بهترین مرجع مسجد غدیر باباعلی مشهد

۲ - جامعیت قرآن
[بازنویسی]
یک کدام از معجزات قرآن، جامعیت می‌باشد. قرآن می‌فرماید:
«وَ لَقَدْ صَرَّفْنا لِلنَّاسِ فِی هذَا الْقُرْآنِ مِنْ کُلِّ مَثَلٍ» [۱] «درین قرآن، ما برای مردم از مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد هر چیز نمونه‌ای آوردیم (و همه معارف در آن عده می‌باشد)».
این قرآن با محتوای بسیار غنی و متنوع، آن هم از انسانی درس نخوانده تعجب آور می‌باشد. به دلیل آن که در این کتاب آسمانی، هم دلائل عقلی در مورد عقائد، هم احکام متین و استوار مطابق نیازمندی‌های آدم در آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد همگی گزینه‌ها و هم دعوا‌های تاریخی که در نوع خود بی نظیر، مهیج، بیدارگر، تکان دهنده و خالی از هرگونه خرافه می‌باشد و هم مباحث اخلاقی که با دل‌های آماده همان کار را می‌کند که باران بهاری با زمین‌های مرده می‌کند و هم مسائل علمی که در قرآن مطرح شده، پرده از روی حقایقی برمی دارااست که دست‌کم در آن زمان برای هیچ دانشمندی شناخته نشده بود.
خلاصه قرآن در هر وادی گام می‌نهد عالی‌ترین نمونه را ارائه می‌دهد. آیا با رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد دقت به این که معلومات انسان محدود است، مخصوصا با تمرکز به این که نبی اسلام (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) در محیطی رویش یافته بود که از همان علم و دانش محدود بشری آن روز نیز خبری نبود، آیا وجود این همه محتوای متنوع در زمینه‌های توحیدی و اخلاقی و اجتماعی و نظامی و سیاسی دلیل بر این نیست که از مغز انسان تراوش شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد نکرده؛ بلکه از حوزه‌ خداست؟ درصورتی که فرض کنیم مجموع محققان امروز و متخصصان علوم متعدد جمع شوند دائرة المعارفی را تهیه کنند و آن را در قالب بهترین لغت ها بریزند ممکن است این مجموعه برای امروز جامعیت داشته باشد البته قطعا برای پنجاه سال بعد نه تنها ناقص و نارسا هست؛ بلکه آثار کهنگی از آن می‌بارد، در حالی که قرآن در هر عصر و وقتی که خوانده خواهد شد گویی برای همان عصر و زمان نازل شده و هیچ اثری از گذشت زمان در آن دیده نمی شود. [۲] امام علی (علیه‌السلام) در خطبه اول نهج البلاغه به چهارده نکته در خصوص جامعیت قرآن و ویژگی‌های آن اشاره نموده است.[۳]

۲.۱ - مهم‌ترین ابعاد جامعیت قرآن
۱. جامعیت در مخاطبان
هر کتابی مخاطبان ویژه‌ای دارد. برخی از اثر ها، منحصربه‌فرد زنان، مردان، جوانان و یا کودکان و... می‌باشد. ولی تنها کتابی که مخاطب ویژه ندارد قرآن می‌باشد.
مخاطبان قرآن مردم می‌باشند که در قرآن با عناوین: بشر، آدم، ناس و بنی انسان آمده است و برای همه زمان‌ها و مکان ‌ها سوای توجه به مرزها و نژادها و لهجه‌های خاص نازل گردیده‌است.
۲. جامعیت و فراگیری همه قلمروهای زندگی.
قرآن کتاب هدایت می باشد و همه قلمروهای زندگی انسان را گزینه اعتنا قرار داده است اعم از فردی، اجتماعی، خانوادگی، سیاسی، اقتصادی و....
۳. جامعیت و یادگرفتن نسبت به کتب و ادیان
قرآن می‌فرماید: پروردگار آیینی را برای شما تشریع کرد که به نوح توصیه کرده و آنچه را بر تو وحی فرستادیم و به ابراهیم و موسی و عیسی سفارش نمودیم که دین را برپا دارید و در آن تفرقه تشکیل داد نکنید. [۴] و خلاصه این که آئین اسلام عصاره آیین همگی انبیاء (علیهم‌السّلام) هست.
۴. آموزش فقید و آخرت
بسیاری از کتاب‌هایی که درج شده است برای چه‌طور زیستن زندگی مادی و دنیایی هست و پاره‌ای از کتاب‌ها نیز تنها زیستن اخروی را گزینه دقت قرار داده هست ولی قرآن دین زیستن دو فقید هست.

