اذعان کرد: «تصمیم گرفتهام درین یکیاز دو روز به جانب عراق جنبش کنم ان شاء الله».[۹] همینطور امام در روز هفتم یعنی یک دیروز از جنبش اظهار کرد: «اینجانب فردا صبح جنبش خواهم کرد ان شاء الله». از این رای زنی فهمیده میگردد که امام قصد حج نداشت، بلکه مقدمات هجرت به عراق را فراهم کرده بود.
مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بهعنوان پایگاه فرهنگی در برابر تهاجم فرهنگی