تاریخ طبری (کتاب)
تاریخُ الرُسُلِ و الاُمَمِ و المُلوک پر اسم و رسم به تاریخ الطبری از قدیمیترین و دارای شهرتترین کتابهای تاریخ اسلام میباشد. این کتاب به لهجه عربی بوسیله محمد بن جریر بن یزید طبری (درگذشت ۳۱۰ق) مندرج میباشد. مولف از استارت خلقت دنیا تا حادثه ها سال ۳۰۲ق را گزارش مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد نموده است.
نگارش تاریخ طبری همزمان با زمانه معاش امامان شیعه بوده و یکیاز سابقترین منابع گزارش رخداد کربلا میباشد که آن را مبنی بر کتاب ابیمخنف نقل نموده است. طبری در کتابش حادثه غدیر را گزارش نکرده میباشد. وی کهنترین مدعا رابطه مذهب شیعه با عبدالله بن سبا میباشد و همگی سخنانش را از سیف بن قدمت نقل نموده است. به همین جهت، به گفته رجالشناسان حرف وی در این باره اعتباری آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد ندارد.
برخی از دانشمندان و عالمان شیعه نقدهای تندی بر تاریخ طبری وارد کردهاند و گفتهاند که در مفاد زیادی تاریخ را جانبدارانه گزارش کرده و بر راویان غیرقابل پشت گرمی توکل رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد نموده است.
معرفی اجمالی
تاریخ طبری با اسم مهم تاریخ الرسل و الامم و الملوک، یک کدام از مهم ترین منابع مطالعاتی تاریخ اسلام میباشد.[۱] طبری آنچه در کتابهای قبل از خودش آمده میباشد را قصه نموده است.[۲] تاریخ طبری منبعی میباشد که گزینه استناد مهم ترین کتاب ها تاریخی آنگاه خویش قرار گرفته میباشد[۳] و همچنان تاریخنگاران بعد از طبری به کتاب وی مراجعه مینمایند.[۴] این کتاب به گویش عربی میباشد و کارایی نموده است رویدادها تاریخی را از استارت خلقت تا سال ۳۰۲ق گزارش نماید.[۵] تألیف کتاب در سال ۳۰۳ق به نقطه پایان رسیده[۶] و در به عبارتی قرن چهارم به فارسی[۷] و بعداز آن به ترکی[۸] ترجمه شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد گردیده است.
تالیف کننده
تاریخ طبری نوشته محمد بن جریر بن یزید طبری (درگذشت ۳۱۰ق) میباشد. وی در حین تایپ کردن کتاب بر مذهب اهل سنت بوده، اما بعضا از پژوهشگران بر طبق پارهای گزارشها و نیز کتابهای وی در انتها قدمت، اورا در سالهای نهایی معاشاش شیعه دانستهاند.[۹]
ترتیببندی کتاب
طبری کتاب خویش را به دو قسمت پهناور تقسیم نموده است؛ پیش از اسلام و پس از اسلام؛ در نصیب پیش از اسلام، تاریخ را از شروع خلقت آغاز کرده و بعد به ترتیب معاش انبیای پیش از فرستاده اکرم کتابش را تر و تمیز نموده است.[۱۰] او در قسمت تاریخ اسلام، آغاز از بعثت تا مهاجرت را گزارش داده و آن گاه از مسافرت تا سال ۳۰۲ق را به ترتیب سال هجری قمری سامان داده میباشد.[۱۱] طبری در هر سال اتفاق ها به عبارتی سال را نوشته و درحالتی که حادثهای بیش تر از یکسال ارتفاع کشیده باشد، آن را در همگی سالهای مرتبط اشاره کرده و در یکجا به گستردن ذکر نموده است.[۱۲]
طبری همینطور بعضا مطالب را که ترتیب وقتی خاصی ندارند، مثل خصوصیتهای یک شخص و بستگان وی و بعضا خطبهها و شعرها را در نقطه پایان گزارش معاش هر خلیفه بیان نموده است.[۱۳]
بررسی شیوه طبری در تاریخ