۳ - جامعیت و اختصار
[ویرایش]
یکی ویژگی‌های قرآن اختصار در عین جامعیت در بیان حقایق و معارف می‌باشد، برای مثال آیه:
«خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِینَ»[۵] «با آنها مدارا کن و عذرشان را بپذیر، و به نیکی ها دعوت نما و از جاهلان روی بگردان».
در عین کوتاهی، از جامعترین آیات اخلاقی است. از امام درست گو (علیه‌السّلام نقل گردیده است که فرمودند: «آیه‌ای جامع تر در مسایل اخلاقی از آیه فوق نیست».
بعضا از علمای تفسیر در توضیح حدیث فوق گفته‌اند که: اصول فضایل اخلاقی همچون قوای انسانی در سه نصیب خلاصه میگردد: عقل، غضب، شهوت. فضایل عقلی نامش حکمت است که جمله «و أمُرْ بِالْعُرْفِ» بدان اشاره دارااست و فضائل نفسی که در عوض طغیان شهوت جای دارد عفت نام دارااست که از جمله «خُذِ الْعَفوِ» به کار گیری میشود و تسلّط بر نفس در عوض قوه غضبیه، شجاعت نام داراست که مثلا «و اَعْرِضْ عَنِ الجاهلین» استعمال می شود.[۶]

۴ - کتاب پندار و کار
[بازنویسی]
قرآن بر این حقیقت تاکید دارد که این کتاب فقط برای تلاوت نیست؛ بلکه هدف آخری از آن ذکر و تدبر و انذار می‌باشد. در یک آیه می فرماید:
«کِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَیْکَ مُبارَکٌ لِیَدَّبَّرُوا آیه‌هاِهِ»[۷] «این کتابی که بر تو نازل کردیم کتاب مبارکی هست تا مؤمنان در آیاتش تدبر کنند».
و در آیه دیگر می‌فرماید:
«کِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَیْکَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَی النُّورِ»[۸] «این کتابی می باشد که بر تو نازل کردیم تا مردم را به وسیله آن از ظلمات‌ها به سوی فروغ خارج نمایی».
بنابراین باید قرآن در متن زندگی مسلمان ها قرار گیرد و آن را برنامه خویش قرار دهند و دستوراتش را فعالیت کنند. اما متاسفانه گروهی از مسلمان ها فقط به ظاهر قرآن می‌پردازند و به بعد از آن عملی و اجرایی آن توجهی ندارند.[۹]

۵ - پیوستگی مطالب قرآن
[بازنویسی]
قرآن غالبا به مناسبتی از موضوعی به آیتم دیگر منتقل می‌شود، ‌ای بسا یک حرفه مطالب متنوع را به مراد پند و موعظه و بیدار کردن وجدان‌ها و فطرت‌ها و راهنمایی عقل‌ها، در یک سوره متذکر می‌شود و همگی را در کنار هم قرار می دهد و آدم گاهی تصور می‌کند که دربین مطالب یک سوره پیوستگی بی نقص وجود ندارد، ولی بعداز توجه، روشن می گردد که میان آنان یک نوع ارتباط و پیوستگی خاص وجود دارااست که منجر شده تمامی در کنار یکدیگر قرار گیرند.[۱۰]

