مقام و پیشینه سوگند
فقهای شیعه در کتابهای فقاهتی مانند توضیح المسائل اقسام، حالت و احکام «قسم و سوگند» را ذکر کردهاند.[۶] همینطور در کتابهای روایی، راجعبه أیمان از قسم دعوا گردیده مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد است.[۷]
در قرآن و احادیث، قول تناول کردن در کارها فردی به آفریدگار و به غیر معبود مانند قول به قرآن، نبی(ص)، و ائمه(ع)، نهی گردیده است؛ البته در صورتیکه جنبه بی دینی نداشته و یا این که برای کارها تربیتی، هدایت، دفع ظلم و تعظیم کارها مقدس باشد، آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد مشکلی ندارد.
[۸] چنانچه مثالهای گوناگونی از قسم در قرآن و سخن معصومین(ع) چشم می شود.[۹] خدا در قرآن به جان رسول، روز قیامت، جان و روح آدم، ملائکه و همینطور موجودات با عظمتی مانند خورشید، ماه، شب و روز، شفق، صبحگاهان، مکه، انجیل، زیتون و مانند آن قسم خاطر نموده است.[۱۰] به نقل از بعضا عهدوپیمان در قرآن ۹۳ توشه نام رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد برده میباشد.[۱۱]
شیطان جزو اول عده ای بود که قسم و سوگند به فریفتن بشر خورد.[۱۲] همینطور طبق آیه۲۱ سوره اعراف، شیطان برای ثابت خیرخواهی خویش برای حضرت انسان و حوا قول لاف خورد. (وَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ آیه ۳۹ سوره حجر)[۱۳] حضرت ابراهیم(ع) نیز در خطاب به بتپرستان برای شکستن بتها بدست خویش، قسم و سوگند حافظه نموده است.[۱۴] پیمان میل کردن در فرهنگ و تمدنها، ادیان، جامعه ها غربی و جمهوری اسلامی ایران باستان نیز رایج شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بوده میباشد.[۱۵]
اشکال و احکام
عهدوپیمان تناول کردن در کارها فردی چنانچه لاف باشد حرام و از گناهان کبیره میباشد، و در صورتی قسم و سوگند راست باشد کراهت دارااست.[۱۶] از قسم در دو جا یکی از در «فقه» و دیگری در «دادگاه و کارها حقوقی» مشاجره می گردد.[۱۷] قسم و سوگند در فقه در شکل لاف بودن و مخالفت، سبب ساز به پرداخت کفاره و هر که در دادگاه پیمان لاف بخورد، محکوم به یک تا سه سال حکم تأدیبی شود.[۱۸] برخی از کاربردهای عهد در مسائل حقوقی، ثابت بیگناهی، ثابت داعیه، ثابت حق نداشتن بر میت و همینطور تحت عنوان تک تککننده بحث نقل شده میباشد.[۱۹]
کفاره شکستن عهد و پیمان، سیر کردن ۱۰ بینوا یا این که پوشاندن آنان، یا این که ول کردن یک عبد و چنانچه توانمند به جاری ساختن این عملها عدم وجود، سه روز روزه میباشد.[۲۰]
فقها برای قسم انواعی برشمردهاند:
قسم بیهوده: سوگندی که فارغ از قصد، عزم و تعهد و از راز عادت بر لهجه روان خواهد شد. طبق آیه: «لَا یؤَاخِذُمعدودُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِی أَیمَانِنادرْ»(سوره مائده، آیه۸۹) اینسیرتکامل عهدها کفاره و گناهی ندارد و آفریدگار عموم را بخاطر آن مؤاخذه نمینماید.[۲۱]
قسم و سوگند تأیید یا این که اخباری: به معنای تأیید کردن خبری که در پیشین یا این که درحال حاضر پیش آمده میباشد. در شکل لاف بودنِ این نوع عهد، فرد مرتکب گناه گردیده و کفاره ندارد. بدین نوع عهد در احادیث «یمین الغَماوس» نیز گفته می گردد.[۲۲] به نظریه آیتالله خویی قول لاف برای نجات مسلمان اشکالی ندارد.[۲۳]
قسم و سوگند درخواست: قسمی که فرد آن را به هنگام درخواست چیزی به کار گیری مینماید، تا طرف مقابل را برای اعمال مراداش تحریک نماید. مانند: تورا بهمعبود کتاب را به اینجانب بده. به نظریه برخی این پیمان خیر برای عهدوپیمانخورنده و خیر برای طرف مقابل، الزامآور وجود ندارد و ایفا ندادن آن منجر گناه یا این که کفاره نمی شود.[۲۴]
موقعیت