طبری در تاریخ خویش از عیب گیری استعمال نکرده و ماجراهای تاریخی را فقطً با توکل بر احادیث راویان، نقل نموده است. وی حتی وثاقت و اعتبار راویان ماجراهای تاریخی و درستی و سُقم نقلهای آنهارا چک نکرده میباشد.[۱۴] همین طریق، از بینش بعضی منتقدان تاریخ طبری، سبب ورود داستانهای ذهنی و اسرائیلیات در کتاب وی گردیده است.[۱۵] طبری در پیشگفتاراش تصریح کرده که در نقل تواریخ و گزارشهای تاریخی)جز در بعضا از موادر) تنهاً اتکا به منابع کرده و تجزیه و نظارت عقلی را در نقل و تحلیل آنان دخالت نداده میباشد. [۱۶][یادداشت ۱] یکیاز اشکالاتی که بعضی از دانشمندان بر طبری گرفتهاند، توکل بر گزارشهای یکطرفه در بعضا مفاد میباشد؛ بهتیتر نمونه گفتهاند طبری در نقل ماجراهای عراق و مخالفت خوارج با علی(ع) و دعوت کوفیان از امام حسین(ع) و ماجرای کربلا و تعدادی اتفاق دیگر تنها بر ماجرا ابیمخنف توکل نموده است که تنها برگرفته از نقلهای بستگان خویش وی میباشد که رغبتهای ضد بنیامیه داشتهاند؛[۱۷] چنانکه در نقل ماجرای بدر بر نقل ابناسحاق توکل کرده که به بنیعباس رغبت دارااست و در آن روایت رخ عباس عموی فرستاده را پاکسازی نموده است.[۱۸]
طبری در نقل تاریخ تنها اسم راویان را بیان کرده و اسم کتابهایشان را نیاورده میباشد.[۱۹] او همینطور در نقل ماجراهای تاریخی برای آنکه اختلافها را هم بیان نماید، در مفاد متعددی قصه را انقطاع کرده و داستان دیگری را به دنبال آن آورده و آنگاه به قصه اساسی بازگشته میباشد. این شیوه سبب ساز ادغام شدن احادیث و مشقت تفکیک آنان از هم گردیده است.[۲۰]
زیادهروی در تایید اسرائیلیات و اوهام خرافی،[۲۱] (در جلد اولیه که تاریخ عالم تا پیش از بعثت میباشد)[۲۲] و ضعف در گزارش اتفاق ها همبعدازظهر خویش، از سایر موردها گونه های در تاریخ طبری میباشد. طبری اتفاق ها بعد از ظهر خویش را خلاصه و غیردقیق گزارش کرده و بیشتر عملکرد خویش را صرف نقل اتفاق ها قبل نموده است.[۲۳]
تاریخ طبری (کتاب)
تاریخُ الرُسُلِ و الاُمَمِ و المُلوک پر اسم و رسم به تاریخ الطبری از قدیمیترین و دارای شهرتترین کتابهای تاریخ اسلام میباشد. این کتاب به لهجه عربی بوسیله محمد بن جریر بن یزید طبری (درگذشت ۳۱۰ق) مندرج میباشد. مولف از استارت خلقت دنیا تا حادثه ها سال ۳۰۲ق را گزارش مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد نموده است.
نگارش تاریخ طبری همزمان با زمانه معاش امامان شیعه بوده و یکیاز سابقترین منابع گزارش رخداد کربلا میباشد که آن را مبنی بر کتاب ابیمخنف نقل نموده است. طبری در کتابش حادثه غدیر را گزارش نکرده میباشد. وی کهنترین مدعا رابطه مذهب شیعه با عبدالله بن سبا میباشد و همگی سخنانش را از سیف بن قدمت نقل نموده است. به همین جهت، به گفته رجالشناسان حرف وی در این باره اعتباری آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد ندارد.
برخی از دانشمندان و عالمان شیعه نقدهای تندی بر تاریخ طبری وارد کردهاند و گفتهاند که در مفاد زیادی تاریخ را جانبدارانه گزارش کرده و بر راویان غیرقابل پشت گرمی توکل رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد نموده است.
معرفی اجمالی
تاریخ طبری با اسم مهم تاریخ الرسل و الامم و الملوک، یک کدام از مهم ترین منابع مطالعاتی تاریخ اسلام میباشد.[۱] طبری آنچه در کتابهای قبل از خودش آمده میباشد را قصه نموده است.[۲] تاریخ طبری منبعی میباشد که گزینه استناد مهم ترین کتاب ها تاریخی آنگاه خویش قرار گرفته میباشد[۳] و همچنان تاریخنگاران بعد از طبری به کتاب وی مراجعه مینمایند.[۴] این کتاب به گویش عربی میباشد و کارایی نموده است رویدادها تاریخی را از استارت خلقت تا سال ۳۰۲ق گزارش نماید.[۵] تألیف کتاب در سال ۳۰۳ق به نقطه پایان رسیده[۶] و در به عبارتی قرن چهارم به فارسی[۷] و بعداز آن به ترکی[۸] ترجمه شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد گردیده است.