۶ - جهانی بودن قرآن
[ویرایش]
مکاتب و ادیان جهان را در یک تیم بندی کلی می‌توان به دو دسته تقسیم نمود:
۱. آنهایی که استفاده کننده خویش را مجموعه، ملت، نژاد و طبقه خاصی می دانند.
۲. آنهایی که عموم انسان‌ها را آیتم توجه قرار داده و هدفشان نجات همگی انسان‌ها است.
خدا در قرآن ملل مختلف جهان را بر آیین خویش دعوت کرده و میفرماید:
«اِنْ هُوَ اِلّا ذِکْری لِلعالَمین»[۱۱] «لِیَکُونَ لِلعالَمینَ نَذیراً.» [۱۲] «تک تک حقایقی که درین کتاب آمده می‌باشد برای همه انسان‌ها است».
«إِنَّا أَنْزَلْنا عَلَیْکَ الْکِتابَ لِلنَّاسِ بِالْحَقِّ...» [۱۳] «ما این کتاب (آسمانی) را برای مردم به حق بر تو نازل کردیم».
و از طرفی خطاب‌های قرآن نیز مربوط به کلیه بشر هاست. نظیر:
«یا أَیُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّکُمُ»[۱۴] «ای مردم پروردگار خود را پرستش نمائید.»

۷ - جاذبه قرآن
[ویرایش]
یکی‌از ویژگی‌های قرآن جاذبه شگفت انگیز آن می‌باشد به طوری که بسیاری از مشرکین به خود اجازه نمی‌دادند که قرآن را بشنوند؛ زیرا به تاثیر آن به خیر و خوبی باخبر بودند و می‌ترسیدند که مبادا نفوذ معجزه آسای قرآن دل‌های آنها را تسخیر کند.
ابن هشام می گوید: شدت علاقه و جاذبه قرآن به حدی بود که بسیاری از کفار قریش، شبانه به طور ناشناس کنار خانه آفریدگار جمع شده و تا سپیده صبح می‌ماندند تا صدای خواندن قرآن را بشنوند و این اوضاع به طور پی درپی تکرار می‌شد.
ارنست رنان فرانسوی می‌گوید: در کتابخانه من هزاران جلد کتاب سیاسی، اجتماعی، ادبی و غیره وجود دارد که همه آن ها را بیش تر از یک بار تحقیق نکرده‌ام و چه بسا کتاب‌هایی که تنها زینت نصیب کتابخانه من است ولی یک جلد کتاب که همیشه جلب نظر می‌کند و هر وقت خسته می شوم و می‌خواهم دریایی از کمال به رویم باز گردد آن را مطالعه می‌کنم و از بازرسی زیاد آن خسته نمیشوم کتاب قرآن هست. [۱۵][۱۶]

۷.۱ - نمونه جاذبه قرآن
در حین تاریخ به حوادث شگفت انگیز و مستندی عکس العمل می کنیم که بیانگر نفوذ بزرگ قرآن می‌باشد. در اینجا به نمونه‌ای از جاذبه شگفت انگیز قرآن اشاره می‌گردد.
سه نفر از سران قریش به نام‌های «ابوسفیان، ابوجهل و اخنس بن شریق» شبی از شب‌ها برای شنیدن آیه‌ها قرآن مخفیانه نزدیک خانه نبی (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) آمدند و این در حالی بود که حضرت نماز می خواند و قرآن خواندن میکرد. هرمورد در گوشه‌ای پنهان شدند؛ بی آنکه دیگری باخبر خواهد شد و تا صبح به خواندن قرآن گوش امانت بودند. هنگام طلوع فجر متفرق شدند؛ ولی به زودی فی مابین شیوه یکدیگر را دیدند و هریک دیگری را نکوهش می کرد و می‌اظهار کرد: دیگر این فعالیت را تکرار نکنید. شب دیگر همین کار را تکرار کردند و صبح روز سپس هنگامی که یکدیگر را مشاهده کردند همان سخنان و همان نکوهش‌ها و قرارداد عدم تکرار چنین کار را مطرح کردند و به خانه‌های خود رفتند. اتفاقا شب سوم نیز همین مساله تکرار شد و روز بعد از آن زمانی که یکدیگر را ملاقات کردند بعضی از آنها گفتند ما از این جا نمی‌رویم تا قسم ببندیم تا برای همیشه این کار را رخنه‌ کنیم، سرنوشت قول بستند و متفرق شدند. آری جاذبه قرآن آن قدر زیاد بود که حتی دشمنان سرسخت اسلام در مقابل آن زانو می‌زدند.[۱۷]