فقها برای قسم قوانینی ذکر کردهاند که به بعضی از آن بهاین تفصیل میباشد:
اهلیت قسم خورنده: از موقعیت قسم این میباشد که فردی که عهدوپیمان می خورد، بالغ، عاقل، داری سپردن و عزم باشد. عهد و پیمان فردی که روانی، نابالغ، عصبانی و مست میباشد، مقبول وجود ندارد.[۲۵]
قسم و سوگند به اسم خداوند: عهد و پیمان به معبود می بایست به اسم «الله» یا این که یکی اسمها، اوصاف و افعال مختص به وی باشد. مانند پروردگار، سازنده، رازق. به نظریه بعضا قسم به غیر اسم پروردگار برای مثال قرآن، ائمه معصومین و کعبه، دربرگیرنده احکام شرعی عهدوپیمان مانند کفاره و روزه نمی شود.[۲۶]
روان شدن بر گویش: عهدوپیمان می بایست بر لهجه سرازیر گردیده و عده ای که کارکشته به تَکلم نیستند، با تایپ کردن سوگندشان روان میگردد.[۲۷]امام خمینی بر این حیث میباشد که قسم و سوگند لال با تایپ کردن انعقاد نمی شود و نیاز به اشارهای میباشد که گویای قسم و سوگند تناول کردن وی میباشد. [۲۸]
مخالفت نداشتن با شرع: به نظریه بعضا عهدوپیمان می بایست برای اعمال واجب، مستحب، یا این که رخنه مکروه و حرام و یا این که برای کاری که سود داشته باشد، سرازیر گردیده و در غیر این شکل دربرگیرنده احکام عهد و پیمان نمی شود. بهتیتر نمونه فردی که عهدوپیمان حافظه نماید سوراخ صله رحم نماید؛ سوگندش فسخ میباشد.[۲۹]
توان و توانگری: قسم و سوگند خورنده بایستی در هنگام قول تناول کردن، بضاعت و اقتدار بر اعمال آیتم پیمان را داشته باشد.[۳۰] آیتالله سیستانی اعتقاد دارد چنانچه بعد از آنها توان ایفا پیمان را داشته باشد نیز، عهدوپیمان درست میباشد.[۳۱]
مخالفت نداشتن بابا یا این که شوهر: به نظریه بعضا فقها دوری شوهر از قول تناول کردن همسر و یا این که بابا از فرزند موجب فسخ شدن قسم میگردد.[۳۲]
مقام و پیشینه سوگند
فقهای شیعه در کتابهای فقاهتی مانند توضیح المسائل اقسام، حالت و احکام «قسم و سوگند» را ذکر کردهاند.[۶] همینطور در کتابهای روایی، راجعبه أیمان از قسم دعوا گردیده مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد است.[۷]
در قرآن و احادیث، قول تناول کردن در کارها فردی به آفریدگار و به غیر معبود مانند قول به قرآن، نبی(ص)، و ائمه(ع)، نهی گردیده است؛ البته در صورتیکه جنبه بی دینی نداشته و یا این که برای کارها تربیتی، هدایت، دفع ظلم و تعظیم کارها مقدس باشد، آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد مشکلی ندارد.
[۸] چنانچه مثالهای گوناگونی از قسم در قرآن و سخن معصومین(ع) چشم می شود.[۹] خدا در قرآن به جان رسول، روز قیامت، جان و روح آدم، ملائکه و همینطور موجودات با عظمتی مانند خورشید، ماه، شب و روز، شفق، صبحگاهان، مکه، انجیل، زیتون و مانند آن قسم خاطر نموده است.[۱۰] به نقل از بعضا عهدوپیمان در قرآن ۹۳ توشه نام رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد برده میباشد.[۱۱]
شیطان جزو اول عده ای بود که قسم و سوگند به فریفتن بشر خورد.[۱۲] همینطور طبق آیه۲۱ سوره اعراف، شیطان برای ثابت خیرخواهی خویش برای حضرت انسان و حوا قول لاف خورد. (وَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ آیه ۳۹ سوره حجر)[۱۳] حضرت ابراهیم(ع) نیز در خطاب به بتپرستان برای شکستن بتها بدست خویش، قسم و سوگند حافظه نموده است.[۱۴] پیمان میل کردن در فرهنگ و تمدنها، ادیان، جامعه ها غربی و جمهوری اسلامی ایران باستان نیز رایج شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بوده میباشد.[۱۵]
اشکال و احکام