تالیف کننده
تاریخ طبری نوشته محمد بن جریر بن یزید طبری (درگذشت ۳۱۰ق) میباشد. وی در حین تایپ کردن کتاب بر مذهب اهل سنت بوده، اما بعضا از پژوهشگران بر طبق پارهای گزارشها و نیز کتابهای وی در انتها قدمت، اورا در سالهای نهایی معاشاش شیعه دانستهاند.[۹]
ترتیببندی کتاب
طبری کتاب خویش را به دو قسمت پهناور تقسیم نموده است؛ پیش از اسلام و پس از اسلام؛ در نصیب پیش از اسلام، تاریخ را از شروع خلقت آغاز کرده و بعد به ترتیب معاش انبیای پیش از فرستاده اکرم کتابش را تر و تمیز نموده است.[۱۰] او در قسمت تاریخ اسلام، آغاز از بعثت تا مهاجرت را گزارش داده و آن گاه از مسافرت تا سال ۳۰۲ق را به ترتیب سال هجری قمری سامان داده میباشد.[۱۱] طبری در هر سال اتفاق ها به عبارتی سال را نوشته و درحالتی که حادثهای بیش تر از یکسال ارتفاع کشیده باشد، آن را در همگی سالهای مرتبط اشاره کرده و در یکجا به گستردن ذکر نموده است.[۱۲]
طبری همینطور بعضا مطالب را که ترتیب وقتی خاصی ندارند، مثل خصوصیتهای یک شخص و بستگان وی و بعضا خطبهها و شعرها را در نقطه پایان گزارش معاش هر خلیفه بیان نموده است.[۱۳]
بررسی شیوه طبری در تاریخ
طبری در تاریخ خویش از عیب گیری استعمال نکرده و ماجراهای تاریخی را فقطً با توکل بر احادیث راویان، نقل نموده است. وی حتی وثاقت و اعتبار راویان ماجراهای تاریخی و درستی و سُقم نقلهای آنهارا چک نکرده میباشد.[۱۴] همین طریق، از بینش بعضی منتقدان تاریخ طبری، سبب ورود داستانهای ذهنی و اسرائیلیات در کتاب وی گردیده است.[۱۵] طبری در پیشگفتاراش تصریح کرده که در نقل تواریخ و گزارشهای تاریخی)جز در بعضا از موادر) تنهاً اتکا به منابع کرده و تجزیه و نظارت عقلی را در نقل و تحلیل آنان دخالت نداده میباشد. [۱۶][یادداشت ۱] یکیاز اشکالاتی که بعضی از دانشمندان بر طبری گرفتهاند، توکل بر گزارشهای یکطرفه در بعضا مفاد میباشد؛ بهتیتر نمونه گفتهاند طبری در نقل ماجراهای عراق و مخالفت خوارج با علی(ع) و دعوت کوفیان از امام حسین(ع) و ماجرای کربلا و تعدادی اتفاق دیگر تنها بر ماجرا ابیمخنف توکل نموده است که تنها برگرفته از نقلهای بستگان خویش وی میباشد که رغبتهای ضد بنیامیه داشتهاند؛[۱۷] چنانکه در نقل ماجرای بدر بر نقل ابناسحاق توکل کرده که به بنیعباس رغبت دارااست و در آن روایت رخ عباس عموی فرستاده را پاکسازی نموده است.[۱۸]
طبری در نقل تاریخ تنها اسم راویان را بیان کرده و اسم کتابهایشان را نیاورده میباشد.[۱۹] او همینطور در نقل ماجراهای تاریخی برای آنکه اختلافها را هم بیان نماید، در مفاد متعددی قصه را انقطاع کرده و داستان دیگری را به دنبال آن آورده و آنگاه به قصه اساسی بازگشته میباشد. این شیوه سبب ساز ادغام شدن احادیث و مشقت تفکیک آنان از هم گردیده است.[۲۰]
زیادهروی در تایید اسرائیلیات و اوهام خرافی،[۲۱] (در جلد اولیه که تاریخ عالم تا پیش از بعثت میباشد)[۲۲] و ضعف در گزارش اتفاق ها همبعدازظهر خویش، از سایر موردها گونه های در تاریخ طبری میباشد. طبری اتفاق ها بعد از ظهر خویش را خلاصه و غیردقیق گزارش کرده و بیشتر عملکرد خویش را صرف نقل اتفاق ها قبل نموده است.[۲۳]
مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بهعنوان پایگاه فرهنگی در برابر تهاجم فرهنگی