۸ - شیوایی و فصاحت قرآن
[ویرایش]
اکثر دانشمندان ادبیات عرب، معتقدند که بلاغت، صنعتی است مربوط به الفاظ و بلاغت هنری که مربوط به معانی می باشد و مرکز شیوایی دهان و دندان و لهجه است؛ ولی راس فصاحت، عقل و نفس است.
قرآن از جهت بلاغت و تهیه و تنظیم الفاظ، به حدی اعجاز آمیز است که شبلی شمیل ضمنا قصیده مفصلی که در عظمت فصاحت و شیوایی و حقایق قرآن سروده می‌باشد می‌گوید:
«ربُّ الْفَصاحَةِ مُصْطَفَی الْکَلِماتِ» یعنی «قرآن؛ خدای بلاغت و برگزیده‌ترین لغات می‌باشد».
علامه سید هبة الدین شهرستانی در کتاب تنزیه التنزیل از علامه شریف مدنی در کتاب انوار الربیع نقل می‌کند: صرفا برای آیه ۴۴ سوره هود «یا أَرْضُ ابْلَعِی ماءَکِ» تا نقطه پايان آیه، سی نوع از صنایع علم بدیع وجود دارد و این اعجاز فصاحت قرآن را ثابت می‌کند. همین دانشمند در کتاب سبع المثانی تنها برای سوره ستایش، هفتاد مزیت از اسرار بلاغت را بیان کرده است.
مرحوم روحانی طبرسی در کتاب جوامع الجامع تنها برای سوره کوثر شانزده نکته بدیعی را یادآور شده که برای آدم ساده محال هست بتواند در سوره‌ای با این همه اختصار این تمامی وجوه بلاغت را بگنجاند.

۲ - جامعیت قرآن
[بازنویسی]
یک کدام از معجزات قرآن، جامعیت می‌باشد. قرآن می‌فرماید:
«وَ لَقَدْ صَرَّفْنا لِلنَّاسِ فِی هذَا الْقُرْآنِ مِنْ کُلِّ مَثَلٍ» [۱] «درین قرآن، ما برای مردم از مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد هر چیز نمونه‌ای آوردیم (و همه معارف در آن عده می‌باشد)».
این قرآن با محتوای بسیار غنی و متنوع، آن هم از انسانی درس نخوانده تعجب آور می‌باشد. به دلیل آن که در این کتاب آسمانی، هم دلائل عقلی در مورد عقائد، هم احکام متین و استوار مطابق نیازمندی‌های آدم در آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد همگی گزینه‌ها و هم دعوا‌های تاریخی که در نوع خود بی نظیر، مهیج، بیدارگر، تکان دهنده و خالی از هرگونه خرافه می‌باشد و هم مباحث اخلاقی که با دل‌های آماده همان کار را می‌کند که باران بهاری با زمین‌های مرده می‌کند و هم مسائل علمی که در قرآن مطرح شده، پرده از روی حقایقی برمی دارااست که دست‌کم در آن زمان برای هیچ دانشمندی شناخته نشده بود.
خلاصه قرآن در هر وادی گام می‌نهد عالی‌ترین نمونه را ارائه می‌دهد. آیا با رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد دقت به این که معلومات انسان محدود است، مخصوصا با تمرکز به این که نبی اسلام (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) در محیطی رویش یافته بود که از همان علم و دانش محدود بشری آن روز نیز خبری نبود، آیا وجود این همه محتوای متنوع در زمینه‌های توحیدی و اخلاقی و اجتماعی و نظامی و سیاسی دلیل بر این نیست که از مغز انسان تراوش شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد نکرده؛ بلکه از حوزه‌ خداست؟ درصورتی که فرض کنیم مجموع محققان امروز و متخصصان علوم متعدد جمع شوند دائرة المعارفی را تهیه کنند و آن را در قالب بهترین لغت ها بریزند ممکن است این مجموعه برای امروز جامعیت داشته باشد البته قطعا برای پنجاه سال بعد نه تنها ناقص و نارسا هست؛ بلکه آثار کهنگی از آن می‌بارد، در حالی که قرآن در هر عصر و وقتی که خوانده خواهد شد گویی برای همان عصر و زمان نازل شده و هیچ اثری از گذشت زمان در آن دیده نمی شود. [۲] امام علی (علیه‌السلام) در خطبه اول نهج البلاغه به چهارده نکته در خصوص جامعیت قرآن و ویژگی‌های آن اشاره نموده است.[۳]