عهدوپیمان تناول کردن در کارها فردی چنانچه لاف باشد حرام و از گناهان کبیره میباشد، و در صورتی قسم و سوگند راست باشد کراهت دارااست.[۱۶] از قسم در دو جا یکی از در «فقه» و دیگری در «دادگاه و کارها حقوقی» مشاجره می گردد.[۱۷] قسم و سوگند در فقه در شکل لاف بودن و مخالفت، سبب ساز به پرداخت کفاره و هر که در دادگاه پیمان لاف بخورد، محکوم به یک تا سه سال حکم تأدیبی شود.[۱۸] برخی از کاربردهای عهد در مسائل حقوقی، ثابت بیگناهی، ثابت داعیه، ثابت حق نداشتن بر میت و همینطور تحت عنوان تک تککننده بحث نقل شده میباشد.[۱۹]
کفاره شکستن عهد و پیمان، سیر کردن ۱۰ بینوا یا این که پوشاندن آنان، یا این که ول کردن یک عبد و چنانچه توانمند به جاری ساختن این عملها عدم وجود، سه روز روزه میباشد.[۲۰]
فقها برای قسم انواعی برشمردهاند:
قسم بیهوده: سوگندی که فارغ از قصد، عزم و تعهد و از راز عادت بر لهجه روان خواهد شد. طبق آیه: «لَا یؤَاخِذُمعدودُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِی أَیمَانِنادرْ»(سوره مائده، آیه۸۹) اینسیرتکامل عهدها کفاره و گناهی ندارد و آفریدگار عموم را بخاطر آن مؤاخذه نمینماید.[۲۱]
قسم و سوگند تأیید یا این که اخباری: به معنای تأیید کردن خبری که در پیشین یا این که درحال حاضر پیش آمده میباشد. در شکل لاف بودنِ این نوع عهد، فرد مرتکب گناه گردیده و کفاره ندارد. بدین نوع عهد در احادیث «یمین الغَماوس» نیز گفته می گردد.[۲۲] به نظریه آیتالله خویی قول لاف برای نجات مسلمان اشکالی ندارد.[۲۳]
قسم و سوگند درخواست: قسمی که فرد آن را به هنگام درخواست چیزی به کار گیری مینماید، تا طرف مقابل را برای اعمال مراداش تحریک نماید. مانند: تورا بهمعبود کتاب را به اینجانب بده. به نظریه برخی این پیمان خیر برای عهدوپیمانخورنده و خیر برای طرف مقابل، الزامآور وجود ندارد و ایفا ندادن آن منجر گناه یا این که کفاره نمی شود.[۲۴]
موقعیت
فقها برای قسم قوانینی ذکر کردهاند که به بعضی از آن بهاین تفصیل میباشد:
اهلیت قسم خورنده: از موقعیت قسم این میباشد که فردی که عهدوپیمان می خورد، بالغ، عاقل، داری سپردن و عزم باشد. عهد و پیمان فردی که روانی، نابالغ، عصبانی و مست میباشد، مقبول وجود ندارد.[۲۵]
قسم و سوگند به اسم خداوند: عهد و پیمان به معبود می بایست به اسم «الله» یا این که یکی اسمها، اوصاف و افعال مختص به وی باشد. مانند پروردگار، سازنده، رازق. به نظریه بعضا قسم به غیر اسم پروردگار برای مثال قرآن، ائمه معصومین و کعبه، دربرگیرنده احکام شرعی عهدوپیمان مانند کفاره و روزه نمی شود.[۲۶]
روان شدن بر گویش: عهدوپیمان می بایست بر لهجه سرازیر گردیده و عده ای که کارکشته به تَکلم نیستند، با تایپ کردن سوگندشان روان میگردد.[۲۷]امام خمینی بر این حیث میباشد که قسم و سوگند لال با تایپ کردن انعقاد نمی شود و نیاز به اشارهای میباشد که گویای قسم و سوگند تناول کردن وی میباشد. [۲۸]
مخالفت نداشتن با شرع: به نظریه بعضا عهدوپیمان می بایست برای اعمال واجب، مستحب، یا این که رخنه مکروه و حرام و یا این که برای کاری که سود داشته باشد، سرازیر گردیده و در غیر این شکل دربرگیرنده احکام عهد و پیمان نمی شود. بهتیتر نمونه فردی که عهدوپیمان حافظه نماید سوراخ صله رحم نماید؛ سوگندش فسخ میباشد.[۲۹]
توان و توانگری: قسم و سوگند خورنده بایستی در هنگام قول تناول کردن، بضاعت و اقتدار بر اعمال آیتم پیمان را داشته باشد.[۳۰] آیتالله سیستانی اعتقاد دارد چنانچه بعد از آنها توان ایفا پیمان را داشته باشد نیز، عهدوپیمان درست میباشد.[۳۱]
مخالفت نداشتن بابا یا این که شوهر: به نظریه بعضا فقها دوری شوهر از قول تناول کردن همسر و یا این که بابا از فرزند موجب فسخ شدن قسم میگردد.[۳۲]

مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد؛ راهنمای برگزاری مراسم ختم و مجالس ترحیم