۲.۱ - مهم‌ترین ابعاد جامعیت قرآن
۱. جامعیت در مخاطبان
هر کتابی مخاطبان ویژه‌ای دارد. برخی از اثر ها، منحصربه‌فرد زنان، مردان، جوانان و یا کودکان و... می‌باشد. ولی تنها کتابی که مخاطب ویژه ندارد قرآن می‌باشد.
مخاطبان قرآن مردم می‌باشند که در قرآن با عناوین: بشر، آدم، ناس و بنی انسان آمده است و برای همه زمان‌ها و مکان ‌ها سوای توجه به مرزها و نژادها و لهجه‌های خاص نازل گردیده‌است.
۲. جامعیت و فراگیری همه قلمروهای زندگی.
قرآن کتاب هدایت می باشد و همه قلمروهای زندگی انسان را گزینه اعتنا قرار داده است اعم از فردی، اجتماعی، خانوادگی، سیاسی، اقتصادی و....
۳. جامعیت و یادگرفتن نسبت به کتب و ادیان
قرآن می‌فرماید: پروردگار آیینی را برای شما تشریع کرد که به نوح توصیه کرده و آنچه را بر تو وحی فرستادیم و به ابراهیم و موسی و عیسی سفارش نمودیم که دین را برپا دارید و در آن تفرقه تشکیل داد نکنید. [۴] و خلاصه این که آئین اسلام عصاره آیین همگی انبیاء (علیهم‌السّلام) هست.
۴. آموزش فقید و آخرت
بسیاری از کتاب‌هایی که درج شده است برای چه‌طور زیستن زندگی مادی و دنیایی هست و پاره‌ای از کتاب‌ها نیز تنها زیستن اخروی را گزینه دقت قرار داده هست ولی قرآن دین زیستن دو فقید هست.

۳ - جامعیت و اختصار
[ویرایش]
یکی ویژگی‌های قرآن اختصار در عین جامعیت در بیان حقایق و معارف می‌باشد، برای مثال آیه:
«خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِینَ»[۵] «با آنها مدارا کن و عذرشان را بپذیر، و به نیکی ها دعوت نما و از جاهلان روی بگردان».
در عین کوتاهی، از جامعترین آیات اخلاقی است. از امام درست گو (علیه‌السّلام نقل گردیده است که فرمودند: «آیه‌ای جامع تر در مسایل اخلاقی از آیه فوق نیست».
بعضا از علمای تفسیر در توضیح حدیث فوق گفته‌اند که: اصول فضایل اخلاقی همچون قوای انسانی در سه نصیب خلاصه میگردد: عقل، غضب، شهوت. فضایل عقلی نامش حکمت است که جمله «و أمُرْ بِالْعُرْفِ» بدان اشاره دارااست و فضائل نفسی که در عوض طغیان شهوت جای دارد عفت نام دارااست که از جمله «خُذِ الْعَفوِ» به کار گیری میشود و تسلّط بر نفس در عوض قوه غضبیه، شجاعت نام داراست که مثلا «و اَعْرِضْ عَنِ الجاهلین» استعمال می شود.[۶]

۴ - کتاب پندار و کار
[بازنویسی]
قرآن بر این حقیقت تاکید دارد که این کتاب فقط برای تلاوت نیست؛ بلکه هدف آخری از آن ذکر و تدبر و انذار می‌باشد. در یک آیه می فرماید:
«کِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَیْکَ مُبارَکٌ لِیَدَّبَّرُوا آیه‌هاِهِ»[۷] «این کتابی که بر تو نازل کردیم کتاب مبارکی هست تا مؤمنان در آیاتش تدبر کنند».
و در آیه دیگر می‌فرماید:
«کِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَیْکَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَی النُّورِ»[۸] «این کتابی می باشد که بر تو نازل کردیم تا مردم را به وسیله آن از ظلمات‌ها به سوی فروغ خارج نمایی».
بنابراین باید قرآن در متن زندگی مسلمان ها قرار گیرد و آن را برنامه خویش قرار دهند و دستوراتش را فعالیت کنند. اما متاسفانه گروهی از مسلمان ها فقط به ظاهر قرآن می‌پردازند و به بعد از آن عملی و اجرایی آن توجهی ندارند.[۹]

۵ - پیوستگی مطالب قرآن
[بازنویسی]
قرآن غالبا به مناسبتی از موضوعی به آیتم دیگر منتقل می‌شود، ‌ای بسا یک حرفه مطالب متنوع را به مراد پند و موعظه و بیدار کردن وجدان‌ها و فطرت‌ها و راهنمایی عقل‌ها، در یک سوره متذکر می‌شود و همگی را در کنار هم قرار می دهد و آدم گاهی تصور می‌کند که دربین مطالب یک سوره پیوستگی بی نقص وجود ندارد، ولی بعداز توجه، روشن می گردد که میان آنان یک نوع ارتباط و پیوستگی خاص وجود دارااست که منجر شده تمامی در کنار یکدیگر قرار گیرند.[۱۰]

۶ - جهانی بودن قرآن
[ویرایش]
مکاتب و ادیان جهان را در یک تیم بندی کلی می‌توان به دو دسته تقسیم نمود:
۱. آنهایی که استفاده کننده خویش را مجموعه، ملت، نژاد و طبقه خاصی می دانند.
۲. آنهایی که عموم انسان‌ها را آیتم توجه قرار داده و هدفشان نجات همگی انسان‌ها است.
خدا در قرآن ملل مختلف جهان را بر آیین خویش دعوت کرده و میفرماید:
«اِنْ هُوَ اِلّا ذِکْری لِلعالَمین»[۱۱] «لِیَکُونَ لِلعالَمینَ نَذیراً.» [۱۲] «تک تک حقایقی که درین کتاب آمده می‌باشد برای همه انسان‌ها است».
«إِنَّا أَنْزَلْنا عَلَیْکَ الْکِتابَ لِلنَّاسِ بِالْحَقِّ...» [۱۳] «ما این کتاب (آسمانی) را برای مردم به حق بر تو نازل کردیم».
و از طرفی خطاب‌های قرآن نیز مربوط به کلیه بشر هاست. نظیر:
«یا أَیُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّکُمُ»[۱۴] «ای مردم پروردگار خود را پرستش نمائید.»

۷ - جاذبه قرآن
[ویرایش]
یکی‌از ویژگی‌های قرآن جاذبه شگفت انگیز آن می‌باشد به طوری که بسیاری از مشرکین به خود اجازه نمی‌دادند که قرآن را بشنوند؛ زیرا به تاثیر آن به خیر و خوبی باخبر بودند و می‌ترسیدند که مبادا نفوذ معجزه آسای قرآن دل‌های آنها را تسخیر کند.
ابن هشام می گوید: شدت علاقه و جاذبه قرآن به حدی بود که بسیاری از کفار قریش، شبانه به طور ناشناس کنار خانه آفریدگار جمع شده و تا سپیده صبح می‌ماندند تا صدای خواندن قرآن را بشنوند و این اوضاع به طور پی درپی تکرار می‌شد.
ارنست رنان فرانسوی می‌گوید: در کتابخانه من هزاران جلد کتاب سیاسی، اجتماعی، ادبی و غیره وجود دارد که همه آن ها را بیش تر از یک بار تحقیق نکرده‌ام و چه بسا کتاب‌هایی که تنها زینت نصیب کتابخانه من است ولی یک جلد کتاب که همیشه جلب نظر می‌کند و هر وقت خسته می شوم و می‌خواهم دریایی از کمال به رویم باز گردد آن را مطالعه می‌کنم و از بازرسی زیاد آن خسته نمیشوم کتاب قرآن هست. [۱۵][۱۶]

۷.۱ - نمونه جاذبه قرآن
در حین تاریخ به حوادث شگفت انگیز و مستندی عکس العمل می کنیم که بیانگر نفوذ بزرگ قرآن می‌باشد. در اینجا به نمونه‌ای از جاذبه شگفت انگیز قرآن اشاره می‌گردد.
سه نفر از سران قریش به نام‌های «ابوسفیان، ابوجهل و اخنس بن شریق» شبی از شب‌ها برای شنیدن آیه‌ها قرآن مخفیانه نزدیک خانه نبی (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) آمدند و این در حالی بود که حضرت نماز می خواند و قرآن خواندن میکرد. هرمورد در گوشه‌ای پنهان شدند؛ بی آنکه دیگری باخبر خواهد شد و تا صبح به خواندن قرآن گوش امانت بودند. هنگام طلوع فجر متفرق شدند؛ ولی به زودی فی مابین شیوه یکدیگر را دیدند و هریک دیگری را نکوهش می کرد و می‌اظهار کرد: دیگر این فعالیت را تکرار نکنید. شب دیگر همین کار را تکرار کردند و صبح روز سپس هنگامی که یکدیگر را مشاهده کردند همان سخنان و همان نکوهش‌ها و قرارداد عدم تکرار چنین کار را مطرح کردند و به خانه‌های خود رفتند. اتفاقا شب سوم نیز همین مساله تکرار شد و روز بعد از آن زمانی که یکدیگر را ملاقات کردند بعضی از آنها گفتند ما از این جا نمی‌رویم تا قسم ببندیم تا برای همیشه این کار را رخنه‌ کنیم، سرنوشت قول بستند و متفرق شدند. آری جاذبه قرآن آن قدر زیاد بود که حتی دشمنان سرسخت اسلام در مقابل آن زانو می‌زدند.[۱۷]

۸ - شیوایی و فصاحت قرآن
[ویرایش]
اکثر دانشمندان ادبیات عرب، معتقدند که بلاغت، صنعتی است مربوط به الفاظ و بلاغت هنری که مربوط به معانی می باشد و مرکز شیوایی دهان و دندان و لهجه است؛ ولی راس فصاحت، عقل و نفس است.
قرآن از جهت بلاغت و تهیه و تنظیم الفاظ، به حدی اعجاز آمیز است که شبلی شمیل ضمنا قصیده مفصلی که در عظمت فصاحت و شیوایی و حقایق قرآن سروده می‌باشد می‌گوید:
«ربُّ الْفَصاحَةِ مُصْطَفَی الْکَلِماتِ» یعنی «قرآن؛ خدای بلاغت و برگزیده‌ترین لغات می‌باشد».
علامه سید هبة الدین شهرستانی در کتاب تنزیه التنزیل از علامه شریف مدنی در کتاب انوار الربیع نقل می‌کند: صرفا برای آیه ۴۴ سوره هود «یا أَرْضُ ابْلَعِی ماءَکِ» تا نقطه پايان آیه، سی نوع از صنایع علم بدیع وجود دارد و این اعجاز فصاحت قرآن را ثابت می‌کند. همین دانشمند در کتاب سبع المثانی تنها برای سوره ستایش، هفتاد مزیت از اسرار بلاغت را بیان کرده است.
مرحوم روحانی طبرسی در کتاب جوامع الجامع تنها برای سوره کوثر شانزده نکته بدیعی را یادآور شده که برای آدم ساده محال هست بتواند در سوره‌ای با این همه اختصار این تمامی وجوه بلاغت را بگنجاند.